III SA/Wa 2593/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Sp. z o.o. o zmianę postanowienia Starszego referendarza sądowego z 19 września 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające postanawia - odmówić zmiany postanowienia - Skarżąca, E. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że z powodu przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT jest na granicy upadłości i nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok to [...] zł. Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła startą w wysokości [...] zł. Skarżąca oświadczyła ponadto, że nie posiada środków na rachunkach bankowych. Stan środków w kasie to [...] zł. Zobowiązania spółki wynoszą [...] zł. Wydatki stałe to: czynsz 123 zł, księgowość 246 zł, internet 492 zł. Do wniosku spółka załączyła zeznania podatkowe, bilanse i rachunki zysków i strat za 2015 i 2016 r., deklaracje VAT-7 za maj, czerwiec i lipiec 2017 r., wyciągi z rachunków bankowych. Postanowieniem z 19 września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że należy w sprawie wpis sądowy wynosi jedynie 100 zł i nie sposób przyjąć, że pozostająca w obrocie spółka prawa handlowego, nawet mimo problemów finansowych, nie jest w stanie uiścić opłaty w tej wysokości. Wskazano też, że z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca jeszcze w 2016 r. prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Za ten rok uzyskała przychód w wysokości ponad 7 mln zł (zob. CIT-8 za 2016 r.). W 2017 r., spółka kontynuowała prowadzenie działalności. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynikało, że dokonywała sprzedaży opodatkowanej i nabyć towarów. Sprzedaż towarów netto wyniosła odpowiednio: w maju 23.000 zł, w czerwcu 54.006, w lipcu 11.200 zł. Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego od powyższego postanowienia, Sąd postanowieniem z 13 października 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. W odpowiedzi na zarządzenie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżąca wniosła pismo zatytułowane "zażaleniem", które zgodnie z jego treścią zostało potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia z 24 stycznia 2018 r. wezwano skarżąca do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do wskazania i udokumentowania okoliczności (dot. sytuacji finansowej i majątkowej spółki), które uzasadniałyby zmianę postanowienia. W odpowiedzi skarżąca nadesłała wypełniony formularz PPF, w którym wskazała, że utraciła płynność finansową. Jest na granicy upadłości z powodu przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT. Rachunki bankowe spółki zostały zajęte przez komorników. Spółka nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Do wniosku skarżąca nie załączyła żadnych dokumentów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, jako niekończące postępowania, podlega regulacji zawartej w art. 165 P.p.s.a. W myśl tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przyjmuje się, iż w sytuacji gdy strona składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to nie jest on w istocie wnioskiem nowym, ale wnioskiem złożonym w trybie art. 165 P.p.s.a., tzn. zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy (postanowienie NSA z 29 kwietnia 2011 r., II FZ 110/11). W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Porównuje natomiast sytuację przedstawioną w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie ocenia, czy doszło do istotnej zmiany okoliczności. Jeśli miało to miejsce, wówczas sąd decyduje czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy (postanowienie NSA z 12 lipca 2012 r., II FZ 485/12). Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (m.in. postanowienia NSA z 8 sierpnia 2014 r., II OZ 746/14, z 20 listopada 2012 r., II OZ 1017/12 czy z 1 lutego 2011 r., II OZ 16/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona (postanowienie NSA z 26 czerwca 2012, II GZ 213/12). Innymi słowy, przyznanie prawa pomocy na podstawie ponownie złożonego wniosku będzie możliwe wówczas, jeżeli zmieniła się sytuacja finansowa i w nowym stanie faktycznym spełnione zostaną przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 i § 2 P.p.s.a. (postanowienie NSA z 16 listopada 2012 r., I OZ 846/12). Zauważyć w związku z powyższym należy, że w rozpoznawanej odmowa zwolnienia skarżącej z kosztów sądowych uzasadniona była przede wszystkim wysokością ciążących na spółce kosztów sądowych (100 zł) oraz rozmiarami uprzednio prowadzonej działalności. Zwrócono również uwagę na kontynuowanie w 2017 r. prowadzonej działalności gospodarczej i uzyskiwanie z tego tytułu przychodów. Aktualnie, Skarżąca poza powtórzeniem uprzedniej argumentacji, wskazuje również na zajęcie rachunków bankowych i zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczności te jednak nie zostały w żadne sposób uprawdopodobnione, ani udokumentowane. Niezależnie jednak od powyższego powtórzyć należy, iż nie do przyjęcia jest argumentacja, że spółka prawa handlowego, pozostająca w obrocie gospodarczym nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 100 zł, zwłaszcza, gdy jeszcze w 2016 r. uzyskiwała kilkumilionowe przychody. Przyjąć zatem należy, iż skarżąca nie wykazała okoliczności, uzasadniających zmianę wydanego uprzednio postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 165 P.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.