III SA/Wa 2842/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący W. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Podniósł, że uiszczenie opłat skutkowałoby brakiem środków na bieżące utrzymanie (żywność, leki). Powołał się nadto na fakt prowadzonej z emerytury egzekucji oraz zły stan zdrowia. Skarżący wskazał, iż z żoną jest w separacji, co więcej egzekwuje ona z niego alimenty. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Dodał, że zeznania podatkowe składa ZUS. Posiada zadłużenie w urzędzie celnym oraz alimenty. Skarżący wyjaśnił, że nie ma rachunków bankowych. Przedłożył zaświadczenie o pobieraniu emerytury. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał podpisany formularz PPF, w którym podkreślił, że nie zna aktualnej sytuacji żony. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", zasady, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z 2 sierpnia 2013 r., II FZ 612/13 i powołana tam literatura). Jej udzielenie w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona powinna zatem wykazać, że znajduje się w takim położeniu, iż nie jest w stanie pokryć niezbędnych kosztów postępowania, i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc państwa. Przepisy dotyczące prawa pomocy nie zawierają wyczerpującego katalogu danych, które wnioskodawca powinien przedstawić. Zgodnie jednak z art. 252 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zatem wniosek ten powinien obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. W niniejszej sprawie takich właśnie dokładnych danych zabrakło. Skarżący powołał się mianowicie na takie okoliczności jak prowadzona wobec niego egzekucja z emerytury, alimenty na rzecz żony, które w żaden sposób nie zostały poparte dokumentami. Nic też nie wiadomo na temat wysokości miesięcznych kosztów utrzymania Skarżącego. Bez podania jakichkolwiek szczegółów oświadczył on jedynie, że niewielka kwota pozostaje mu na leki i życie. Równie lakoniczna jest wypowiedź Skarżącego na temat sytuacji materialnej żony. Zasłonił się on mianowicie jej nieznajomością i faktem pozostawania w separacji. Tymczasem w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż rozdzielność majątkowa małżeńska, czy fakt pozostawania w separacji nie zwalnia małżonków z wynikającego z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) obowiązku wzajemnej pomocy. Obowiązek ten jest niezależny od rodzaju ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA z: 22 stycznia 2013 r., II FZ 5/13; 25 marca 2013 r., II FZ 104/13; 28 stycznia 2014 r., I FZ 11/14). Z powyższego wynika zatem, że bez poznania dochodów i wydatków obojga małżonków nie jest możliwa miarodajna ocena spełnienia przez Skarżącego przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Bez tych danych nie można bowiem zweryfikować jego rzeczywistych możliwości finansowych. Zwłaszcza, że referendarzowi sądowemu z urzędu wiadomo, iż w innej sprawie Skarżący powołał się na fakt spłacania przez żonę jego kredytu (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 marca 2015 r., I SA/Kr 1107/14). Tym samym uznać należało, iż Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, gdyż nie zawiera wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej Skarżącego. Uchylanie się od złożenia pełnego i wyczerpującego oświadczenia i dokumentacji, musi prowadzić w powyższej sytuacji do oceny, że Skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy w żądanym zakresie. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.