III SA/Wa 436/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. ("NUS") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżacej D. Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych: z 28 grudnia 2011 r. od nr [...] do nr [...], z 14 czerwca 2012 nr [...] r. , wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. ("NUSW") obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za okres 10/2008 - 12/2008. 01/2009 - 06/2009. 09/2009. 03/2012 w łącznej kwocie należności głównej 145.909.00 zł wraz z odsetkami. Tytuły wykonawcze zostały przekazane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. ("NUSW") do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. ("NUS") w celu dalszego prowadzenia egzekucji zgodnie z właściwością miejscową. Z akt sprawy wynika, że dla realizacji należności dochodzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych Naczelnik Urzędu Skarbowego W. działając jako organ egzekucyjny na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., wystosował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, skierowane do Banku [...] S.A. w W. Bank, pismem z 19 stycznia 2011 r., poinformował, że realizacja zajęcia jest niemożliwa, ponieważ na rachunku Spółki brak jest środków oraz wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej wierzytelności. Następnie, pismem z 24 sierpnia 2012 r. Bank wskazał, że nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz dłużnika, ponieważ rachunek został zamknięty. Organ egzekucyjny wystosował zapytania do systemu CERBRR oraz OGNlVO, które nie dostarczyły informacji o nowych rachunkach bankowych Spółki. Korzystając z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców CEPIK w dniu 12 listopada 2012 r. ujawniono, że Spółka posiada pojazd marki [...], na którym ustanowiony został zastaw rejestrowy. NUSW wystąpił do innych organów o przekazanie posiadanych informacji odnośnie majątku D. Sp. z o.o., zwrócił się do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, wezwał K.S. jako prezesa Spółki D. Sp. z o.o, do siedziby urzędu skarbowego w celu udzielenia informacji dotyczących majątku Spółki. W konsekwencji podjętych działań, z raportu poborcy skarbowego z 7 października 2010 r. wynika, iż Spółka nie prowadzi działalności pod adresem ul. [...]. Natomiast z raportu poborcy skarbowego z 24 sierpnia 2016 r. wynika, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej w lokalu mieszczącym się pod adresem ul. [...], lecz mieści się tam wirtualne biuro N. Sp. z o.o., z którą Spółka 4 stycznia 2016 r. podpisała umowę na świadczenie usług w zakresie udostępnienia adresu lokalu na potrzeby wpisu do publicznie dostępnych rejestrów jako głównego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej łub siedzib) oraz odbioru korespondencji kierowanej do Spółki. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W., w odpowiedzi na pismo NUS, poinformował, że: adres płatnika składek – D. Sp. z o.o. to ul. [...], nie posiada informacji o numerze rachunku bankowego Zobowiązanej Spółki, wyrejestrowanie płatnika składek nastąpiło z datą 1 sierpnia 2009 r. NUS, postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku D. Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oraz nr [...]. Jego zdaniem, czynności mające na celu ustalenie majątku Spółki, które nie przyniosły wymiernych efektów, ponieważ nie ujawniono majątku w postaci pieniędzy, wierzytelności, praw majątkowych, nieruchomości, co do których można byłoby skierować skuteczną egzekucję i niecelowe jest dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Prowadzone postępowanie nie doprowadziło do zrealizowania obowiązku, a dalsze jego prowadzenie generowałoby jedynie koszty i wydatki egzekucyjne. Skarżąca, w zażaleniu z 9 września 2016 r. na to postanowienie wniosła o jego uchylenie w całości oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszego zażalenia. Zarzuciła naruszenie: • art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, prowadzącego do ustalenia przez organ egzekucyjny w mysi zasady swobodnej oceny dowodów, że Skarżąca nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego. • art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez bezzasadne umorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, pomimo iż Skarżąca przez cały okres prowadzonego postępowania egzekucyjnego posiadała majątek, w tym środki trwale (ruchomości) oraz stan kasy. Zdaniem Spółki, postępowanie powinno być poprzedzone przeprowadzeniem przez organ egzekucyjny postępowania wyjaśniającego, przede wszystkim ustaleniem stanu majątkowego zobowiązanego – w szczególności z zastosowaniem art. 71 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie podjął wszelkich czynności w celu ustalenia tego majątku i skierował egzekucję jedynie do niektórych jego składników. Kalkulacja potencjalnych wydatków egzekucyjnych oraz możliwych do odzyskania kwot powinna być załączona do akt postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w W. ("DIS") zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] listopada 2016 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 t.j., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 18, art. 59 § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r.. poz. 599 t.j., dalej jako "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie NUS z 25 sierpnia 2016 r. Spółka w skardze z 27 grudnia 2016 r. zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. ; art. 59 § 3 w zw z art. 59 § 2 u.p.e.a.; art. 138 § 1 pkt 1 w zw z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Spółka zasygnalizowała brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy egzekucyjnej, prowadzącego do ustalenia, że Skarżąca nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Skarżącej, doszło do błędnego uznania za prawidłowe umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, pomimo że Skarżąca przez cały okres prowadzonego postępowania egzekucyjnego posiadała majątek, w tym środki trwałe (ruchomości) oraz stan kasy. Nadto, w ocenie Skarżącej, NUS powinien był przeprowadzić i załączyć do akt niniejszej sprawy dokładną kalkulację dotyczącą szacowanych wydatków egzekucyjnych, a także możliwych do wyegzekwowania kwot w celu stwierdzenia, czy z egzekucji uzyska się kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne. Zaniechano również wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, prowadzącego do ustalenia w myśl zasady swobodnej oceny dowodów, że Spółka nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Spółki, nie zostały podjęte wszelkie niezbędne czynności w celu ustalenia majątku, zaś egzekucja skierowana została jedynie do niektórych jego składników. Spółka zwróciła się o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, jak również zasądzenie na rzecz Skarżącej Spółki zwrotu kosztów postępowania. DIS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga nie jest zasadna. 2. Przedmiotem sporu jest zgodność z prawem umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku D. Sp. z o.o. na podstawie wskazanych w części historycznej tytułów wykonawczych. 3. Jako podstawę skargi oznaczono naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. ; art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a.; art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. 4. Z treści skargi wnika, że Spółka doszukuje się wad w postępowaniu wskutek niezastosowania instytucji wyjawienia majątku (art. 71 § 1 u.p.e.a.), niedokonania "oceny efektywności możliwych czynności egzekucyjnych" i kalkulacji "potencjalnych wydatków egzekucyjnych", nieuwzględnieniu posiadania przez Spółkę środków trwałych , "gotówki" i przysługujących jej wierzytelności. W ocenie Strony, "umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego": wskazuje na to wyrok z 2 czerwca 2011 r. II FSK 169/10. 5. Przede wszystkim należy zauważyć, że NSA, wyrokiem z 2 czerwca 2011 r. II FSK 169/10, oddalił skargę kasacyjną , zatem utrzymany został w mocy wyrok z 30 września 2009 r., I SA/Kr 1122/09 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalający skargę na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym Skarżąca pominęła zdanie poprzedzające przywołany przez nią cytat (wyrwany z kontekstu z wywodów NSA), zgodnie z którym "Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka, nie ciąży na nim jednak w tym zakresie żaden obowiązek". Wynika z powyższego, że wywody Skarżącej – odnośnie stosowania art. 59 § 2 u.p.e.a. - nie tylko są chybione, ale także – nieuzasadnione, ze skutkiem dla oceny zarzutu naruszenia art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a. 6. Słusznie wskazał organ odwoławczy, że z art. 71 § 1 u.p.e.a. wynika, iż w przypadku bezskuteczności egzekucji należności pieniężnych, organ egzekucyjny lub wierzyciel może zwrócić się do sądu o nakazanie zobowiązanemu wyjawienia majątku, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Spornego sposobu rozumienia art. 71 § 1 u.p.e.a, nie można rozstrzygnąć na korzyść Spółki, która wywodzi z przepisu obowiązek wystąpienia organów do Sądu. W szczególności, przepis ten dopuszcza w treści wystąpienie do sądu o wyjawienie majątku jako uprawnienie organu, nie zaś konieczność ("może" użyte w treści przepisu), nadto rozważanie uprawnienia jest uzależnione od wcześniejszej bezskuteczności egzekucji. Również z orzecznictwa wynika, że z treści tego przepisu ustawodawca jednoznacznie dopuszcza wystąpienie do sądu o wyjawienie majątku jako uprawnienie organu, nie zaś konieczność. Poglądy te są również wyrażane w dorobku prawnym (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2013 r., I FSK 712/12, 15 kwietnia 2014 r. I GSK 1033/12, CBOSA). Na fakultatywny charakter spornego uprawnienia wskazuje bezpośrednio ustawodawca w przywołanym przepisie, powołując się na "możliwość", a nie na "obowiązek" wystąpienia. W konsekwencji, zdaniem Sądu, brak zastosowania trybu przewidzianego w art. 71 u.p.e.a. nie stanowi w realiach sprawy przedstawionych w części historycznej, zwłaszcza wobec szeregu czynności podjętych przez organy w celu ustalenia majątku, o braku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w myśl zasady swobodnej oceny dowodów. Trafna jest również uwaga DIS, zgodnie z którą Spółka nie tylko nie uregulowała dobrowolnie zobowiązań, ale również w toku postępowania nie ujawniła majątku podlegającego egzekucji: stąd uzasadniony pogląd organów, że Skarżąca nie dysponuje żadnymi składnikami majątkowymi. Zdaniem Sądu, Skarżąca nie została pozbawiona prawa samodzielnego wskazania składników, które realnie zaspokoją w toku egzekucji dochodzone należności. 7. Nie uszło również uwadze Sądu to, że organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym podjął kompleksowe działania mające na celu wyegzekwowanie dochodzonych należności. Czynności te zostały zasygnalizowane w części historycznej uzasadnienia. W szczególności (m.in.), w trakcie tych czynności doszło do zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] S.A.: bank ten w udzielonych odpowiedziach poinformował o braku środków na rachunku Spółki oraz o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej oraz o tym, że dokonano zamknięcia rachunku bankowego Spółki. Organ egzekucyjny wykorzystał, zgodnie z przyjętymi regułami rzetelnego prowadzenia postępowania, aplikacje CERBER i OGNIVO oraz skierował zapytania do Ksiąg Wieczystych, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Wezwano również przedstawicieli spółki (prezesa Spółki D. Sp. z o.o.) w celu udzielenia informacji dotyczących majątku Spółki. Zdaniem Sądu, podjęcie tych działań, w zasygnalizowanej skali, choć nie przyniosło żadnych rezultatów, nie wypełnia znamion zaniechania w postępowaniu – zwłaszcza, że Strona nie wykazała, także w treści skargi, uzasadnienia dla prezentowanego poglądu "braku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy egzekucyjnej, prowadzącego do ustalenia, że Skarżąca nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego". 8. W ocenie Sądu, zasadność sporządzania kalkulacji potencjalnych wydatków egzekucyjnych istnieje, gdy organ egzekucyjny musi dokonać oceny, czy egzekucja ze znanego majątku zobowiązanego może doprowadzić do pokrycia wydatków egzekucyjnych. Stąd postulat dokonywania tej kalkulacji w sytuacji braku wiedzy o majątku/braku majątku zobowiązanego, wobec którego może efektywnie zastosować środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., należy przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (por. wyrok z dnia 5 czerwca 2008 r. I SA/Po 1453/07). Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z powołanego przepisu wynika obowiązek zbadania przez organ egzekucyjny istnienia przesłanki fakultatywnego umorzenia. 9. Podstawę faktyczną do podjęcia takiego rozstrzygnięcia stanowi prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny związany z przesłanką umorzenia wynikającą z art. 59 § 2 u.p.e.a., z którego wynika zaistnienie bezskuteczności egzekucji., zaś decyzja uznaniowa w tym zakresie powinna być poprzedzona wszechstronnym zebraniem materiału dowodowego i skrupulatną jego oceną. Zgodnie bowiem z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a). W tym zakresie należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowości. Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka, nie ciąży na nim jednak w tym zakresie żaden obowiązek (wyrok z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 169/10). Obowiązek kalkulacji jest natomiast wyłączony w sytuacji braku majątku lub braku wykazania majątku, do którego może zostać skierowana egzekucja. 10. Stąd brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 7. art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. 11. Trafna jest przy tym ocena organów, że Spółka nie posiada majątku, który w realny sposób zaspokoiłby dochodzone należności. Natomiast widniejący w ewidencji CEPIK samochód ([...]), nawet przy założeniu uprawnień właścicielskich Spółki, przedstawia wartość nieuzasadniająca jego zajęcie: generowałoby to powstanie nowych wydatków i kosztów egzekucyjnych. Drugorzędne wobec powyższego jest to, że na pojeździe tym ustanowiony był zastaw, zaś z danych zawartych w Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym wynika, że od 3 lat nie są opłacane składki ubezpieczenia OC, jak też to, że nie jest znane miejsce przechowywania pojazdu. Również załączone przez Spółkę kopie arkuszy spisu z natury nie zostały sporządzone przez komisję inwentaryzacyjną (brak jest w nich wskazania osób wchodzących w skład komisji i ich podpisów), a widnieje na nich jedynie odcisk pieczęci firmowej i nieczytelny podpis, co nie daje gwarancji, że spisy te są sporządzone rzetelnie. Drugorzędny wobec tego jest fakt, że w okresie, którym objęte są wydruki obrotów i salda, organ egzekucyjny albo nie prowadził jeszcze egzekucji do Spółki albo korespondencja zawierająca zawiadomienia o zajęciach nie była podejmowana przez adresata, jak też to, że egzekucja nie mogła być prowadzona również pod wirtualnym adresem Spółki. 12. Konsekwencją powyżej poczynionych rozważań jest konieczność stwierdzenia braku naruszenia art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. 13. Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), orzekł jak w sentencji.