III SA/Wa 2259/15

WyrokWSA w Warszawie2016-09-20

Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Elżbieta Olechniewicz, Dariusz Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowej w sytuacji, gdy podatnik uzyskał znaczący dochód ze sprzedaży nieruchomości, ale przeznaczył go na inne cele, mimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej?
Ratio decidendi
Organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowej, ponieważ podatnik dysponował środkami finansowymi na zapłatę podatku ze sprzedaży nieruchomości, a ich przeznaczenie na inne cele było jego suwerenną decyzją. Choć sytuacja materialna i zdrowotna podatnika była trudna, nie uzasadniała ona przyznania tak daleko idącego przywileju podatkowego, jakim jest umorzenie zaległości, gdyż stałoby to w sprzeczności z interesem publicznym oraz zasadami powszechności i równości opodatkowania.
Stan faktyczny
Skarżąca zwróciła się o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2009 r., powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył odsetki, ale odmówił umorzenia należności głównej, uznając, że nie wystąpiły przesłanki wyjątkowe. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, podkreślając uznaniowy charakter umorzenia i fakt, że skarżąca dysponowała środkami ze sprzedaży nieruchomości, które przeznaczyła na inne cele. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając działania organów za prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca) sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę Jak wynika z akt sprawy, K.R. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") wnioskiem z dnia 20 grudnia 2014r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o umorzenie zobowiązania podatkowego powstałego w wyniku sprzedaży nieruchomości w 2009r. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała na trudną sytuację materialną, podeszły wiek ([...] lata) oraz nie najlepszy stan zdrowia. Strona opisała również okoliczności powstania zaległości nadmieniając, iż nie miała wpływu na decyzję syna - A. - o sprzedaży ww. nieruchomości, gdyż nie była jej właścicielką, a jedynie współwłaścicielką 1/3 części. Decyzją z dnia [...] marca 2015r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył Stronie odsetki za zwłokę oraz odmówił umorzenia należności głównej w podatku dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2009r. w kwocie 15.170 zł. Organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej: "O.p."). W ocenie Naczelnika okoliczności powstania zaległości podatkowej nie noszą cech wyjątkowych, bowiem zaległość nie została spowodowana działaniem czynników losowych niezależnych od podatnika. Zauważył, że co prawda aktualna sytuacja finansowa i zdrowotna Skarżącej nie pozwala na jednorazowe uregulowanie istniejącego zadłużenia, to jednak niskie dochody niewystarczające na pokrycie zaległości podatkowej lub brak takich dochodów nie stanowią same w sobie wystarczającej przesłanki do zastosowania ww. ulgi. Organ zauważył ponadto, że z uwagi na istniejący obowiązek wzajemnej pomocy dzieci i rodziców, syn Skarżącej obowiązany jest do uczestniczenia w kosztach związanych z regulowaniem ww. zaległości podatkowej. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła, iż organ nie uwzględnił jej sytuacji finansowej oraz okoliczności powstania zaległości, w związku z czym wniosła o ponowne, wnikliwe przeanalizowanie jej sytuacji materialnej. Skarżąca powtórnie opisała swoją sytuację materialną nadmieniając, iż przy uzyskiwanych niskich dochodach nie będzie w stanie spłacić zaległości w wysokości 15.170 zł. W jej ocenie fakty oraz dokumenty, które przedstawiła stanowią wystarczający dowód do udzielenia ulgi w formie umorzenia ww. zaległości podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowych następuje w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległości podatkowe. Organ odwoławczy podkreślił, że ważnego interesu podatnika, jako przesłanki umorzenia zaległości podatkowej, nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Jednocześnie umorzenie należności publicznoprawnych jest instytucją o charakterze wyjątkowym, a udzielenie ulgi jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Natomiast przez "interes publiczny" rozumieć należy dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów. Odnosząc się do sytuacji materialnej Skarżącej organ odwoławczy zauważył, że decyzją z dnia [...] listopada 2014r. Naczelnik Urzędu w P. określił Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym 10% podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia w dniu [...] marca 2009r. udziału wynoszącego 1/3 części we współwłasności nieruchomości położonej w P. , z którego Skarżąca uzyskała przychód z odpłatnego zbycia udziału wynoszącego 1/3 części ww. nieruchomości w wysokości [...] zł. Dyrektor podkreślił, że ważnym kryterium oceny w sprawach udzielenia ulgi w spłacie należności jest przyczyna powstania zaległości podatkowych, bowiem jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od zasady płacenia podatków. Poprzez jednolity dla wszystkich sposób i termin płacenia podatków przejawia się bowiem zasada równości podatników i sprawiedliwości podatkowej. Jak natomiast wynika z akt sprawy, powstanie zobowiązania podatkowego, z tytułu którego obciąża Stronę zaległość, nie nosiły znamion wyjątkowości. Wprawdzie Skarżąca zarówno we wniosku jaki w odwołaniu nadmieniła, że sprzedaż nieruchomości nastąpiła z inicjatywy syna, jednakże Strona uzyskała znaczne środki finansowe ([...] zł), z których część (10%) winna najpierw zabezpieczyć na zapłatę podatku, a pozostałe środki przeznaczyć na inne cele. Jak wynika z materiału dowodowego Pani K. R. ze środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży ww. nieruchomości sfinansowała między innymi pomnik nagrobny (8.940,00 zł), kwotę 15.000,00 zł przekazała synowi oraz wnukowi na adaptacje ich mieszkań, kwotę 2.000,00 zł przeznaczyła na przeprowadzkę, 3.400.00 zł na szafki kuchenne i 1.000,00 zł na dobudowę pawlacza, co daje kwotę łączną 30.340,00 zł. Organ odwoławczy wskazał, że dochód ze sprzedaży jest dochodem jednorazowym i dodatkowym nie stanowiącym zwykłego źródła utrzymania, zaś sposób uzyskania tego dochodu pozwala na uregulowanie należności podatkowych przez co nie powoduje zagrożenia egzystencji podatnika, ponieważ podatek nie jest pobierany z bieżących środków przeznaczonych na utrzymanie. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie dokonał również analizy obecnej sytuacji materialnej Strony na podstawie złożonych wyjaśnień oraz oświadczenia o stanie majątkowym z dnia 5 stycznia 2015r., z których wynika, iż Skarżąca utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.574,71 zł, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej jedyny majątek stanowi lokal mieszkalny położony w P. przy ul. [...] , w którym zamieszkuje. Wydatki Strony to koszty związane z eksploatacją mieszkania w wysokości 449,00 zł, opłaty abonamentowe 85,00 zł, rata kredytu w wysokości 488,00 zł, ubezpieczenie 44,00 zł. Koszty związanie z wyżywieniem, zakupem leków, ubrań to kwota w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe okoliczności, to jest podeszły wiek, zły stan zdrowia organ odwoławczy stwierdził, iż sytuacja Strony jest rzeczywiście trudna, niemniej jednak - zdaniem organu odwoławczego - przyznanie wnioskowanej ulgi nie znajduje uzasadnienia. Prowadząc własne gospodarstwo domowe podatnik sam odpowiada za podejmowane decyzje zwłaszcza co do sposobu rozdysponowania uzyskanymi środkami finansowymi. Należności publicznoprawne, a zwłaszcza podatki mają charakter priorytetowy w stosunku do innych zobowiązań cywilnoprawnych i należy je zaspakajać w pierwszej kolejności. Zaległość podatkowa nie wynikała z nagłych, losowych okoliczności, lecz powstała na skutek nie wywiązania się z obowiązku nałożonego przepisami prawa podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził także, iż organ I instancji zasadnie przyznał Skarżącej ulgę w postaci umorzenia odsetek za zwłokę w wysokości 8.468zł. Jednakże ze względu na interes publiczny zasadnie organ podatkowy odmówił umorzenia należności głównej w wysokości 15.170 zł, gdyż Strona dysponowała środkami finansowymi na zapłatę zaległości i suwerenną decyzją Strony było przeznaczenie owych środków na inne cele. Organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut Skarżącej dotyczący wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego, a co za tym idzie niewłaściwej oceny zgromadzonego w toku prowadzonego postępowania materiału dowodowego. Odnosząc się do stanowiska Skarżącej, iż środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości stanowią jej własność prywatną, co do której organ podatkowy nie ma prawa do ingerencji albowiem własność prywatną w tym kraju jest zagwarantowana Konstytucją, wyjaśnił, że również płacenie podatków jest konstytucyjnym obowiązkiem każdego (obywatela, podatnika). Niewywiązywanie się z zobowiązań podatkowych godzi bowiem zarówno w interes finansowy Skarbu Państwa oraz uprawnionych jednostek samorządu terytorialnego, ale także narusza szeroko pojęty interes publiczny, sprzeciwiając się równocześnie zasadom sprawiedliwości społecznej. W świetle zasady powszechności i sprawiedliwości podatkowej nie można zaakceptować sytuacji, w której niektórzy podatnicy uchylają się od wypełnienia ciążącego na nich obowiązku, korzystając jednakże ze świadczeń publicznych finansowanych z podatków płaconych przez pozostałych podatników. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Urząd Skarbowy w P. . W uzasadnieniu skargi opisała przebieg postępowania wymiarowego. Natomiast jeśli chodzi o postępowanie ulgowe Strona wskazała, iż w dniu [...] marca 2015r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. decyzją umorzył jej odsetki w kocie 8.468 zł, a pozostawił do zapłaty należność podatku w kwocie 15.170 zł. Również po złożeniu odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej w W. na ww. decyzję, pomimo wniosku Strony o zrozumienie jej trudnej sytuacji zdrowotnej oraz o uwzględnienie podziału udziałów wynikającego z aktu notarialnego sprzedaży nieruchomości, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądowa zaskarżonego aktu lub czynności ogranicza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Zgodnie zaś z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Badając skargę w świetle przytoczonych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości Skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży w 2009r. nieruchomości i odmowy umorzenia zaległości z tego tytułu. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, zainicjowanej wnioskiem strony o umorzenie zaległości podatkowej, stanowił art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Z treści tego przepisu wynika, że organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może realizować wskazaną w tym przepisie ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. W przytoczonej regulacji przewidziane zostały zatem dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową – "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje przy tym na to, iż wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie) - organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie. Organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia, czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 O.p. (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście właściwa wykładnia art. 67a § 1 O.p. W interesie podatnika, inicjującego postępowanie podatkowe w sprawie regulowanej art. 67a § 1 O.p., jest wskazanie okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. Jednak braki argumentacyjne wniosku o zastosowanie ulgi lub ograniczenie się przez podatnika tylko do pewnych okoliczności (jego zdaniem wystarczających) nie zwalnia organu z obowiązków wymienionych w art. 122 czy też art. 187 § 1 O.p., tj. samodzielnego dokonania wszechstronnych ustaleń faktycznych i ich oceny. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że na podstawie art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie w tym przedmiocie ustali i oceni zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1703/13 czy z dnia 3 sierpnia 2016r., sygn. akt II FSK 1968/14, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Art. 67a § 1 O.p. nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego, w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek umorzenia zaległości podatkowej. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co nie świadczy jednak o tym, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością. Organu podatkowego nie może w tym zakresie zastąpić sąd administracyjny. Podkreślić należy, że spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych powodów, powodujących, że żądanie pełnej i terminowej zapłaty podatku może zachwiać podstawami egzystencji podatnika i (lub) osób zależnych od niego. Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, bowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 31/08 oraz z dnia 3 sierpnia 2016r., sygn. akt II FSK 1968/14; dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika. Ponadto istnienia przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, uzależniać jej ziszczenie od nadzwyczajności powstania zaległości podatkowej, ani też przeciwstawiać jej przesłance ważnego interesu podatnika. Wnioskowana ulga, stanowiąc wyłom od zasady terminowego płacenia podatków, tylko pozornie stawia w lepszej sytuacji podatników, korzystających z takiego zwolnienia, w stosunku do tych, którzy podatek obowiązani są płacić w terminie. Ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia, tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. W orzecznictwie wskazuje się, że wymienione w art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, nie są wobec siebie konkurencyjne, ani też żadna z nich nie może w państwie prawnym być uznana z definicji za ważniejszą (por. wyrok NSA z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II FSK 510/11, czy też prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 667/09, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego sytuacji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11, z dnia 3 sierpnia 2016r., sygn. akt II FSK 1968/14; dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W judykaturze w zasadzie jednolicie uznaje się, że sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania określonego wyboru (por. wyroki NSA: z dnia 11 września 2015 r., sygn. akt II FSK 1821/13; z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 660/07; z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 671/11; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1496/10; dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z drugiej strony zauważa się, że przyznanie organowi dyskrecjonalnych uprawnień nie oznacza zupełnej dowolności w podejmowaniu decyzji w ramach uznania administracyjnego. W tym kontekście podkreślić należy więc, że sąd administracyjny nie może zobowiązać organu podatkowego do wydania decyzji o umorzeniu bądź odmowie umorzenia zaległości podatkowej (w przypadku stwierdzenia istnienia co najmniej jednej z przesłanek). Nie może też oceniać kryteriów przyjętych przez organ, a uzasadniających wybór opcji decyzyjnej. Poza zakresem sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli administracji publicznej nie mogą jednakowoż pozostawać przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób woluntarystyczny, zupełnie nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi. Kontrola ta winna obejmować sposoby ustalania treści ogólnych pojęć prawnych i zwrotów nieostrych oraz innych środków techniki prawodawczej, a także celowość ich zastosowania. Sąd podczas kontroli zgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć organów podatkowych ma obowiązek zbadać poprawność rozumienia tych zwrotów i sens ich zastosowania w danym stanie faktycznym. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy należy stwierdzić, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo zgromadziły i oceniły materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, a w szczególności art. 67a O.p. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej wydanie decyzji poprzedził prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem podatkowym, prawidłowo zebrał materiał dowodowy, prawidłowo ocenił, że jest on wyczerpujący w zakresie okoliczności istotnych, prawidłowo ustalił stan faktyczny rozpatrywanej sprawy i rozważył wszelkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Organ ustalił źródła utrzymania Skarżącej, odniósł te informacje do przedstawionych przez Skarżącą bieżących wydatków. Ponadto organ ten ustalił stan majątkowy Skarżącej (Skarżąca jest właścicielką lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...] ). Tym samym organ podjął zaskarżone rozstrzygnięcie w wyniku postępowania przeprowadzonego zgodnie z regułami wynikającymi z art. 120 i 121 O.p. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej wypełnił również dyspozycję art. 122 O.p. Podjął bowiem niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zgodnie zaś z art. 187 § 1 O.p. zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. Nie naruszając, zdaniem Sądu, art. 191 O.p. dokonał właściwej oceny zgromadzonych dowodów. Trafna, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jest w związku z tym konkluzja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że umorzenie zaległości podatkowych pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, wobec ustalonej w toku postępowania sytuacji materialnej i osobistej Skarżącej, w szczególności wobec ustalenia, że Strona dysponowała środkami finansowymi na zapłatę zaległości i suwerenną decyzją Skarżącej było przeznaczenie owych środków na inne cele (Skarżąca ze środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości finansowała m.in. funkcjonowanie członków rodziny oraz poniosła inne wydatki), nie regulując ciążącego na Skarżącej zobowiązania podatkowego. Należy bowiem podkreślić, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzją z dnia [...] listopada 2014r. Naczelnik Urzędu w . określił Skarżącej wysokość przedmiotowego zobowiązania podatkowego (w zryczałtowanym 10% podatku dochodowym od osób fizycznych) od przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia w dniu 11 marca 2009r. udziału wynoszącego 1/3 części we współwłasności nieruchomości położonej w P., z którego Skarżąca uzyskała przychód z odpłatnego zbycia udziału wynoszącego 1/3 części ww. nieruchomości w wysokości 393.333,33 zł. Zaległość podatkowa wynosiła natomiast 15.170 zł. Organ zasadnie podkreślał, że uzyskany przez Skarżącą dochód ze sprzedaży jest dochodem jednorazowym i dodatkowym, nie stanowiącym zwykłego źródła utrzymania, zaś sposób uzyskania tego dochodu pozwala na uregulowanie należności podatkowych przez co nie powoduje zagrożenia egzystencji podatnika, ponieważ podatek nie jest pobierany z bieżących środków przeznaczonych na utrzymanie. Ponadto, dostrzegając trudną sytuację zdrowotną i finansową Skarżącej, organ pierwszej instancji umorzył w całości odsetki za zwłokę od przedmiotowej zaległości podatkowej. Jak natomiast wynika z materiału dowodowego Skarżąca ze środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży ww. nieruchomości sfinansowała między innymi pomnik nagrobny (8.940,00 zł), kwotę 15.000,00 zł przekazała synowi oraz wnukowi na adaptacje ich mieszkań, kwotę 2.000,00 zł przeznaczyła na przeprowadzkę, 3.400.00 zł na szafki kuchenne i 1.000,00 zł na dobudowę pawlacza, co daje kwotę łączną 30.340,00 zł. Biorąc pod uwagę dokonane w sprawie niesporne ustalenia faktyczne należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji organ podatkowy dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i na jej podstawie wywiódł, że nie zostały spełnione przesłanki umorzenia zaległości podatkowej, o których mowa w art. 67a O.p. Zdaniem Sądu organ prawidłowo dokonał wyważenia wyżej omówionych wartości w dwóch płaszczyznach: terminowego płacenia podatków w pełnej wysokości oraz zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. W wyniku tej analizy organ ten zasadnie ustalił, że w okolicznościach niniejszej sprawy korzystniejsza z punktu widzenia interesu publicznego jest odmowa zastosowania wnioskowanej ulgi. Choć ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że sytuacja majątkowa Skarżącej jest niewątpliwie trudna, to jednak wobec faktu, że zaległość podatkowa powstała poprzez działanie samej Strony (rozdysponowanie środków finansowych ze sprzedaży nieruchomości na prywatne cele), a Strona posiadała środki finansowe na zapłatę podatku, jednak przeznaczyła je na inne cele, to sytuacja ta nie uzasadnia tak daleko idącego przywileju podatkowego, jak umorzenie zaległości podatkowej w całości. W tej sytuacji, w ocenie tut. Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było podstaw do dania pierwszeństwa przed zasadą powszechności i równości opodatkowania, która znajduje swoje źródło, w szczególności w art. 84 Konstytucji RP innym konstytucyjnym zasadom, jak m.in. zasada zaufania obywatela do państwa (wynikająca z art. 2 Konstytucji RP). Ponownie podkreślić należy, że Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) uznaniowej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Sąd nie rozstrzyga czy pobór podatku powinien być zaniechany wskutek umorzenia zaległości podatkowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów. Natomiast w zakresie zgodności z przepisami proceduralnymi w ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło