III SA/Wa 240/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka, sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2021 r. sprawy ze skargi T.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (dalej jako: "naczelnik", "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku T.J. (dalej jako: "skarżący", "zobowiązany") na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 8 kwietnia 2020 r. nr [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego L., obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2015 r., kwiecień 2015 r. oraz styczeń 2016 r. wraz z należnymi odsetkami, a także należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień za luty 2013 r., wrzesień 2013 r. oraz styczeń 2019 r. w kwocie należności głównej 27.760,10 zł. W toku podjętych czynności egzekucyjnych, zawiadomieniem z 8 maja 2020 roku, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 8 maja 2020 r., z kolei zobowiązanemu - wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych w dniu 26 maja 2020 roku. Pismem z 2 czerwca 2020 r. nadanym w placówce pocztowej w dniu 3 czerwca 2020 r. zobowiązany wniósł zarzuty do postępowania egzekucyjnego, wskazując na naruszenie: - art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej także "u.p.e.a.") w zw. z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej także "ordynacja podatkowa"); - art. 33 § 4 w zw. z art. 212 ordynacji podatkowej poprzez brak doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania; - art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez brak doręczenia upomnienia. W konsekwencji zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów. Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. naczelnik odmówił rozpatrzenia zarzutów wniesionych do postępowania egzekucyjnego z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Organ egzekucyjny wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 26 maja 2020 r., natomiast zarzuty zostały wniesione w 3 czerwca 2020 r., a zatem po upływie 7 dni od doręczenia tytułów wykonawczych. Pismem z 10 lipca 2020 r., zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z 22 czerwca 2020 r. wskazując w uzasadnieniu, że zobowiązania wykazane w przedmiotowych tytułach wykonawczych są zobowiązaniami spółki P. Sp. z o.o. i jemu nie została doręczona decyzja przenosząca odpowiedzialność za określone w tytułach wykonawczych zobowiązanie, co czyni postępowanie egzekucyjne bezprzedmiotowym. Ponadto, zdaniem zobowiązanego, w przedmiotowej sprawie termin płatności znacznej większości zobowiązań pieniężnych (w szczególności objętych tytułem wykonawczym nr [...]) upłynął w trakcie 2013 r. Pismem z dnia 10 lipca 2020 r. zobowiązany złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia 21 lipca 2020 r. naczelnik przekazał zażalenie zobowiązanego do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako: "organ odwoławczy", "DIAS"). Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego L. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy rozpatrzenia zarzutów, wskazując, że za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, z uwagi na uchybienie terminu. Nie godząc się z powyższym, pismem z 8 stycznia 2021 r., zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zobowiązany zaskarżył w całości ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z powodu jego niezgodności z prawem i zarzucił mu naruszenie: - art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, - art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę rozpatrzenia zarzutów w sprawie. W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz zasądzenie kosztów postępowania w sprawie na jego rzecz. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie sąd wyjaśnia, że zgodnie z treścią art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: "ppsa") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ppsa). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia - w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Jednakże, zgodnie art. 134 § 1 ppsa, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 135 ppsa, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przytoczone wyżej przepisy art. 134 i 135 ppsa dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ppsa, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, w przedstawionych wyżej granicach, sąd doszedł do przekonania, że postanowienie to odpowiada prawu, a skarga jest bezzasadna. W sprawie niniejszej, organ I instancji odmówił rozparzenia wniesionych przez skarżącego zarzutów, z uwagi na to, że zostały one wniesione po upływie terminu. Prawidłowość tego stanowiska potwierdził organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu. Na wstępie należy wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 roku. Przepisy te nie regulują wprost sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu. W art. 34 § 4 u.p.e.a. jest jedynie mowa, że organ egzekucyjny "wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego". Jak to zostało wskazane w prawomocnym wyroku tutejszego sądu z 23 kwietnia 2020 roku w sprawie III SA/Wa 2469/19, orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. We wszystkich orzeczeniach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej (wyrok WSA w Krakowie z 3 sierpnia 2012 r., I SA/Kr 849/12 oraz powołane tam poglądy B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast). W razie uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów niektóre sądy uznają, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z 15 stycznia 2009 r., I SA/Bk 361/08), bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z 9 lipca 2008 r., I SA/Po 443/08), bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok NSA z 24 października 2000 r., I SA/Ka 712/99; wyrok NSA z 8 lutego 1994 r. SA/Wr 1463/93) albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok NSA z dnia 1 października 1999 r., I SA/Lu 722/98; wyroki WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2008 r., III SA/Łd 19/08, 9 lipca 2015 r. III SA/Łd 556/15). Sądy administracyjne akceptowały również rozstrzygnięcie w postaci odmowy wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny pierwszej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyroki WSA w Gdańsku z 27 listopada 2013 r., I SA/Gd 1017/13, WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 843/14, WSA w Białymstoku z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 354/17). Do tego ostatniego poglądu przychylił się także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r. w sprawie II FSK 3770/14 wskazał, że niewątpliwie uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Stanowisko to podziela także sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Pomimo powyższych uwag nie ma podstaw do uwzględnienia skargi w sprawie niniejszej. Podkreślić należy, że wniesienie zarzutów po terminie jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tego stanu organ nie ma możliwości ich merytorycznego rozpoznania. Ustalenie, że zarzuty zostały złożone po terminie do dokonania tej czynności nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z analizy obowiązującej normy prawnej - art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Ostateczne wykorzystanie tej, czy innej instytucji kończącej postępowanie z powodów formalnych, nie ma – co do zasady - żadnego wpływu na wynik sprawy ani na uprawnienia strony skarżącej do weryfikowania rozstrzygnięcia w pierwszej instancji (por. wyrok z dnia 8 września 2016 r., sygn. II FSK 93/15, CBOSA). W ocenie sądu w okolicznościach niniejszej sprawy organy poprawnie ustaliły stan faktyczny oraz zasadnie przyjęły, że zarzuty zostały wniesione po terminie. Z akt sprawy wynika, że odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącemu 26 maja 2020 roku. Zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym widnieje podpis skarżącego, jako odbiorcy oraz wskazana data (26 maja 2020 roku) znajduje się na k. 12 akt administracyjnych). Zatem siedmiodniowy termin na wniesienie zarzutów upływał 2 czerwca 2020 roku. W sprawie niniejszej zarzuty zostały wniesione po upływie tego terminu, tj. 3 czerwca 2020 roku. Znajduje to potwierdzenie w odcisku pieczęci datownika urzędu pocztowego widniejącej na kopercie, w której zostały przesłane przez skarżącego zarzuty (koperta k. 26 akt administracyjnych). W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie ma podstaw do ustalenia, że tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącemu 27 maja 2020 roku, jak to zostało wskazane w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Na tle okoliczności wynikających z akt niniejszej sprawy nie można również zgodzić się ze skarżącym, że organy błędnie ustaliły datę złożenia przez skarżącego zarzutów (jak to zostało podniesione w skardze). Dodatkowo, wobec treści zarzutu podniesionego z ostrożności w niniejszej sprawie, należy wskazać, że w sprawie niniejszej nie mogło dojść do naruszenia przepisów art. 116 § 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 10 i 11 prawa upadłościowego, ponieważ przepisy te nie były stosowane przez organy w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.