III SA/Wa 2914/17

22/9/2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 22/9/2017 r. po rozpoznaniu wniosku E. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/11/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Spółkę od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł, 2. Odmówić Spółce przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie E. Sp. z o.o. dalej jako "Skarżąca", na formularzu PPPr z 6/3/2017 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na to, że: - nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów; - podjął niezbędne, w jego ocenie, działania, by zdobyć fundusze; - wysokość kapitału zakładowego wynosi 5 tys. zł; - na rachunkach bankowych ma debet w wysokości 49577,42 i ok 105 zł; - osiągnęła stratę – 270977,15 zł; - nie posiada żadnego wolnego majątku; - brak środków finansowych jest następstwem działań organów podatkowych - ciążą na niej zaległości podatkowe i zaległości z tytułów kosztów egzekucyjnych w kwocie ok 3375878 zł; - posiada zaległości z tytułu pożyczki i wpłat na ZUS Załączyła wyciągi z rachunku bankowego. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 16/08/2017 r (m.in. o zestawienie faktur VAT za sześć miesięcy, wyciągów z rachunków bankowych, zestawienie należności i zobowiązań, wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności spółki i in.), spółka poinformowała o tym, że: - brak jest źródeł finansowania zadłużenia; - nie uzyskała finansowania ze źródeł zewnętrznych w ciągu ostatnich sześciu miesięcy; - nie dysponuje środkami na uczestnictwo w kosztach postępowania; - ryczałtowe koszty obsługi prawnej w kwocie 28200 zł zostały poniesione w okresie VII-XII 2016 r. z uzyskiwanych wtedy przychodów i kredytu obrotowego Powołała się na postanowienia w sprawach III SA/Wa 656/17, III SA/Wa 1270/17, III SA/Wa 1271/17. Referendarz sadowy odstępuje od pouczenia Skarżącej o regułach przyznawania prawa pomocy z art. 246 i n. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1269 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", ponieważ Skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, niezależnie od tego, ze w nieodległej perspektywie czasowej toczyły się względem niej postepowania o prawo pomocy, w których sytuacja Spółki została dogłębnie zbadana i oceniona. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi w kwocie niespełna 11 tys. Spór w sprawie dotyczy tego, czy faktury kosztowa, którymi posługiwała się Skarżąca, dokumentują rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Z uwagi na realizację zasady domniemania rzetelności działań podatnika referendarz sądowy nie podziela – na potrzeby postępowania o prawo pomocy – poglądów organów podatkowych o swoistej "fikcyjności" obrotu gospodarczego. Dlatego też przyjmuje wielkość przychodu uzyskiwanego w ramach prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości wynikającej z zeznania podatkowego za 2013 r., 2014 r. czy za 2016 r. Uznaje też na potrzeby postępowania o prawo pomocy – za rzeczywiście dokonany – obrót dokumentowany fakturami VAT wymienionymi w zaskarżonej decyzji - i to pomimo tego, że zdaniem organów podatkowych, kontrahenci nie prowadzili rzeczywistej działalności gospodarczej. Tym bardziej urzędnik sądowy jest zobowiązany do respektowania oceny wzmiankowanych zdarzeń gospodarczych dokonanych przez Sąd w postępowaniu o prawo pomocy, w nieodległej perspektywie czasowej, bo w marcu 2017 r. W pełni referendarz sądowy podziela pogląd Sądu wyrażony w postanowieniu z 27 kwietnia 2017 r., III SA/Wa 656/17, zgodnie z którym "Skarżąca w realiach rozpoznawanej sprawy wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym jego etapie stanowi wpis od skargi w kwocie 3543 zł. Zdaniem Sądu, przemawiają za tym następujące okoliczności: Spółka nie posiada środków na rachunkach bankowych (debet około 50.000 zł), w stosunku do Spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne, na koniec 2016 r. posiadała zobowiązania krótkoterminowe w wysokości 3.698.739,98 zł" . Stąd szacunek do dorobku prawnego, który referendarz sądowy żywi (curiae est via, veritas et vita), jest przyczyną uwzględnienia oceny wyrażonej w przywołanym postanowieniu. Urzędnik sądowy podziela również pogląd Sądu, zgodnie z którym powyższe , "(...) nie oznacza jednak, że Skarżąca w ogóle nie jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Sąd przyjął, że uiszczenie przez Spółkę wpisu na poziomie 500 zł nie przekracza jej możliwości finansowych. Skarżąca bowiem w dalszym ciągu pozostaje w obrocie gospodarczym. Mimo, że nie dokonuje sprzedaży towarów, nie zawiesiła prowadzonej działalności gospodarczej, ani nie podjęła kroków zmierzających do jej likwidacji. Z powyższego wynika więc, że skarżąca, mimo trudności finansowych, zamierza kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą (....) osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14)". W niniejszym postępowaniu, z uwagi na wzmiankowany horyzont czasowy i okoliczności faktyczne sporu jak też brak zmiany sytuacji Spółki, należy podzielić pogląd Sądu z przywołanego powyżej postanowienia, że "w niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników, chociażby w części, nie jest możliwe. Skarżąca nie podjęła więc wszystkich możliwych działań celem chociażby częściowego pokrycia kosztów wszczętego przez nią postępowania sądowego. Niemniej jednak, co już było wskazane wyżej, z uwagi na aktualnie skomplikowaną sytuację majątkową i finansową Skarżącej, Sąd częściowo przychylił się do jej wniosku i uznał za zasadne zwolnienie Skarżącej od wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł." Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.