III SA/Wa 935/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie : określenie podatku od towarów i usług za 2004 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Pismem z dnia 30 kwietnia 2009 r. J. R. – zwany dalej Skarżącym – wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2004 r. Wyrokiem z dnia 3 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Od powyższego wyroku Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną. Pismem z dnia 26 maja 2010 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 1000 zł pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący pismem z dnia 7 czerwca 2010 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek wskazał na trudną sytuację finansową spowodowaną m.in. roszczeniami organów podatkowych w zakresie podatku dochodowego i podatku VAT (i dokonywanymi z tej przyczyny zajęciami egzekucyjnymi). Wskazał, że utrzymuje się z dochodu ze stosunku pracy w wysokości 1320 zł brutto. Kwota ta jest wydatkowana na potrzeby dwójki niepełnoletnich dzieci. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie – oprócz dzieci - z żoną, z którą ma rozdzielność majątkową. W wykonaniu wezwania Przewodniczącej Wydziału z dnia 28 czerwca 2010 r. Skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów, na podstawie których Sąd mógłby w pełni ocenić rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze. Został wezwany do nadesłania zeznań podatkowych Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za 2008 i 2009 r. (w tym żony wnioskodawcy, pomimo rozdzielności majątkowej), dokumentu, z którego wynika, że skarżący obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej (np. decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej), wskazanie wysokości dochodów uzyskanych w roku bieżącym przez skarżącego oraz osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym (również żony), nadesłanie dokumentu, z którego wynikałaby wysokość otrzymywanego przez skarżącego wynagrodzenia za pracę (np. odcinek płacowy, umowa o pracę), wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym za ostanie trzy miesiące, nadesłanie deklaracji VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy żony skarżącego oraz zestawienie wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych przez nią w 2010 r., wskazanie miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazania wszystkich źródeł utrzymania skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wskazania wysokości i terminów wypłat wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika oraz źródeł ich finansowania oraz wskazania źródeł z jakich skarżący sfinansował wpłatę 2000 zł tytułem wpisu od skargi w niniejszej sprawie oraz kwot 763,00 zł i 382,00 zł uiszczonych w sprawie III SA/WA 3379/08. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący pismem z dnia 8 lipca 2010 r. wyjaśnił, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej znajduje się w Urzędzie Gminy J., oświadczył, że wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym w roku bieżącym: J. R. – 7614 zł brutto, M. R. – 12 000 zł brutto. Wyjaśnił, że aktualnie nie można uzyskać dokumentu określającego wysokość dochodów, ponieważ księgowa firmy B. przebywa na urlopie. Skarżący nie posiada żadnych rachunków bankowych i aktualnie nie można uzyskać deklaracji VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy M. R., ponieważ przebywa ona na urlopie, a Skarżący nie ma dostępu do jej dokumentów, dodał, że miesięczne wydatki, składające się na utrzymanie Skarżącego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą ok. 1800 zł. Skarżący dodał, że otrzymuje wynagrodzenie tylko od firmy B. Stwierdził ponadto, że nie pamięta terminów wypłat wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika, a wpłatę 2000 zł tytułem wpisu od skargi w niniejszej sprawie oraz kwot 763,00 zł i 382,00 zł uiszczonych w sprawie III SA/WA 3379/08 sfinansował z własnych dochodów) oraz przy finansowej pomocy rodziny. Skarżący do wniosku dołączył kopię deklaracji PIT – 11 za 2008 i za 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 p.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie informacje o stanie majątkowym i rodzinnym Skarżący przedstawił w sposób wybiórczy. Takie postępowanie Skarżącego podważa wiarygodność prezentowanej przez niego argumentacji. Skarżący nie przesłał mianowicie swoich zeznań podatkowych za lata 2008-2009. Zeznaniami takimi niewątpliwie nie są informacje PIT-11 wystawione przez płatnika B.. Informacje te obrazują bowiem wysokość przychodów uzyskanych u danego pracodawcy. Nie obrazują zaś wszystkich źródeł przychodów w danym roku podatkowym, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 listopada 2009 r. o sygn. akt I FZ 385/09. Skarżący nie nadesłał także dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego wynagrodzenia. Jednocześnie jego braku nie może on tłumaczyć faktem przebywania księgowej firmy na urlopie. Wysokość dochodu Skarżący mógł bowiem zobrazować umową o pracę, bądź odcinkiem płacowym. W ocenie Sądu nieporozumieniem jest sugestia pełnomocnika Skarżącego, wyrażająca się w stwierdzeniu: "decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej znajduje się w Urzędzie Gminy J.", że to Sąd powinien o tę decyzję wystąpić. Po pierwsze sugestia ta nie ma podstaw prawnych. Po drugie to w interesie Skarżącego leży podjęcie wszelkich działań w celu wyczerpującego przedstawienia i udokumentowania sytuacji, w jakiej się znajduje (kwestię współpracy z Sądem w zakresie wypełnienia wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., omówiono szczegółowo w cytowanym postanowieniu NSA). Po trzecie kopia tejże decyzji powinna znajdować się w posiadaniu Skarżącego. Skarżący konsekwentnie uchyla się od udzielenia informacji na temat możliwości płatniczych żony. W szczególności nie nadesłał jej zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, deklaracji VAT-7 oraz zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2010 r. Skarżący nie może tłumaczyć nienadesłania tych dokumentów, faktem przebywania żony na urlopie. Skoro wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, w jego interesie jest zapewnienie sobie dostępu do powyższej dokumentacji. Zwłaszcza, że złożony w niniejszej sprawie wniosek, nie jest pierwszym jaki Skarżący składa. Stwierdzić zatem należy, iż brak pełnej informacji o dochodach żony nie pozwala na przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Oceny tej nie zmienia istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność ta odnosi się bowiem, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Ponadto nieprecyzyjne są wyjaśnienia Skarżącego w kwestii kosztów utrzymania. W piśmie z 8 lipca 2010 r. ograniczył się on mianowicie do stwierdzenia, iż koszty te wynoszą ok. 1.800 zł. Równie lakoniczne jest jego oświadczenie dotyczące wypłat wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika. Stwierdził on, iż nie pamięta terminów tych wypłat. Tymczasem w wezwaniu chodziło nie tylko o wskazanie terminów, ale również o podanie wysokości tego wynagrodzenia i źródeł jego finansowania. Poza tym należy przypuszczać, iż Skarżący posiada jakieś dokumenty potwierdzające fakt wypłat (np. faktury, pokwitowania wypłat). W tej sytuacji należy stwierdzić, że uchylanie się przez Skarżącego od przedstawienia wyczerpującej argumentacji - we wskazanym w przesłanym wezwaniu zakresie - uniemożliwiło przeprowadzenie oceny jego sytuacji materialnej tak, by można było jednoznacznie stwierdzić, iż poniesienie przezeń kosztów jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania jego i jego rodziny. Brak jest więc podstaw do uprzywilejowania Skarżącego przez zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Tak też – analogiczne do opisanego wyżej - postępowanie Skarżącego ocenił Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając postanowieniami z 20 maja, 29 czerwca i 26 listopada 2009 r. (II FZ 159-162/09, I FZ 195/09 oraz I FZ 385/09) jego zażalenia na postanowienia Sądu I instancji odmawiające przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tej przyczyny Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.