III SA/Wa 2748/14
WyrokWSA w Warszawie2016-12-09
Skład orzekający: Dominik Gajewski, Piotr Przybysz, Ewa Radziszewska-Krupa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu egzekucyjnym wobec zobowiązania podatkowego z tytułu VAT za 2001 rok doszło do przedawnienia zobowiązania pomimo zastosowania środków egzekucyjnych i czy doręczenie tytułu wykonawczego i upomnienia bezpośrednio zobowiązanemu, a nie pełnomocnikowi, było prawidłowe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, skutkuje przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, które następnie biegnie na nowo od dnia następującego po dniu zastosowania tego środka. Doręczenie tytułu wykonawczego i upomnienia bezpośrednio zobowiązanemu, a nie pełnomocnikowi, było prawidłowe, gdyż pełnomocnik musi przedłożyć pełnomocnictwo w aktach konkretnego postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. nie uchyla skutków dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym przerwania biegu terminu przedawnienia.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie prowadził postępowanie egzekucyjne wobec K. S. z tytułu zaległości VAT za 2001 rok na podstawie tytułu wykonawczego z 2004 roku. Skarżąca zarzuciła przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz nieprawidłowości w doręczeniu tytułu wykonawczego i upomnienia, wskazując, że powinny być one doręczone pełnomocnikowi, a nie jej osobiście. Organ egzekucyjny oddalił zarzuty, wskazując na przerwanie biegu terminu przedawnienia przez zastosowanie środków egzekucyjnych i prawidłowość doręczeń.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dominik Gajewski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jako nieuzasadnionych oddala skargę
I. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
1. Dyrektor Izby Celnej w W. (zwany dalej: "DIC") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku osobistego zobowiązanej K. S. (zwana dalej: "Skarżącą") i majątku wspólnego małżonków S. (K. i P.), na podstawie tytułu wykonawczego z 5 grudnia 2013r. nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług (zwany dalej: "VAT") za 2001r. (2.382,20 zł) z odsetkami za zwłokę, wynikające z decyzji organu celnego pierwszej instancji z [...] maja 2004r.
DIC - organ egzekucyjny, w celu realizacji należności objętych ww. tytułem wykonawczym, zawiadomieniami z 6 grudnia 2013r., wydanymi na podstawie: a) art. 89 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012r. poz. 1015 ze zm., zwana dalej: "u.p.e.a.") zajął prawo majątkowe u Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (zwany dalej: "NUS") w postaci nadpłaty/zwrotu podatku; b) art. 96l § 2 u.p.e.a. - zajął prawa majątkowe w towarzystwach ubezpieczeniowych.
W odpowiedzi na ww. zajęcia: NUS pismem z 19 grudnia 2013r. uznał, że Skarżącej nie przysługują wierzytelności z tytułu nadpłaty/zwrotu podatku, zaś towarzystwa ubezpieczeniowe wskazały, że nie miały zobowiązań wobec Skarżącej.
2. Skarżąca w zarzutach na prowadzone postępowanie egzekucyjne z 18 grudnia 2013r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i "wycofanie" tytułu wykonawczego, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 9 i art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012 r. poz. 745 ze zm., zwana dalej: "O.p."). Zdaniem Skarżącej doszło do przedawnienia dochodzenia należności podatkowych, więc nie było podstaw prawnych do wszczęcia i prowadzenia egzekucji wobec Skarżącej.
3. DIC postanowieniem z [...] stycznia 2014r. - działając jako wierzyciel i organ egzekucyjny – oddalił ww. zarzuty jako nieuzasadnione, wskazując, że zobowiązanie podatkowe w VAT powstało w 2001r., lecz z uwagi na zastosowanie środków egzekucyjnych, o których Skarżącą powiadomiono, nastąpiło przerwanie terminu przedawnienia i nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego.
4. Skarżąca w zażaleniu z 23 stycznia 2014r. wniosła o uchylenie ww. postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż przy rozpatrywaniu zarzutu przedawnienia pominięto okres działania strony przez pełnomocnika i tytuły wykonawcze oraz upomnienia doręczono Skarżącej, a nie pełnomocnikowi. Potwierdza to więc przedawnienie ww. zobowiązań podatkowych. Dodatkowo skoro egzekwowany obowiązek określono na podstawie decyzji wydanej w 2004r., więc data jej wydania znacznie przekracza termin jej wykonania. Przymusowe dochodzenie ww. należności, która nie jest wymagalna, jest sprzeczne z przepisami.
5. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "DIS") w postanowieniu z [...] czerwca 2014r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm., zwany dalej: "k.p.a."), art. 18, art. 34 § 4 i 5 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., utrzymał w mocy ww. postanowienie DIC.
W uzasadnieniu DIS wskazał, że nowelizacja O.p., dokonana ustawą z 30 czerwca 2005r., o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005r. Nr 143, poz. 1199, zwana "ustawą nowelizującą") od 1 września 2005r. wprowadziła zmianę w art. 70 § 4 O.p. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym zawiadomiono podatnik. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia uzależnione jest od spełnienia dwóch przesłanek: zastosowania środka egzekucyjnego i zawiadomienia o tym podatnika. Do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, zgodnie z art. 21 tej ustawy, stosuje się art. 70 § 4 O.p., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną, obowiązującym od 1 września 2005r. Wprowadzono więc zasadę bezpośredniego zastosowania ustawy nowej do wszystkich zobowiązań podatkowych, które w dniu jej wejścia w życie nie uległy jeszcze przedawnieniu. Ocena zdarzeń, jakie zaszły przed 1 września 2005r. musi więc być dokonana na podstawie art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005r.
Zdaniem DIS nie doszło do przedawnienia ww. należności. Obowiązek podatkowy w VAT powstał w 2001r., a ustawowy termin przedawnienia ww. zobowiązania upływałby 31 grudnia 2006r. DIC natomiast na podstawie decyzji z [...] maja 2004r. wystawił 26 lipca 2004r. wobec Skarżącej tytuł wykonawczy i na jego podstawie dokonał 4 skutecznych czynności egzekucyjnych, zawiadomieniami z: 28 lipca 2004r. na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. - wierzytelności w P. S.A. [...] Oddział w W. - zawiadamiając o tym Skarżącą 3.08.2004r.; 25 stycznia 2008r. - na mocy art. 89 § 1 u.p.e.a., wierzytelności w NUS - zawiadamiając o tym Skarżącą 6.02.2008r.; 5 stycznia 2009r. na mocy art. 80 § 1 u.p.e.a. wierzytelności m.in. w Banku P. Oddział w W. - zawiadamiając o tym Skarżącą 19 stycznia 2009r.; 3 marca 2011r. - na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. wierzytelność w NUS - zawiadamiając o tym Skarżącą 14 marca 2011r.
Skoro jedno z ww. zajęć miało miejsce przed 1 września 2005r. do skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań należy stosować art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu sprzed tej daty. Wskutek zastosowania 3 sierpnia 2004r. środka egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank P. S.A., bieg terminu przedawnienia przerwano i na 1 września 2005r. i ww. zaległości nie przedawniły się. Po tej dacie, mając na uwadze treść art. 21 ustawy nowelizującej, do przedawnienia ww. zobowiązań, jako powstałych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, należało zastosować art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Zgodnie z art. 21 ustawy nowelizującej, bezpośrednie stosowanie znowelizowanego art. 70 § 4 O.p. do zobowiązań podatkowych nieprzedawnionych w dacie wejścia w życie nowelizacji - 1 września 2005r. oznacza, że po przerwaniu, przed tą datą, biegu przedawnienia, wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, termin przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano ten środek. Nie uwzględnia się przy tym przerwy spowodowanej postępowaniem egzekucyjnym, o której była mowa w tym przepisie w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2005r. Ponowne rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązań należy liczyć, zgodnie z art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu nadanym nowelizacją, czyli z uwzględnieniem daty zastosowania środka egzekucyjnego. Oznacza to, że termin przedawnienia ww. zobowiązań biegnie na nowo od dnia następującego po dniu zastosowania środka egzekucyjnego, a nie od chwili wejścia w życie obecnie obowiązującego art. 70 § 4 O.p.
Zastosowanie pierwszego środka egzekucyjnego 3 sierpnia 2004r. przez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego - zawiadomieniem z 28 lipca 2004r. spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia. W obecnym stanie prawnym każde zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym dłużnik został zawiadomiony wiąże się ze skutkiem przerwania biegu terminu przedawnienia egzekwowanych zaległości. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia 3 sierpnia 2004r., przedawnienie bieg na nowo od 4 sierpnia 2004r. i jego termin upłynął najpóźniej 4 sierpnia 2009r. Do tej daty istniała możliwość prowadzenia egzekucji z majątku Skarżącej, bo zobowiązania nie były przedawnione. Zastosowanie środków egzekucyjnych: 4 lutego 2008r., 19 stycznia 2009r., 10 marca 2011r., na podstawie zawiadomień o zajęciu: z 25 stycznia 2008r. (NUS), 5 stycznia 2009r. (m.in. Bank P. Oddział w W.), z 3 marca 2011r. (NUS) spowodowało przerwanie biegu przedawnienia. Od ostatnio zastosowanego środka egzekucyjnego - 15 marca 2011r., termin ten zaczął biec na nowo i upłynie 15 marca 2016r., jeśli nie zajdą inne okoliczności mające wpływ na zawieszenie albo przerwanie biegu terminu przedawnienia.
DIS podniósł też, że umorzenie przez DIC postanowieniem z [...] listopada 2013r. postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., wszczętego m.in. tytułem wykonawczym z 26 lipca 2004r., nie uchyliło to skutków czynności egzekucyjnych dokonanych w ramach tego postępowania - przerwania biegu terminu przedawnienia.
DIS wskazał ponadto, że Sądy administracyjne w wyrokach dotyczących Skarżącej z: 11 marca 2011r. sygn. akt III SA/Wa 1984/10 i 8 listopada 2012r. sygn. akt III SA/Wa 386/12, podzieliły pogląd, iż tytuły wykonawcze powinny być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu, a nie jego pełnomocnikowi.
6. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie ww. postanowień DIS z [...] czerwca 2014r. i DIC z [...] stycznia 2014r. i o obciążenie DIS kosztami postępowania, gdyż ww. postanowienia i dokonane czynności egzekucyjne są niezgodne z prawem, bo pominięto pełnomocnika działającego w okresie, który w sposób powiązany rzeczowo ma wpływ na ocenę postępowania egzekucyjnego (art. 40 § 2 k.p.a.).
Zdaniem Skarżącej zarówno tytuł wykonawczy, jak i upomnienie winny być doręczone pełnomocnikowi, a nie Skarżącej, więc są nieskuteczne. Organ egzekucyjny na podstawie ww., wadliwie dokonanych czynności błędnie przyjął, że nie doszło do uchybienia terminu przedawnienia ww. zobowiązania (art. 70 § 1 O.p.) oraz, że możliwe było przymusowe egzekwowanie należności. Dodatkowo wszczęcie postępowania egzekucyjnego, które narusza art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. również stanowi o niezgodnym z prawem działaniu organu egzekucyjnego, gdyż egzekwowany obowiązek wygasł przez przedawnienie i z tego powodu nie jest wymagalny. Również wszczęcie postępowania egzekucyjnego pomimo, że zobowiązanie wygasło przez przedawnienie uchybia art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. i art. 70 § 1 O.p., a potwierdzenie to ma w materiale dowodowym, który w sposób pobieżny i wybiórczy, a zatem niedopuszczalny, organ egzekucyjny poddał wadliwej ocenie.
7. DIS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi.
8. Skarżąca w piśmie procesowym z 30 listopada 2016r., podtrzymała zarzuty skargi i wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
1. Skarga jest niezasadna.
2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 2103) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2016r., poz. 718, zwana dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na mocy kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że by wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w rozpoznawanej sprawie.
3. Sąd na wstępie uznał za zasadne odnieść się do kolejnego wniosku Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postawienia oraz wyjaśnić dlaczego go nie rozpoznawał. Wniosek ten - zdanie WSA w Warszawie - stanowi bowiem polemikę z dwoma prawomocnymi rozstrzygnięciami Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zapadły w odniesieniu do Skarżącej w rozpoznawanej sprawie (z 17 grudnia 2015r. sygn. akt II FZ 943/15 i z 26 października 2016r. sygn. akt II FZ 600/16) oraz nie służy merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Wprost przeciwnie złożenie przez Skarżącą kolejnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, które - jak już dwukrotnie wyjaśniono Skarżącej w prawomocnych orzeczeniach NSA nie nadaje się do wykonania i nie nosi znamion wykonalności - ma na celu przewlekanie postępowania, po to by doprowadzić do przedawnienia egzekwowanego obowiązku. W takim przypadku należy uznać, że Skarżąca przez złożenie kolejnego wniosku o tej samej treści, co poprzednie, które zostały rozpatrzone przez Sądy administracyjne obu instancji, dąży do nadużycie prawa do Sądu, co nie może być akceptowane.
Takie działania Skarżącej nie zasługują na ochronę prawną, ponieważ nie są nakierowane na obronę jej interesu prawnego, a zatem stanowią nadużycie przysługującego jej prawa do terminowego załatwienia sprawy. Wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji stanowi bowiem nadużyciem prawa. Zakaz nadużycia prawa wiązać należy z zasadą państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, w której znajduje swoją podstawę. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Skarżąca przez sposób swojego działania wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej. Stanowisko takie znajduje aprobatę nie tylko w orzecznictwie sądów polskich (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 12 lipca 2016r. sygn. akt I OZ 605/16 i I OZ 606/16; 2 grudnia 2016r. sygn. akt I OZ 1390/16), ale także akceptowane jest przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu. Zdaniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka prawo do sądu podlega uprawnionym ograniczeniom: terminom ustawowym, okresom przedawnienia, zabezpieczeniom kosztów, regulacjom dotyczącym nieletnich (wyrok ETPC z 21 września 2004r., skarga nr 42049/98, Związek Nauczycielstwa Polskiego przeciwko Polsce).
Również Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nie istnieje bezwzględne i absolutne prawo do sądu, które nie podlegałoby jakimkolwiek ograniczeniom, i które w konsekwencji stwarzałoby uprawnionemu nieograniczoną możliwość ochrony praw na drodze sądowej. Ograniczenie prawa do sądu może być konieczne ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasadę legalizmu bądź zaufanie do prawa (wyrok TK z 10 maja 2000r. sygn. akt K 21/99, OTK ZU 2000/4/109).
Składanie tych samych wniosków o wstrzymanie wykonania, które nie mogą być rozpatrzone zgodnie z wnioskiem Skarżącej z przyczyn wskazanych w dwóch prawomocnych postanowieniach NSA wydanych w rozpoznawanej sprawie, na mocy których utrzymano w mocy postanowienia WSA w Warszawie, nie może przynieść Skarżącej pożądanego skutku. Celem Skarżącej nie jest faktyczna obrona jej praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez udzielenie jej ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 P.p.s.a., lecz inicjowanie postępowań w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, które nie nadaje się do wykonania, a więc działania Skarżącej polegające na kolejnym składaniu jednakowych w treści wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia stanowią cel sam w sobie.
Sąd mając powyższe na względzie nie rozpoznał kolejnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, gdyż stanowił on nadużycie prawa do Sądu oraz prawa do terminowego załatwienia sprawy.
4. Sąd, przechodząc do meritum sprawy wskazuje, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca w trybie zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym kwestionowała prawidłowość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na to, że: a) organ egzekucyjny doręczając tytuł wykonawczy i upomnienie pominął pełnomocnika, co było, jej zdaniem, niedopuszczalne w świetle art. 40 § 2 k.p.a., b) a następnie na podstawie wadliwie dokonanych ww. czynności błędnie przyjął, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, które było przymusowo egzekwowane oraz, że możliwe jest prowadzenie egzekucji, co naruszało art. 70 § 1 O.p., jak również art. 59 § 1 pkt 2 i 9 u.p.e.a.
Sąd odnosząc się do pierwszego z podniesionych zarzutów - prawidłowości dokonania czynności egzekucyjnych w uprzednio prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego z 26 lipca 2004r. nr 1417-IIB/2004 - wskazuje, że w tym zakresie wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargi Skarżącej prawomocnymi wyrokami z 11 marca 2011r. sygn. akt III SA/Wa 1984/10 oraz z 8 listopada 2012r. sygn. akt III SA/Wa 386/12, w całości podzielając pogląd organów, że tytuły wykonawcze powinny być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu - Skarżącej, a nie innej osobie - pełnomocnikowi zobowiązanego. Stanowiskiem tym – stosownie do art. 170 P.p.s.a. - związane były zarówno organy administracyjne rozpoznające zarzuty w niniejszej sprawie, jak również Skarżąca.
Należy również podkreślić, że problematyką doręczania tytułu wykonawczego, w sytuacji gdy w innym postępowaniu (podatkowym czy egzekucyjnym) został ustanowiony pełnomocnik wielokrotnie zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny zajmując odmienne stanowisko od prezentowanego przez Skarżącą (por. np. wyrok NSA z 23 października 2013r. sygn. akt II FSK 2782/11, dostępny na www.nsa.gov.pl).
W tym miejscu przypomnieć należy, że istotną regulacją prawną do oceny należytej reprezentacji strony w konkretnym postępowaniu egzekucyjnym ma art. 33 § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 2 k.p.a. pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. W przypadku pisemnego pełnomocnictwa pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (§ 3). Kategoryczne brzmienie przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Do wykazania, że pełnomocnik został ustanowiony niezbędne jest okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnictwa. Z momentem przedstawienia pełnomocnictwa podpisanego przez mocodawcę pełnomocnik wykazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ uzyskuje możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa.
Należy też odróżnić stosunek pełnomocnictwa istniejący pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem od ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu. Pełnomocnictwo, aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu, musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu, w myśli art. 33 § 2 k.p.a. Informacja ta zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności (art. 14 § 1 k.p.a.) musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, gdyż stosownie do art. 33 § 3 zd. 1 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.
Z przepisów tych wynika zatem, że organ musi zostać zawiadomiony o ustanowieniu pełnomocnika w danej konkretnej sprawie przez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Przez akta, o których mowa w art. 33 § 3 k.p.a. należy rozumieć akta konkretnego postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy (por. wyroki NSA z: 24 października 2007r. sygn. akt II FSK 1217/06, 11 września 2007r. sygn. akt II FSK 990/06, 27 lutego 2007r. sygn. akt I GSK 700/06, 10 lipca 2012r. sygn. akt II FSK 2556/10, dostępne na www.nsa.gov.pl).
Z orzeczeń tych wynika, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego powinno być dokonane zobowiązanemu. Oznacza to zatem, że prawidłowe było doręczenie upomnienia, jak również tytułu wykonawczego Skarżącej w pierwotnie prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, które spowodowało przerwanie bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w VAT za 2001r. Dopiero po doręczeniu tytułu wykonawczego możliwe było przystąpienie do sprawy pełnomocnika, który wówczas powinien dołączyć do akt sprawy oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Sprawą jest tutaj konkretne postępowanie egzekucyjne, a złożone w toku innych spraw pełnomocnictwo nie uchyla obowiązku dołączenia go do akt innej sprawy.
Sąd w związku z tym oraz mając na względzie treść art. 170 P.p.s.a. za niezasadne uznał zarzuty Skarżącej, w tym przede wszystkim zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., w związku z nieprawidłowościami w doręczeniu upomnienia i tytułu wykonawczego w pierwotnie prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, które spowodowało przerwanie bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w VAT za 2001r.
Zdaniem Sądu niezasadne były również pozostałe zarzuty skargi. DIS - wydając zaskarżone postanowienie wziął pod rozwagę całokształt materiału dowodowego, który znajdował się w aktach sprawy i ustosunkowując się do zarzutu przeciwegzekucyjnego z art. 33 § 1 u.p.e.a., który zgłosiła Skarżąca, wskazując, że doszło do przedawnienia i wygaśnięcia obowiązku podatkowe w VAT za 2001r., więc niemożliwe jest prowadzenie egzekucji – w szczegółowy sposób wyjaśnił, jakimi przesłankami kierował się nie podzielając stanowiska Skarżącej. Argumentacja organu nadzoru nad egzekucją administracyjną ma uzasadnienie nie tylko w faktach wynikających z akt, ale również w unormowaniach prawnych mających zastosowanie w sprawie.
Zobowiązanie podatkowe Skarżącej z tytułu VAT powstało w 2001r., więc zgodnie z art. 70 § 1 O.p. pięcioletni termin przedawnienia tego zobowiązania rozpoczął swój bieg od 31 grudnia 2001r. i upływał 31 grudnia 2006r. Termin przedawnienia ww. zobowiązania mógł ulec przerwaniu lub zawieszeniu w wypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 70 O.p. Obowiązujący w 2001r. art. 70 § 3 O.p. stanowił, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Z art. 70 § 4 O.p. wynikało natomiast, że po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne.
Ustawa z 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 169, poz. 1387) poddała korekcie ww. przepisy § 3 i 4 w ten sposób, że art. 70 § 4 O.p. nadano brzmienie: "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne."
Ostatnia nowelizacja art. 70 § 4 O.p. nastąpiła ww. ustawą nowelizującą, która weszła w życie od 1 września 2005r. przez nadanie mu brzmienia "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny." Zgodnie zaś z art. 21 ustawy nowelizującej do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 70 § 4 O.p., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną, obowiązującym od 1 września 2005r.
Przepis art. 21 ustawy nowelizującej wprowadził więc zasadę bezpośredniego zastosowania ustawy nowej do wszystkich zobowiązań podatkowych, które w dniu jej wejścia w życie nie uległy jeszcze przedawnieniu.
Sąd stwierdza, że skoro na podstawie pierwotnie wystawionego w 2004r. tytułu wykonawczego była prowadzona egzekucja, w odniesieniu do której możliwe było odrębne podnoszenie zarzutów przeciwegzekucyjnych, Sąd w rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 11 marca 2011r. sygn. akt III SA/Wa 1984/10 i 8 listopada 2012r. sygn. akt III SA/Wa 386/12 oraz treść art. 170 P.p.s.a. nie mógł ponownie wypowiadać się w tej kwestii. Sąd w związku z tym przyjmuje, że zastosowanie pierwszego środka egzekucyjnego 3 sierpnia 2004r., w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącej w Banku P. S.A. II Oddział w W., zawiadomieniem z 28 lipca 2004r. spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w VAT za 2001r. Każdy następnie zastosowany środek egzekucyjny, o którym Skarżąca została zawiadomiona, a wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, powodował kolejne przerwanie biegu terminu przedawnienia egzekwowanych zaległości w VAT za 2001r. W tym kontekście na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Sąd odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. wskazuje, że inicjatywa wierzyciela w umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest w pewnym sensie odejściem od zasady prawnego obowiązku prowadzenia egzekucji przez wierzyciela (art. 6 u.p.e.a.). W świetle jednak art. 60 § 1 u.p.e.a. jedynie umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. W konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego, stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a., następuje więc przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji.
Umorzenie natomiast postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. – do czego doszło w rozpoznawanej sprawie - nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. W związku z tym za prawidłowe należało uznać stanowisko DIS zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego przez DIC postanowieniem z [...] listopada 2013r., na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., m.in. na podstawie pierwotnie wystawionego wobec Skarżącej tytułu wykonawczego z 26 lipca 2004r., nie uchyliło skutków czynności egzekucyjnych dokonanych w ramach tego postępowania, więc przerwanie biegu terminu przedawnienia nie zostało zniweczone. Sąd tym samym nie znalazł podstaw do uznania za zasadne zarzutów Skarżącej z tego zakresu.
5. Sąd w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło