III SA/Wa 289/12

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2012 r na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a 1.przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o który strona wnioskuje, obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia, a przede wszystkim - doświadczenia życiowego. E. R., wnioskiem złożonym wpierw w skardze, a następnie, wyniku wezwania referendarza sądowego - na urzędowym formularzu PPF z 9 lutego 2012 r, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazała na fakt pozbawienia własności poprzez zmianę wypisu z rejestru gruntów. Posiada dom o powierzchni 140 m.kw., w którym mieści się mieszkanie (70m.kw.), 7,72 ha ziemi. Prowadzi wspólne gospodarstwo z synem (ur. 1982 r.), który szuka pracy. Wskazała na kosztowną rehabilitację, która ją czeka – po [...], [...], [...]. Załączyła roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za 2010 r. (podstawa obliczenia – 25344 zł) oraz decyzję o wysokości emerytury z 2 sierpnia 2008 r. na kwotę 2309 zł brutto. Referendarz sądowy zauważa, że w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek wynikających z przepisu, tj. art. 246 p.p.s.a. (np. w sprawie o sygn. akt postanowienie z 10 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 597/07, postanowieni z 16 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 515/07, postanowienie z 21 lutego 2008 r. sygn. I FZ 31/08, postanowienie z 9 kwietnia 2008 r. sygn. I FZ 131/08). Zarazem, na mocy art. 249 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeśli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Referendarz sądowy postanowił uwzględnić dokumenty źródłowe skarżącej oraz oświadczenia i informacje strony składane (pod rygorem odpowiedzialności karnej) w toczącym się postępowaniu o prawo pomocy w sprawie. Referendarz dał wiarę - w tym postępowaniu - stronie skarżącej, co do jej nienajlepszego stanu majątkowego spowodowanego przedłużającą się choroba i prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego z bezrobotnym synem. Oceniając ten stan, referendarz sadowy ma na uwadze nienajlepszą kondycję zdrowotną strony (schorzenia wskazane szczegółowo w załączonych zaświadczeniach lekarskich), z którą wiąże się konieczność ponoszenia nakładów na poratowanie zdrowia. Fakt posiadania samodzielnej nieruchomości nie jest okolicznością, wobec trudności płatniczych strony związanych z bieżącym utrzymaniem, uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy. Podobnie taką okolicznością comiesięczne uzyskiwanie stałych dochodów we wskazanej wysokości, skoro skarżąca utrzymuje członka najbliższej rodziny. Zdaniem referendarza sadowego, zważywszy nie tylko na termin uiszczenia wpisu sądowego, tj siedem dni od doręczenia wezwania, skarżąca nie jest w stanie, przy zadeklarowanym braku oszczędności, wygospodarować kwoty wpisu od skargi w wysokości 100,- zł z uzyskiwanej emerytury – a to chociażby z uwagi na brak wolnych środków po zaspokojeniu najpilniejszych potrzeb i nakładów na poratowanie zdrowia (która to konieczność została potwierdzona przez stosowne zaświadczenia ze szpitali). Swoją gotowość do ponoszenia kosztów postępowania z uzyskiwanych dochodów powinna strona miarkować wysokością wydatków na podtrzymanie egzystencji. Decyzję o zwolnieniu od kosztów sądowych wymagalnych potencjalnie referendarz sądowy uzasadnia także tym, że w procesie kalkulacji kwoty, którą skarżąca może dysponować, uwzględnił także samodzielne podjęcie przez nią starań w celu ustanowienia pełnomocnika. Referendarz sądowy podziela opinię wyrażoną przez WSA w Warszawie w postanowienieu z 10 wrzesnia 2009 r. III SA/Wa 1025/09, podjętą – z jednej strony – przy gorszej sytuacji finansowej strony (bez prawa do emerytury o wskazanej wysokości), a z drugiej strony – przy lepszej sytuacji zdrowotnej, zgodnie z którą, "Skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co oznacza, iż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca w sposób wystarczający uprawdopodobniła, iż poniesienie kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie ze względu, iż brak jest konieczności ustanawiania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżąca ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 P.p.s.a. zasada udzielania pomocy stronom (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, iż stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd zbada zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też Skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2007 r., II FZ 450/07)." Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.