III SA/Wa 2691/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. postanawia 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 10.000 zł (słownie: dziesięciu tysięcy złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. T. Sp. z o.o. (dalej – "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że obecnie nie prowadzi działalności operacyjnej i podjęta została uchwała o likwidacji spółki. Skarżąca argumentowała, że 1 czerwca 2016 r. został wydana decyzja o zabezpieczaniu na majątku spółki na kwotę ponad 38 mln zł. Skarżąca nie może korzystać z rachunku bankowego wobec czego prowadzenie działalności "skazane jest na niepowodzenie". Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł, a bilansowa wartość środków trwałych 7.182,98 zł. Spółka zadeklarowała stratę z prowadzonej działalności gospodarczej (za ostatni rok bilansowy) w wysokości 248.950 zł. Środki na trzech rachunkach bankowych spółki wynoszą odpowiednio: 210.760,19 euro, 3,70 USD, 7.333,81 zł. Stan środków w kasie to 362.061,96 zł. Zobowiązania spółki wynoszą ponad 8 mln zł. Do wniosku spółka załączyła zeznania podatkowe oraz sprawozdania finansowe za 2015 i 2016 r., wykaz majątku spółki, zestawienie operacji na rachunkach bankowych, decyzję o zabezpieczeniu na majątku spółki. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sąodwych, tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności, zauważyć należy, że zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W rozpoznawanej sprawie przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie nie jest zasadne. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego jest wpis w kwocie 85.813 zł. W ocenie referendarza sądowego, z oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki wynika, że aktualnie nie jest ona w stanie uiścić tego wpisu w całości. Zauważyć bowiem należy, że obecnie sytuacja finansowa spółki jest trudna. Spółka nie prowadzi bowiem działalności operacyjnej, a na jej majątku dokonano zabezpieczania na kwotę ponad 38 mln zł. Powyższe, w ocenie referendarza sądowego, nie oznacza jednak, że spółka w ogóle nie jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Referendarz sądowy przyjął, że uiszczenie przez spółkę wpisu na poziomie 10.000 zł nie p rzekracza jej możliwości finansowych. Skarżąca bowiem w dalszym ciągu pozostaje w obrocie gospodarczym. Mimo, że nie dokuje sprzedaży towarów, nie zawiesiła prowadzonej działalności gospodarczej. Z nadesłanej aktualnej informacji z KRS wynika, ze w rejestrze nie odnotowano wpisów o postępowaniu upadłościowym, czy też likwidacji spółki. Odnosząc się do powyższego, referendarz sądowy zauważa, że spółka prawa handlowego, przedsiębiorca pozostający w obrocie prawnym, nawet jeśli nie prowadzi statutowej działalności obowiązany jest partycypować w kosztach wszczętego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się również, że ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego tych rachunków nie są wystarczające dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09). Ponadto, jak wynika z akt sprawy, przedmiotem sporu toczącego się przed organami podatkowymi w zakresie "rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania" jest m.in. wystawianie i odliczenie podatku naliczonego na podstawie nierzetelnych faktur VAT. W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (postanowienia NSA z 28 marca 2014 r., I OZ 232/14, z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Uwaga ta ma wymiar "kwalifikowany", jeżeli spółka prowadzi "ryzykowną" działalność gospodarczą, a z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje od daty wszczęcia postępowań podatkowych. Jeśli spółka nie przewiduje konieczności sporów sądowych, to skutki takiego działania obciążają przedsiębiorcę (postanowienie NSA z 18 stycznia 2008 r. I OZ 809/07). Co jednak w niniejszej sprawie najistotniejsze, spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników/członków zarządu, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Gołosłowne twierdzenie pełnomocnika w powyższym zakresie są niewystarczające i nieprzekonujące. Zauważyć bowiem należy, że 15 września 2017 r. prezes zarządu spółki udzielił w imieniu spółki pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi. W konsekwencji, z pewnością, sfinansował również jego udział w sprawie. Tym samym, skoro spółka jest w stanie przeznaczyć środki na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – którego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy – to nie sposób przyjąć, że nie jest również w stanie, chociażby częściowo partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Tym samym, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólnika, chociażby w części, nie jest możliwe Argumentację tę wzmacnia również fakt, że jeszcze w 2014 r. spółka osiągała olbrzymie przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z zeznania podatkowego za okres od 30 lipca 2014 r do 31 grudnia 2015 r. wynika, że za ten okres przychody spółki wyniosły blisko 400 mln zł (zobacz CIT-8) zł, co bez wątpienia miało wpływ na sytuację finansową jedynego wspólnika – i jednoczenie prezesa zarządu spółki. Ponadto spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek inne działania w celu chociażby częściowego uiszczenia wpisu od skargi np. wystąpienia o zgodę na wypłatę środków z zajętych rachunków bankowych. W związku z powyższym referendarz sądowy nie przychyla się do wniosku skarżącej o całkowite zwolnienie jej od kosztów sądowych. Jednocześnie jednak, mając na uwadze aktualnie skomplikowaną sytuację finansową spółki, za zasadne uznaje zwolnienie skarżącej od wpisu od skargi ponad kwotę 10.000 zł. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.