III SA/Wa 729/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, asesor WSA Agnieszka Sułkowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A.C., A.C. i M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. oddala skargę. Burmistrz Gminy B. ("Burmistrz"), decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., na podstawie art. 2 – 6 ustawy z 12 stycznia 1991 r o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm., dalej też "ustawa" lub "u.p.l."), art. 1 – 4, art. 6 pkt 1 ust. 1, art. 6a, art. 6c, art. 12 ustawy z dn. 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 333 ze zm.), art. 1 – 3, art. 5, art. 7 ustawy z dnia 30 października 2002 r o podatku leśnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 888 ze zm.), ustalił wysokość łącznego zobowiązania podatkowego na rok 2020 z tytułu posiadania przez M. R., A. C., A. C. ("Skarżący") nieruchomości w Z. Wysokość podatku ustalono na 755 zł (grunt rolny - 2, 8779 ha, grunty leśne - 3,5589 ha, drogi - 1297 m²). M. R. i A. C., w odwołaniu z 21 lutego 2020 r. od tej decyzji, podnieśli, że powinna ona być uchylona, zaś podatek ustalony według zasad ogólnych. Ich zdaniem grunt sklasyfikowany jako droga nie jest fizycznie drogą, lecz zapis został wymuszony przez gminę. Teren jest przeznaczony pod ul.[...], zaś gmina odmawia zapłaty za grunt. Sąd Rejonowy w P. stwierdził zasiedzenie działki nr[...], tj. ul.[...], przez Skarb Państwa. Gmina wniosła apelację od orzeczenia sądu, a zatem gmina dopuszcza się wszystkiego, aby pobierać wyższy podatek od drogi. Sprawa powinna zostać zawieszona do rozpatrzenia apelacji. Jeżeli dojdzie to prawomocnego zasiedzenia, odwołujący się będą mieli roszczenie o wykupienie działki o powierzchni 1297 m² przez starostwo lub gminę. Ponadto nie wydano zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ("SKO", "Kolegium"), zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że na mocy art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 276 ze zm.), podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, zaś organy podatkowe nie mogą kwestionować, pomijać ani modyfikować tych danych w zakresie powierzchni i klasyfikacji gruntów. Natomiast w niniejszej sprawie podatnicy nawet nie uprawdopodobnili, że zainicjowali postępowanie zmierzające do zmiany klasyfikacji działki nr[...]. Organy podatkowe nie mają zatem możliwości innego opodatkowania części tej nieruchomości, niż jako droga - według stawek dla gruntów pozostałych. Bez znaczenia jest zadrzewienie tak klasyfikowanej nieruchomości, ponieważ niezmieniona jest wskazana w ewidencji klasyfikacja gruntu. Według SKO bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest postępowanie dotyczące zasiedzenia działki, tj. ul.[...]. Działka ta nie jest przedmiotem opodatkowania wskazanym w zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie Sądu Rejonowego w P., zawarte w postanowieniu o sygn. akt[...], że nieruchomość ta stała się własnością Skarbu Państwa przez zasiedzenie, nie zmieniło stanu własności działki nr[...]. Działka nr [...]pozostaje własnością odwołujących się. Jeżeli działka nr [...]przestanie być własnością podatników w roku 2020, decyzja ustalająca wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego zostanie zmieniona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skoro podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości dla gruntów stanowi ich powierzchnia według stawek określonych corocznie przez gminę, zaś uchwałą Nr [...]z dnia [...] września 2019 r. Rada Miejska w B. określiła wysokość stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie gminy B. w 2020 roku, to organy podatkowe nie mogą przyjąć innych stawek niż wskazane. Zdaniem SKO M. R., A. C. i A. C. są współwłaścicielami nieruchomości wskazanym w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej, stąd skierowanie do nich zaskarżonej decyzji nie było wadliwe. W skardze na decyzję SKO zarzucono jej naruszenie: 1) art. 165 § 5 pkt. 1 Ordynacji podatkowej - poprzez jego błędne zastosowanie i niewydanie postanowienia o wszczęciu postępowania przez organ I instancji, 2) art. 7 w związku z art. 75 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 85 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez nieustalenie rzeczywistego charakteru działki o nr ew. [...], pow. 1297 m², pomimo zgłoszenia w tym przedmiocie wniosku o dokonanie oględzin działki, 3) art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez nieuwzględnieniu działań Gminy B., zmierzających do poszerzenia istniejących od wielu lat ulic (nie tylko ul.[...]) kosztem właścicieli gruntów przylegających do tych ulic bez ponoszenia przez gminę kosztów odszkodowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że SKO nie czyniło własnych ustaleń faktycznych. Skarżący zaznaczyli, że kwestionowali ustalenia faktyczne podjęte przez SKO w sprawie, na którą powołuje się ono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Od decyzji z [...] listopada 2020 r. wnieśli bowiem skargę do WSA w Warszawie. Otrzymała ona sygn. akt III SA/Wa 230/21 i czeka na rozpoznanie. Skarżący zasygnalizowali, że w Gminie B. i Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. toczy się równolegle 13 postępowań dotyczących wymiaru podatku wg. stawki za grunty pod drogą, a więc działki nr ew.[...] o pow. 1297 m² za lata 2008 do 2020. Sprawa niniejsza dot. wymiaru podatku za 2018 r. W kontekście liczby postępowań Skarżący przedstawili historię sporu związanego z błędnym wpisem działki i podwyższeniem rocznego podatku o kwoty od 415 zł do 519 zł. Zdaniem Skarżących gmina wymusiła utworzenie działki nr [...] o pow.1297 m², a następnie zaakceptowała "pomyłkę" w ewidencji gruntu w sytuacji, gdy bez jakiejkolwiek podstawy starostwo przepisało przedmiotową działkę nr ew. [...]na rzecz Gminy B. - droga powszechnego korzystania. W ocenie Skarżących chcąc uniknąć zapłaty tego odszkodowania gmina zaprzeczała, że grunt pod ulicą [...]stał się z mocy prawa własnością albo gminy albo Skarbu Państwa. Nawet, gdy Sąd Rejonowy w P., postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., stwierdził, że grunt pod ulicą jest własnością Skarbu Państwa (a nie gminy), gmina zaskarżyła takie orzeczenie mimo, że nie miała podstaw. Dlatego też postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. Sąd Okręgowy w W. apelację gminy oddalił. Skarżący wskazali, że postępowanie gminy doprowadziło do sytuacji, że nie tylko właściciel nie może swobodnie dysponować swoją rzeczą, ale jeszcze ma z tego tytułu opłacać większy podatek. Takie postępowanie nie tylko nie prowadzi do pogłębienia zaufania obywatela do organów władzy, ale wręcz zaufanie to niszczy. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i ponowiło swoją argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W początkowej części skargi Skarżący wskazują na błąd SKO, polegający na powołaniu się w treści zaskarżonej decyzji na inną decyzję, która jednak została wydana 3 dni później, niż decyzja skarżona. Sąd wyraża stanowisko, że niezależnie od powodów tego błędu, a także od oceny wyrażonej w odpowiedzi na skargę, iż wcale nie był to błąd z uwagi na wysłanie tej innej decyzji do Skarżących dopiero w roku 2021, istota zarzutu Skarżących polega na twierdzeniu, że stan faktyczny trzynastu postępowań w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego był inny, i że Skarżący kwestionują ten stan. To stanowisko zostało natomiast przypomniane przez Skarżących w kontekście zarzutu braku doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania. Otóż Sąd ponawia uwagi zawarte w wyroku wydanym w sprawie III SA/Wa 808/20, iż spór w sprawie sprowadza się do oceny kwestii, jakie znaczenie dla wymiaru podatków mają dane z ewidencji gruntów i budynków. Kolegium uznało, że wiążące w sprawie było zakwalifikowanie działki nr [...]w tej ewidencji jako drogi, podczas gdy Skarżący konsekwentnie podnosili, że działka te nie jest drogą de facto, pytali retorycznie "Cóż to za droga, na której rosną 40 letnie sosny (...)!", podnosili, że Gmina B. celowo podejmuje działania utrudniające właściwą kwalifikację działki w ewidencji gruntów. Sąd wskazuje zatem na literalne brzmienie art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Stanowi on, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Wobec takiego brzmienia przepisu nie powinno budzić wątpliwości, iż jak długo w ewidencji dana nieruchomość jest zakwalifikowana w określony sposób, który ma znaczenie dla celów podatkowych, tak długo oznaczenie pozostaje wiążące w postępowaniu podatkowym. Także orzecznictwo sądowe, w tym NSA (vide np. wyroki NSA: II FSK 1040/10, II FSK 2511/10, II FSK 2632/10, II FSK 860/16, II FSK 2519/17), zgodnie wskazuje na tę zasadę, zaś wyjątki od niej nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie, w której spór dotyczył ewidencyjnych danych przedmiotowych. Dlatego działka [...]podlegała opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako "grunt pozostały" (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy). Stawka podatku wynosiła, zgodnie ze stosowną uchwałą Rady Gminy B., 0,45 zł za 1 m². Także w niniejszym postępowaniu Sąd nie był uprawniony do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania ewidencyjnego, w tym do oceny stanowiska Gminy B. w tym postępowaniu, prowadzonym zresztą przez inny organ, tj. Starostę P. Z zawartego w aktach sprawy zawiadomienia o zmianie w ewidencji z 22 marca 2013 r. wynika jasno, że działka jest drogą. Nawet, jeśli dane faktyczne (z oględzin) wskazywałyby na wniosek oczywiście odwrotny, tj. nawet, jeśli dla każdego obserwatora jasne jest, iż dana nieruchomość nie jest drogą w sensie faktycznym, dane ewidencyjne pozostają nadal wiążące dla celów podatkowych. Dlatego wnioski dowodowe Skarżących zostały słusznie oddalone, gdyż bez względu na rzeczywiste przeznaczenie działki do celów podatkowych jest ona drogą tak długo, jak długo tak właśnie stanowi ewidencja gruntów i budynków. Organy nie naruszyły więc wskazywanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego i ustanawiających zasady ogólne (w postępowaniu podatkowym nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przepisów wskazanych w skardze). Fakt, że w toku postępowania wystąpiono do Skarżących o podanie i udokumentowanie pewnych okoliczności faktycznych nie świadczy o tym, że SKO odstąpiło od wiążącego charakteru danych ewidencyjnych. Ponownie należy wyjaśnić, że nie było uprawnieniem Sądu w niniejszym postępowaniu dokonywanie oceny, czy Gmina B. rzeczywiście zmierzała do nadania działce [...]statusu drogi gminnej, czy rzeczywiście w jakiś sposób dążyła do nielegalnego przejęcia ("zabrania") tej działki i uniknięcia zapłaty wymaganego odszkodowania. Jedyną kwestią prawnie istotną dla Sądu była kwalifikacja tej działki (a nie innej, o numerze [...]) w ewidencji. Jest natomiast poza sporem, że według tej ewidencji działka nie jest gruntem rolnym, leśnym, nieużytkiem, lecz drogą, której właścicielami są Skarżący. Odnosząc się natomiast do zasygnalizowanego na wstępie zarzutu niewydania postanowienia o wszczęciu postępowania, Sąd wyjaśnia, że istotne okoliczności faktyczne sprawy są w istocie niesporne, wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze. Otóż z akt sprawy wynika, że działka [...]jest ujęta w ewidencji jako droga. Takiego ujęcia jej w ewidencji Skarżący nigdy nie zanegowali – jest to kwestia faktu. Faktem jest też status Skarżących jako właścicieli. Te wszystkie okoliczności faktyczne są niezmienne od 2008 r. Dlatego SKO trafnie wyjaśniło, że wobec niezmienności tego elementu stanu faktycznego, a także innych takich elementów (w tym statusu Skarżących jako właścicieli działki), wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania było zbędne (art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Zmienność lub niezmienność stanu faktycznego każdej sprawy w zakresie corocznego wymiaru podatku względem sprawy za poprzedni rok ma charakter obiektywny i nie zależy od tego, czy stan ten kwestionuje podatnik. Niezależnie od tego należy jednak ocenić, że nawet naruszenie przepisu o wszczęciu postępowania, tj. odstąpienie od wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sytuacji, gdy postanowienie takie obiektywnie było wymagane, nie stanowi istotnego naruszenia prawa procesowego, jeśli prawa strony nie zostały naruszone, a organ respektował zasadę prawdy materialnej i przeprowadził staranne postępowanie dowodowe. W niniejszej sprawie fakty istotne prawnie ustalono prawidłowo, zaś spór miał charakter prawny – Skarżący konsekwentnie twierdzili, że klasyfikacja działki w ewidencji gruntów może i powinna być zignorowana dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości. Ten pogląd, jak wyżej wyjaśniono, jest jednak błędny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Podstawą rozpoznania skargi w na posiedzeniu niejawnym był art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). Aktualna sytuacja epidemiczna nadal nie pozwalała rozpoznać skargi na jawnej rozprawie, z udziałem stron, pełnomocników i publiczności.