III SA/Wa 2421/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia Przewodniczący WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - Skarżący J. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że od ponad 4 lat przebywa w areszcie śledczym. Nie pracuje, nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. Skarżący ma żonę i syna. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo z 22 listopada 2010 r. w którym wyjaśnił, że pomiędzy nim a żoną istnieje rozdzielność majątkowa. Zarówno Skarżący, jak i jego żona nie składają zeznań podatkowych. Ponadto wskazał, iż wyciągi z rachunków bankowych zostaną przekazane w terminie późniejszym. Skarżący z uwagi na fakt osadzenia nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej. Z pomocy takiej nie korzysta także jego żona. W utrzymaniu pomaga żonie matka W. K. oraz siostra Skarżącego przebywająca w USA. Żona ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, zakupem żywności (400-500 zł), opłatami za energię elektryczną (200 zł), obiadami syna w szkole 80 zł. zaś wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika zostało uiszczone zaliczkowo w 2007 r., w pozostałym zakresie nie zostało rozliczone. Ponadto Skarżący wniósł o przedłużenie siedmiodniowego terminu do przedstawienia dokumentów źródłowych, na termin czternastodniowy. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2010 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia pełnomocnik Skarżącego złożył w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł, że wszelkie środki pieniężne, którymi mogli ewentualnie dysponować małżonkowie zostały zajęte przez Prokuraturę w ramach prowadzonego postępowania karnego, na poczet w przyszłości orzeczonych kar. Podkreślił, iż nie ma możliwości uiszczenia kosztów sądowych a także, że nie ma podstaw aby uczyniła to za niego żona, ze względu na trwałą separację faktyczną w jakiej się znajdują. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, Sygn. akt III SA/Wa 2421/10 przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie informacje o stanie majątkowym i rodzinnym Skarżący przedstawił w sposób wybiórczy. Przede wszystkim uzasadnione wątpliwości budzi nieujawnienie sytuacji finansowej żony. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że żona Skarżącego nie jest ani nie była stroną niniejszego postępowania. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego członków rodziny, z którymi tenże pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie zmienia tego nawet fakt tymczasowego aresztowania Skarżącego. To, że w chwili obecnej Skarżący nie uzyskuje dochodów nie oznacza bowiem, iż dochodów tych nie osiąga także jego żona. Zwłaszcza, że zgodnie z art. 23 zd. drugie ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.) małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Skoro zatem Skarżący twierdzi, że potrzebuje pomocy w realizacji swoich praw (w tym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych), to koniecznym jest ocena, czy pomoc udzielana przez żonę nie wystarczy dla zabezpieczenia tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy żony Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego jego i jego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o przyznaniu pomocy z budżetu państwa. W ocenie Sądu w świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich Sygn. akt III SA/Wa 2421/10 wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W przedmiotowej sprawie niemożliwy był całościowy wgląd w sytuację majątkowo-rodzinną Skarżącego. Skarżący nie nadesłał bowiem dokumentów, o które wezwał Referendarz Sądowy pismem z dnia 4 listopada 2010 r. Nie sposób także nie zauważyć, że co prawda pełnomocnik Skarżącego nie otrzymał jeszcze pełnego wynagrodzenia, niemniej skoro Skarżący zaciągnął takie zobowiązanie, to można wnioskować, iż spodziewa się, że w niedalekiej przyszłości jego sytuacja materialna zmieni się na tyle, by to zobowiązanie spłacić. Tym samym Skarżący nie wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, w szczególności uznając, iż Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Z powyższych względów, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 1, § 3 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.