III SAB/Wa 24/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant referent stażysta Katarzyna Nartanowicz, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2015 r. p o s t a n a w i a odrzucić skargę Skarżący K. K. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "K." 26 października 2015r. złożył deklarację VAT-7 za wrzesień 2015r., w której wykazał nadwyżkę podatku od towarów i usług (zwany dalej: "VAT") do zwrotu - 33.249 zł w terminie 60 dni. Do opodatkowania wykazał zarówno krajowe dostawy towarów, jak i transakcje wewnątrzwspólnotowe. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. (zwany dalej "NUS") na podstawie upoważnienia z 30 listopada 2015r. wszczął [...] listopada 2015r. kontrolę podatkową wobec Skarżącego w zakresie sprawdzenia prawidłowości rozliczania i ewidencjonowania VAT wykazanego w rejestrach zakupu i sprzedaży VAT i w deklaracjach VAT-7 za czerwiec, sierpień i wrzesień 2015r., w których Skarżący wykazał zwroty VAT na rachunek bankowy. W ww. upoważnieniu wyznaczono przewidywany termin zakończenia kontroli na [...] stycznia 2016r. Skarżącego nie zawiadomiono o zamiarze wszczęcia kontroli wynikającej z art. 79 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015r. poz. 584 ze zm.) w związku z art. 291c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613 ze zm.), ponieważ przeprowadzenie kontroli było niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Skarżący wezwaniem z 18 stycznia 2016r. zwrócił się o usunięcie naruszeń prawa przez zwrot nadwyżki VAT naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT-7 za wrzesień 2015r. NUS udzielił odpowiedzi pismem z 16 lutego 2016r. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 kwietnia 2016r. zarzucił naruszenie: a) art. 120, art. 121 § 1, art. 125 § 1 w związku z art. 284b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm., zwana dalej: "O.p.") w związku z art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011r., nr 177, poz. 1054, zwana dalej: "u.p.t.u.") przez niezasadne przedłużanie postępowania w zakresie wywiązywania się z obowiązujących przepisów u.p.t.u. za wrzesień 2015r. prowadzonego u Skarżącego wobec niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego i prawnego sprawy, b) art. 122 w zw. 187 § 1 O.p przez zbieranie materiału dowodowego, który jest zbędny do prowadzonego postępowania, wyjaśnienia okoliczności faktycznych i w sposób przedłużający niezasadnie postępowanie. Skarżący wniósł też o stwierdzenie przewlekłości postępowania, wyznaczenie NUS ostatecznego terminu zakończenia postępowania w sprawie zwrotu VAT i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. NUS, w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, gdyż kontrola podatkowa nie była prowadzona w sposób przewlekły, charakter sprawy wymagał podjęcia wielu czynności, w szczególności sprawdzenia prawidłowości rozliczenia transakcji pomiędzy kontrahentami. NUS na rozprawie 28 października 2016r., w związku z informacją przekazaną przez Sąd, że w sprawie nie doszło do wyczerpania procedury z art. 141 § 1 O.p., wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI O.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z art. 52 § 1 P.p.s.a. wynika, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one Skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że ponaglenie wynikające z art. 141 § 1 O.p. jest środkiem zaskarżenia, z którego skorzystanie warunkuje dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego (postanowienie WSA w Łodzi z 16 maja 2006r. sygn. akt I SAB/Łd 1/06, LEX nr 926485; postanowienia NSA z: 29 kwietnia 1998r. sygn. akt I SAB/Gd 8/97, 21 września 2001r. sygn. akt I SAB 131/00, Lex 55763, 13 grudnia 2012r. sygn. akt I FSK 1644/12). Jest to środek prawny o szczególnym charakterze, ponieważ nie dotyczy konkretnego rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu podatkowym, tylko jego braku w sytuacji, gdy powinno ono zostać podjęte (por. R.M. Hauser, Komentarz do art. 141 ustawy - Ordynacja podatkowa, LEX wersja elektroniczna – stan prawny 1 czerwca 2015r.). WSA w Gdańsku w wyroku z 15 kwietnia 2015r. sygn. akt I SAB/Gd 3/15 wskazał, że w przypadku skargi na bezczynność organu, polegającą na niewydaniu decyzji administracyjnej, wyczerpaniem środków zaskarżenia jest w rozumieniu wskazanego przepisu, wniesienie ponaglenia w trybie art. 141 § 1 O.p. (dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd wskazuje, że przewidziana w art. 141 § 1 O.p. instytucja ponaglenia służy zarówno do zwalczania bezczynności organów podatkowych, o której mowa w ww. orzeczeniu, jak też do zwalczania przewlekłości w działaniach organów podatkowych. Skoro Skarżący uznał, że w okolicznościach faktycznych sprawy doszło do przewlekłego działania NUS, powinien przed wniesieniem skargi do Sądu, uruchomić instytucję ponaglania, o której mowa w art. 141 § 1 O.p. Z przepisu art. 141 § 1 pkt 1 O.p. wynika bowiem, że ponaglenie należy wnieść do organu podatkowego wyższego stopnia. W rozpoznawanej sprawie takim organem jest Dyrektor Izby Skarbowej. Sąd wskazuje również, że na mocy art. 141 § 2 O.p., organ podatkowy wyższego stopnia uznając ponaglenie za uzasadnione, winien wyznaczyć dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządzić wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podjąć środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby Skarżący wniósł ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej na niezałatwienie sprawy przez NUS we właściwym terminie. Za ponaglenie wniesione w terminie nie można bowiem uznać pisma Skarżącego z 18 stycznia 2016r. skierowanego do NUS o usunięcie naruszenia prawa i zwrot nadwyżki VAT naliczonego. Wezwanie to zostało bowiem skierowane do organu, który nie był właściwy, stosownie do treści art. 141 § 1 pkt 2 O.p. Skoro nie doszło do wyczerpania przez Skarżącego środków zaskarżenia, które służyły mu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, należało uznać, że skarga wniesiona przez Skarżącego była niedopuszczalna i zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu. W tej sytuacji, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sąd nie orzekł o zwrocie wpisu sądowego, z uwagi na treść art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., który stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Skargę odrzucono na rozprawie.