IV SA/Wa 1077/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. K. decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta m. w. z dnia [...] nr [...] orzekającej o jej wymeldowaniu z pobytu stałego z budynku przy ulicy [...] w W., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu tej decyzji wyjaśnił, że w dniu 21 września 2012 r. na wniosek G. K. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania A. K., M. K., M. K., P. K. oraz Z. K. z pobytu stałego z budynku położonego przy ul. [...] w W. Zdaniem organów orzekających w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, że M. K. nie przebywa w budynku przy ul. [...] w Warszawie od [...] , kiedy to komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla W. wykonał prawomocny wyrok tego Sądu z dnia [...] (sygn. akt [...]) orzekający o eksmisji skarżącej z tego budynku. W tej sytuacji zostały spełnione przesłanki określone w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2011 r. nr 168, poz. 1010 ze zm.) uprawniające organ administracji do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z tego lokalu. W skardze na tę decyzję Wojewody [...] skarżąca podniosła, że nie opuściła miejsca stałego pobytu dobrowolnie, a zatem brak jest podstaw do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponadto zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 7 w związku z art. 77 i art. 10 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, bowiem stwierdził, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza, że skarga została oparta na całkowicie błędnej interpretacji prawa. Podniesiono w niej zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W zakresie przepisów prawa materialnego skarżąca zarzuciła organowi drugiej instancji naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca opuściła lokal wraz z rodziną bez własnej woli, w wyniku eksmisji. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zasadnie wywodzi autor skargi, że nie każde opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stanowi podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu. Dla stwierdzenia, że nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych konieczne jest ustalenie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny, było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że przymusowe wykonanie orzeczenia eksmisyjnego jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu omawianego przepisu, pomimo tego, że w oczywisty sposób opuszczenie takie nie spełnia warunku dobrowolności (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 788/07, z dnia 3 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1090/08, z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1575/08, z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 579/09 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2021/09 oraz z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SAS/Wa 674/12, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). Jest to zatem odstępstwo od wspomnianej na wstępie, sformułowanej przez doktrynę i orzecznictwo, generalnej zasady powiązania opuszczenia lokalu z dobrowolnością działania osoby wymeldowanej, niemniej jednak odstępstwo ze wszech miar logiczne. Wykonanie orzeczenia eksmisyjnego przez komornika sądowego stanowi bowiem wyegzekwowanie przez organ państwa prawomocnego nakazu opuszczenia lokalu wydanego w związku z ostatecznym ustaleniem przez sąd powszechny, że osoba objęta eksmisją nie ma tytułu do przebywania w nim. Powyższe jednoznacznie przesądzono w orzecznictwie - por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 459/07 dostępny na stronie www.nsa.gov.pl.) w którym stwierdza się, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. Sąd podkreśla, że z racji niewzruszenia przez skarżącą w stosownych trybach orzeczenia eksmisyjnego, czy też czynności komorniczych, ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, ani Sąd rozpatrujący niniejszą skargę, nie miały podstaw do uznania wspomnianego orzeczenia, czy też czynności za prawnie wadliwie, czy nieskuteczne. W myśl art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Nie można zatem, wbrew orzeczeniu sądowemu zaopatrzonemu w klauzulę wykonalności, podważać rozstrzygnięcia nakazującego opuszczenie lokalu, a w przypadku wykonania eksmisji na drodze postępowania egzekucyjnego twierdzić, że opuszczenie w tej sytuacji miejsca pobytu jako nie mające charakteru dobrowolnego, nie jest opuszczeniem lokalu w znaczeniu wynikającym z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na marginesie sprawy Sąd wyjaśnia skarżącej, że starania o wzruszenie prawomocnych orzeczeń będących podstawą eksmisji nie mogą być wystarczającą podstawą do utrzymania zameldowania osoby w danym lokalu. Podkreślić należy, że przepisy meldunkowe nie mogą służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która nie tylko rzeczywiście w nie nim przebywa, a ponadto - zgodnie z prawomocnym wyrokiem - nie powinna w nim przebywać. Odrębną kwestią jest natomiast to, że nic nie stoi na przeszkodzie by skarżący (wraz z rodziną) ponownie zameldował się w lokalu, w razie gdyby skutecznie przywrócono mu uprawnienie do lokalu bądź przywrócono utracone posiadanie (zob. wyrok z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 247/09, dostępny na stronie www.nsa.gov.pl.) W ocenie Sądu bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez organ drugiej instancji prawa procesowego, które miało zdaniem skarżącej polegać na pozbawieniu skarżącej prawa do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Przede wszystkim należy zauważyć, że naruszenie tego przepisu mogłoby nastąpić w sytuacji, gdyby uchybienie to uniemożliwiło skarżącej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, gdyż w postępowaniu przed organem pierwszej instancji skarżąca został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego (k.10 akt administracyjnych), złożyła wyjaśnienia, została zawiadomiona o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zajęcia stanowiska w sprawie (k. 29 akt postępowania), otrzymała decyzję Prezydenta (k. 33 akt sprawy). Wprawdzie w postępowaniu przed organem odwoławczym nie powiadomiono skarżącej, zgodnie z wymogami art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zajęcia stanowiska w sprawie, niemniej jednak uchybienie to nie stanowi istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.). Sąd podkreśla bowiem, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji skarżąc była powiadomiona o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. w piśmie z 3 grudnia 2012 r., które poprzedzało wydanie decyzji z [...]Natomiast po wniesieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji organ odwoławczy nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, nie uzupełniał materiału dowodowego. W tej sytuacji skoro skarżąca zapoznała się z dowodami w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji, nie można skutecznie zarzucać, że została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Nie jest także uzasadniony ostatni zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. Zdaniem Sądu organy w sposób wyczerpujący zebrały cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Z przytoczonych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.