III SA/Wa 2278/13

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 października 2013 r. po rozpoznaniu wniosku W. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu (D. G.) w sprawie ze skargi W.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o które strona wnioskuje w tym postępowaniu, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. W. Z. , dalej jako skarżący lub strona, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu w formularzu PPF z 16 września 2013 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał na bardzo trudną sytuację finansową. Poinformował, że:- ma zły stan zdrowia; - leczy się w [...] ; - stan zdrowia nie pozwala stronie na obronę jej praw; - żona skarżącego jest bezrobotna; - posiada rozdzielność majątkową z zoną; - nie ma żadnego majątku; - PIT-36 za 2012 r. wykazuje stratę w wysokości 1754,74 zł; - pożyczył kwotę 800 zł na wpis od skargi od rodziny. Do formularza PPF strona załączyła kserokopię umowy pożyczki (800 zł), zeznanie PIT/B za 2012 r., zaświadczenie z PUP o statucie osoby bezrobotnej, którym legitymuje się żona strony, kserokopie zaświadczeń lekarskich, wezwane do zapłaty pod rygorem wstrzymania dostawy energii elektrycznej. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 19 września 2013 r. skarżący poinformował, że jego [...] nie pozwala mu na skuteczną obronę praw jak, że nie posiada środków na opłacenie jakiejkolwiek pomocy prawnej. Jako załączniki do pisma przewodniego wymienił, m.in. PIT za 2012 r., zestawienie dochodów i wydatków za 3 miesiące, wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie od [...] , o wszczęciu postępowania z ZUS, umowę pożyczki, zaświadczenie żony z PUP, wezwanie do zapłaty za energię elektryczną, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, zawiadomienie o zmianie wysokości ubezpieczenia. Referendarz sądowy wskazuje, że skarżący uiścił wpis od skargi, co wskazuje na jego możność zgromadzenia środków na ten cel, choćby w drodze zaciągania zobowiązań. Referendarz sądowy wskazuje, że choć skarżący powołał się na okoliczności kształtujące w sposób negatywny jego sytuację finansową, to jednak przedstawił niepełną dokumentację swojej sytuacji finansowej. Tym samym nie może być ona podstawą przyznania mu prawa pomocy w zakresie wyrażonym w sentencji. Powyższej oceny nie zmienia zaświadczenie od [...] , z którego wynikała, że strona cierpi na "[...]" i wymaga "stałego leczenia farmakologicznego", ponieważ nie wynika z tego zaświadczenia niemożność brania udziału w postępowaniu przed Sądem I instancji, gdzie udział strony jest zresztą – nieobowiązkowy. Fakt posiadania zaległości wobec szeregu instytucji (w tym ZUS), wszczęcia stosowanych postępowań, zajęć zabezpieczających (16 września 2013 r.), nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy, skoro pozostały niewyjaśnione – pomimo wezwania referendarza sądowego – okoliczności związane z prowadzeniem przez nią działalności gospodarczej. Brak dokumentacji księgowej uniemożliwia prześledzenie procesów gospodarczych i orzeczenie o prawie pomocy w sposób inny niż dokonano. Referendarz sądowy ma przy tym świadomość tego, że spór sądowy skarżącego jest następstwem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, z której uzyskał przychód w wysokości 474219,06 zł przy stracie 1757,74 zł, natomiast wydatki związane z postępowaniem sądowym są jednym z kosztów działalności gospodarczej. Należy zauważyć, że udzielenie stronie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno mieć miejsce w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r. I FZ 130/09, jak i z dnia 10 stycznia 2005 r. FZ 478/04). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest należyte wykazanie sytuacji majątkowej i finansowej strony. W ocenie referendarza sądowego, strona nie przedstawiła pełnej informacji o swojej sytuacji finansowej – ograniczając się do wykazania okoliczności świadczących o niekorzystnej sytuacji finansowej- co uniemożliwiło ocenę zasadności wniosku. To wnioskodawca winien wykazać, że stan majątku uniemożliwia regulowanie należności sądowych, a zatem powinien wykazać, w sposób nie budzący wątpliwości, stan majątku. Fakt nienadesłania dokumentacji księgowej nie pozwala w całości zobrazować tego, w jakiej kondycji finansowej znajduje się strona, ze skutkiem wyrażonym w sentencji. Referendarz sądowy, wykazując szacunek dla poglądów wyrażanych w orzecznictwie, zgodnie z którym konieczność regulowania przez stronę posiadanych przez nią innych zobowiązań pieniężnych nie stanowi przesłanki przyznania jej prawa pomocy (postanowienie z 24 kwietnia 2013 . I FZ 97/13 , I Fz 98/13, CBOSA), wskazuje zarazem, że osiąganie przez stronę przychodów w wysokości ponad 400 tys zł nie uniemożliwia jej uczestniczenia w ponoszeniu kosztów sądowych w sprawie, które są częścią kosztów działalności gospodarczej. Planowanie wydatków bez uwzględnienia kosztów związanych z postępowaniem sądowym jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych (podobnie postanowienie SA w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r. I ACZ 393/92 wokanda 1993/2/32cz postanowienie NSA z 25 maja 2006 r. II FZ 295/06, z 13 stycznia 2006 II Oz 1439/05 czy z 28 marca 2013 r II FZ 30/13), zwłaszcza, kiedy strona dysponuje stałymi wpływami pieniężnymi z działalności gospodarczej, które zadeklarowała. Okolicznością uniemożliwiającą pokrycia kosztów sądowych nie jest też ponoszenie przez stronę strat w działalności gospodarczej. Oznacza to, że obliczając dochód (względnie stratę) w działalności gospodarczej należy uwzględnić wszystkie wydatki związane z działalnością gospodarczą, w tym wydatki związane ze sporami podatkowymi i sądowymi (postanowienie z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191, postanowienie z 13 marca 2012 r. II FZ 195/12). Stąd należało, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., zadecydować jak w sentencji.