III SA/Wa 3094/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2014 r po rozpoznaniu wniosku adw K.P. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązania podatkowego oraz kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za okresy od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia odmówić zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na rzecz dr K.P. adwokata. Sąd, postanowieniem z 7 marca 2014 r ustanowił P. P. adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w W. , pismem z 20 marca 2014 r., do udzielenia pomocy prawnej skarżącej wyznaczyła adw. K.P. . Następnie, pismem z 14 maja 2014 r, Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała o tym, że zmienia pełnomocnika z urzędu dla P.P. i miejsce adw K.P. wyznaczyła adw J.Z. . Dr K.P. adwokat, pismem z 8 maja 2014 r zwrócił się - z uwagi na to, ze skarga została złożona przez stronę osobiście – o rozpoznanie jej poza zakresem zarzutów i wniosków ze skargi, zgodnie z art. 134 u.p.p.s.a. Nadto, pismem z 21 maja 2014 r , poinformował o zmianie pełnomocnika, o tym, ze zapoznał się z aktami sprawy, złożył oświadczenie, ze koszty nie zostały pokryte w jakiejkolwiek w części oraz zwrócił się o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie wynosi 465209 zł, wartość (potencjalnego) wynagrodzenia pełnomocnika to 7200 zł (§ 6 pkt 7 rozporządzenia z z dnia 28 września 2002 r.w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz.U. z 2013 r poz 461 ze zm). Sprawa, do chwili rozpoznania wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, nie została rozpoznana na rozprawie. Referendarz sądowy zauważa, że wyznaczony przez Sąd pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270/ - dalej jako u.p.p.s.a). Do czynności odrębnie wynagradzanych, o których mowa w tym przepisie, należy – m.in. – udział w postępowaniu przed Sądem I instancji, na rozprawie czy sporządzenie opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej. Niesporne jest też, zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie, że wynagrodzenie należy się za pomoc prawną faktycznie udzieloną (postanowienie z 23 maja 2013 r II FZ 303/13, CBOSA, z 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04, ONSA WSA 2005, nr 5, poz. 93, z dnia 27 listopada 2008 r., III SA/Kr 199/04, LEX nr 504493, z glosą aprobującą G. Karcz, LEX/el. 2009). Ze względu na opłacanie wynagrodzenia pełnomocnika ze środków publicznych Sąd ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Sąd, w postanowieniu z dnia 25 października 2011 r., I OZ 790/11, LEX nr 1069714, NSA uznał, że samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. O udzieleniu pomocy prawnej pełnomocnik z urzędu, zwracając się o "zasądzenie kosztów zastępstwa według norm przepisanych", zdaje się wnioskować z faktu sporządzenia pisma z 8 maja 2014 r, w którym pełnomocnik zwrócił się (1) o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, (2) rozpoznanie skargi sporządzonej osobiście przez stronę zgodnie z art. 134 u.p.p.s.a., tj poza zakresem zarzutów i wniosków. Natomiast w piśmie z 21 maja 2014 dodał, jako okoliczność uzasadniającą przyznanie mu wynagrodzenia – obok wniosku o rozpoznanie skargi poza granicami zarzutów (!) – fakt zapoznania się z aktami sprawy. Referendarz sądowy wskazuje, że działanie pełnomocnika w sprawie nie nosi cech udzielenia pomocy prawnej skarżącemu. W szczególności, w trzylinijkowym fragmencie pisma z 8 maja 2014r, ograniczył się do wniosku o rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazań z art. 134 p.p.s.a., a zatem w tych granicach, w których Sąd I instancji działa z urzędu, niezależnie od wniosku strony. Wynika to, bezpośrednio, z treści przepisu. Okoliczność ta nie jest też kwestionowana w orzecznictwie. Referendarz sądowy zauważa nadto, że brak jest analizy przepisów zastosowanych przez organy administracji i wskazania uzasadnienia trafności poglądów skarżącego. Tak wykonana "pomoc prawna" nie zawiera jakiejkolwiek informacji prawnej przydatnej stronie lub Sądowi (czy w sprawie w ogóle), nie wspominając o realizacji postulatu "użyteczności" działań pełnomocnika. Skoro działania obrońcy z urzędu nie mogły być w jakimkolwiek zakresie użyteczne, nie sposób było ich uznać za przejaw pomocy prawnej. Dlatego działań tych nie można było uznać za "świadczenie pomocy prawnej". Referendarz sądowy zauważa, że zapoznanie się z aktami sądowoadministracyjnymi sprawy przez pełnomocnika urzędu, co miało miejsce 2 kwietnia 2014 r., jest czynnością techniczną i wstępną, służącą skutecznemu wykonaniu przez pełnomocnika usługi pomocy prawnej, wynikającej z instytucji prawa pomocy. Skoro pełnomocnik z urzędu nie udzielił stronie pomocy prawnej, to brak było podstaw do uznania faktu zapoznania się przez niego z aktami sądowoadministracyjnymi sprawy - czyli czynności technicznej i wstępnej, służącej skutecznemu wykonaniu przez pełnomocnika usługi pomocy prawnej, wynikającej z instytucji prawa pomocy (art. 243 § 1 i n p.p.s.a.) – za okoliczność uzasadniającą przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, o których mowa w art. 250 p.p.s.a. Referendarz sądowy zauważa nadto, że jeżeli Sąd, postanowieniem z 7 marca 2014 r III SA/Wa 3094/13 przyznał stronie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (a nie "adwokatów"), to brak było podstaw do arbitralnego rozszerzania zakresu przyznanego stronie prawa pomocy, czego wyrazem byłoby przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z art. 250 u.p.p.s.a. każdemu z dwóch działających w sprawie pełnomocników, pomimo tego, ze stronie przyznano prawo do pomocy prawnej tylko przez jednego pełnomocnika z urzędu. Sąd, ustanawiając stronie pełnomocnika z urzędu na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. przyznaje stronie uprawnienie do skorzystania z prawa pomocy we wskazanym zakresie i o ściśle określonej w przepisach wartości (art. 250 u.p.p.s.a wraz z przepisami wykonawczymi), natomiast konkretyzacja tego prawa – i związana z tym odpowiedzialność za podejmowane działania - należy do organizacji samorządu zawodowego, tj. w sprawie, do Okręgowej Rady Adwokackiej. Ubocznie tylko należy wskazać pełnomocnikowi z urzędu, że w orzecznictwie przyjmuje się, że przyznanie ze środków publicznych wynagrodzenia dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy podjęli te same działania, stanowiłoby nadmierne i nieusprawiedliwione obciążenie Skarbu Państwa (patrz postanowienia: z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II FZ 303/13 i z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II OZ 1287/07, z 13 marca 2014 r II OZ 242/14 orzeczenia,nsa.gov.pl). Dlatego, należało, na podstawie art. 250, art. 258 § 2 pkt 8, § 3 u.p.p.s.a., orzec, jak w sentencji.