III SA/Wa 592/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji K. K. (dalej zwana "Skarżącą"), złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. W powyższej skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazując na niebezpieczeństwo powstania szkody oraz prawdopodobieństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wszczęcia egzekucji zaległości podatkowej, podniosła, że jedynym składnikiem majątku oprócz samochodu marki [...] z 1998 r. jest jej mieszkanie. Zdaniem Skarżącej wszczęcie egzekucji mogłoby spowodować sprzedaż nieruchomości, z której możliwe byłoby zaspokojenie jedynie wygenerowanych kosztów postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości podatkowej, w sytuacji, gdy nieruchomość obciążona jest hipotecznie na rzecz banku zaś wierzytelność banku przewyższa wartość nieruchomości. W efekcie powyższego Skarżąca utraciłaby mieszkanie oraz zmuszona zostałaby do spłaty zobowiązań zarówno prywatno jak i publicznoprawnych względem banku i urzędu skarbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że instytucja wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przypadku rozpatrywania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczne jest rozważenie w pierwszej kolejności, czy w konkretnej sytuacji decyzja administracyjna nadaje się i wymaga wykonania, przy czym przez pojęcie wykonania należy rozumieć spowodowanie takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji. Zarówno z praktyki sądowniczej, jak i z piśmiennictwa wynika, że instytucja wstrzymania wykonania może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania lub tego wymagają (tak L. Klat-Wertlecka, Wykonalność aktu administracyjnego [w:] Koncepcja systemu prawa administracyjnego (pod red. J. Zimmerman), Warszawa 2007, s. 550; por. również m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2000 r., sygn. akt V SA 2509/99, Orzecznictwo Sądów Polskich 2000, nr 11, poz. 164, z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 805/04, opubl. w Lex pod nr 837880, z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1108/11, opubl. w Lex pod nr 1070497, patrz także T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., s. 217). Zagadnienie to ma istotne znaczenie w omawianej sprawie. Tym samym przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 882/05, niepubl.). Cechy tej nie mają akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). W tym miejscu podkreślić należy, że wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji dotyczy aktu administracyjnego, którym odmówiono przyznania uprawnienia w postaci umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. Nie ulega wątpliwości, iż jest to rodzaj aktu prawnego nienoszącego znamion wykonalności. Wskazał na to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 431/07 (opubl. w Lex pod nr 471074), wyjaśniając, że w żadnym przypadku nie mogą podlegać wykonaniu akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, jak na przykład umorzenia odsetek lub rozłożenia na raty zaległości podatkowych, te bowiem niczego nie zmieniają w zakresie praw lub obowiązków strony. Decyzja odmowna nie ma przymiotu wykonania, tj. węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 325/08, opubl. w Lex pod nr 493905). Wypada ponadto zauważyć, że instytucja unormowana w art. 61 § 3 P.p.s.a. dotyczy tylko takich sytuacji, gdy akt organu administracyjnego nakłada na stronę określone obowiązki i kiedy wykonanie rozstrzygnięcia organu może spowodować wystąpienie po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 762/11, opubl. w Lex pod nr 1151471). Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.