III SA/Wa 3104/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Grzegorz Nowecki, , po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu Skarżący – M. L. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części argumentując, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej z powodu strat poniesionych w jego firmie. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym wskazał, że wskutek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Sąd - na mocy postanowienia z dnia [...] grudnia 2012 r. - ustanowił nadzorcę sądowego w postępowaniu upadłościowym. Ponadto Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Zaznaczył, że nie posiada żadnego majątku, zaś stan majątkowy żony nie jest mu znany z uwagi na istniejącą między małżonkami rozdzielność majątkową. Jako źródło utrzymania Skarżący wskazał wynagrodzenie za pracę w kwocie 700 zł. Do wniosku Skarżący załączył ww. postanowienie, zeznanie podatkowe, deklaracje VAT-7, rachunek zysków i strat, wyciągi bankowe. W tak przedstawionym stanie faktycznym postanowieniem z dnia 8 lutego 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując iż Skarżący nie przedstawił w pełnym zakresie swojej sytuacji materialnej. Od powyższego postanowienia Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") poprzez uznanie, że Skarżący nie udowodnił faktu, iż nie posiada środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego. Wyjaśnił, że zgodnie ze złożonym wnioskiem poniesione przez niego straty powodują faktyczną i rzeczywistą niemożność uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Podniósł, iż powyższe potwierdza sprawozdanie z czynności nadzorcy sądowego złożone w sprawie o ogłoszenie upadłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Natomiast, jak podkreśla się w orzecznictwie ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10 i z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10). Przed przystąpieniem do rozpoznania wniosku Skarżącego wskazać należy, że aktualnie zobowiązany on jest do uiszczenia wpisów od skarg należnych w pięciu sprawach o sygn. akt III SA/Wa 3101-3105/12. Łączna ich kwota wynosi 581 zł. Wobec powyższego na podstawie analizy przedłożonych Sądowi pierwszej instancji informacji uznać należy, że Skarżący posiada stałe źródło utrzymania w postaci wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę w wysokości 700,00 zł. Ponadto z przedstawionego przez Skarżącego sprawozdania nadzorcy sądowego w sprawie zabezpieczenia majątku dłużnika w osobie Skarżącego, sporządzonego na dzień 31 grudnia 2012 r., niezbicie wynika, że firma Skarżącego od 2009 r. osiągała dochód (w tym za 2012 r. 204.484,88 zł). Powyższe pozostaje w sprzeczności ze stwierdzeniami Skarżącego, iż jego firma poniosła straty. Z powyższego sprawozdania wynika również, iż Skarżący w 2012 r. sprzedał m.in. samochód osobowy marki [...] na rzecz swojej żony za cenę 12.000 zł, pawilon handlowy za cenę brutto 6.150 zł, klimatyzator za cenę brutto 8.610 zł oraz zestaw komputerowy za cenę brutto 2.214 zł. Z wyciągu z konta karty kredytowej Skarżącego zauważyć można, iż Skarżący zasilał kartę kredytową kwotą 1.100 zł w październiku, wrześniu i sierpniu 2012 r. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez Skarżącego rozdzielności majątkowej wskazać należy, że fakt prowadzenia osobnych gospodarstw domowych Skarżącego i jego żony nie jest okolicznością przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa pomiędzy małżonkami odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Przede wszystkim dotyczy to zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także samodzielnego dysponowania swoim majątkiem. Jak wskazał przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 30 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 102/10, rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego (obowiązek taki wynika z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka – Skarżący nie złożył żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie sytuacji finansowej żony. Z uwagi na powyższe Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie Skarżącego z ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania sytuacji finansowej oraz nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sprzeciwie nie przedstawił faktów popartych dowodami, które wskazywałyby na konieczność wsparcia ze strony budżetu Państwa. Powyższe prowadzi do wniosku, że Skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę 581 zł. Jednocześnie Sąd podkreśla, iż partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Koszty sądowe należy zaś traktować, jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11). W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.