III SA/Wa 884/12

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2012 r. po rozpoznaniu wniosku J.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r Nr [...] w przedmiocie podatek dochodowy od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o które strona wnioskuje w tym postępowaniu, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) J. Z. , odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 31 marca 22012 r., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że: - jest w trudnej sytuacji finansowej; - dochoy z działalności gospodarczej z trudem wystarczają na opłacenie bieżących wydatków; - miesięczne opłaty wynoszą 2600 zł; - podjął dodatkowo pracę na umowę zlecenie w [...] z czego uzyskuje ok. 1200-1400 zł netto miesięcznie; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córka (u. 1987 r.); - posiada mieszkanie o powierzchni 85 m.kw.; - żona i córka nie pracują. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 4 kwietnia 2012 r. skarżący przekazał: PIT37 za 2012 r., wyciągi z rachunków bankowych ([...] i [...] ), zaświadczenie o wysokości zarobków, zestawienie dochodów i wydatków za styczeń, luty, marzec 2012 r., PIT5 za styczeń marzec 2012 r. 3) Referendarz sądowy daje wiarę oświadczeniom skarżącego złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, niezależnie od tego, ze informacje podane w postępowaniu o prawo pomocy znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych, w szczególności w treści zestawień ze skargi. Referendarz sądowy wskazuje, że opłata z tytułu wpisu od skargi, którą to skargę wnosi strona, wynosi 500 zł. Do oznaczonej kwoty wymagalnych kosztów sądowych referendarz sądowy ogranicza rozpoznanie wniosku o prawo pomocy, ponieważ warunkiem badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania jest zestawienie konkretnych kosztów sądowych z aktualną sytuacją majątkową strony. Referendarz sądowy informuje, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest rzetelne przedstawienie przez stronę swojej sytuacji majątkowej. Zasadność zwolnienia od kosztów sądowych czy przyznania pełnomocnika następuje na podstawie dokumentów złożonych przez stronę, które nie powinny być zarazem wewnętrznie sprzeczne. Proces gospodarowania środkami publicznymi, którego elementem jest zwalnianie od kosztów sądowych, powinien być, z założenia, przejrzysty. Nie przecząc możliwej trudnej sytuacji materialnej strony, z oświadczeń nadesłanych przez nią wynika, że wielkość i regularność uzyskiwanych przez nią środków nie umożliwia jej natychmiastowego poczynienia nakładów finansowych na potrzeby postępowania sądowego w ten sposób, by nie miało to konsekwencji dla budżetu domowego. Uwagę tą referendarz sądowy odnosi szczególnie do kwoty wpisu od skargi, która należy uiścić, pod rygorem odrzucenia skargi, w ściśle przewidzianym terminie. Zdaniem skarżącego, możliwości finansowe składającego wniosek są ograniczone, jeżeli się zważy, że ze środków finansowych, które uzyskuje zaspokaja on potrzeby życiowe niepracujących członków rodziny, względem których ma obowiązki przewidziane w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym Mając na uwadze powyższe dane i spostrzeżenia, referendarz sądowy uznał, że wysokość i rodzaj posiadanych przez stronę środków nie wypełnia standardów minimum socjalnego, przy założeniu konieczności poniesienia przez stronę kosztów wpisu od skargi. Z informacji zawartych na stronie Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych (http://www.ipiss.com.pl/www_ms_2010_sr.pdf) wynika, że wysokość minimum socjalnego w gospodarstwie jednoosobowym wynosiło w 2010 r. ok. 784,67 zł na osobę. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, referendarz sądowy zauważa jednakże, że spór sądowy dotyczy - badając kwestię przedmiotu sprawy rygorystycznie - prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej, w której strona uzyskuje jednak przychody. Oznacza to, ze obliczając dochód (względnie stratę) w działalności gospodarczej powinna ona uwzględnić wszystkie wydatki związane z działalnością gospodarczą, w tym wydatki związane ze sporami podatkowymi i sądowymi. Stąd pogląd referendarza sądowego, zgodnie z którym koszty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy (podobnie wyrok ETPCz z 19 stycznia 2010 r. w sprawie F. Sp. z o.o. przeciwko Polsce, nr 1783/04, gdzie Trybunał Praw Człowieka rozważał kwestię uiszczania kosztów sądowych w sytuacji ponoszenia przez spółkę strat). Wyważając zatem z jednej strony zabezpieczenie prawa dostępu do sądu skarżącego przy gwarancjach informowania skarżącego przez Sąd wobec braku działania pełnomocnika (postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. I FZ 154/08, postanowienie z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08, art. 6 u.p.p.s.a.) a z drugiej strony związek sporu z działalnością gospodarczą, uzasadniona była odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.