IV SA/Wa 1232/17

Dnia 2 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 roku, numer [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 roku, numer [...]. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. uchylił decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lipca 2016r. numer [...], na mocy której organ I instancji stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie [...] wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi na terenie województwa [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016r. została doręczona Towarzystwu [...] z siedzibą w [...] w dniu 12 stycznia 2017r. Na skutek wniosku Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] z dnia 26 stycznia 2017r. o uzupełnienie decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016r. poprzez orzeczenie o uchyleniu w całości postanowienia z dnia [...] lutego 2016r., którym Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] lutego 2017r. numer [...] odmówił uzupełniania własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2016r. numer [...]. Postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2017r. zostało doręczone Towarzystwu [...] z siedzibą w [...] w dniu [...] marca 2017r. z uchybieniem regulacji art. 44 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23 ze zm.) – dalej k.p.a. W dniu 15 kwietnia 2017r. (data stempla pocztowego k. 12) Towarzystwo [...] z siedzibą w [...] wniosło za pośrednictwem organu administracji publicznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektor Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016r. w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie [...] wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi na terenie województwa [...]. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że od dnia 2 marca 2017r. rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi od decyzji z dnia [...] grudnia 2016r., tymczasem skarga Towarzystwa [...] została nadana w placówce pocztowej w dniu 15 kwietnia 2017r., a więc po terminie przysługującym stronie do jej wniesienia, który upłynął z dniem 3 kwietnia 2017r. (k. 13 – 14). Odpis odpowiedzi na skargę został doręczony skarżącemu Towarzystwu w dniu 3 czerwca 2017r. (potwierdzenie odbioru k. 29). W dniu 12 czerwca 2017r. skarżące Towarzystwo [...] z siedzibą w [...] wniosło o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Generalnego Dyrektor Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016r. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi miało miejsce bez winy skarżącego, gdyż wyłączną odpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosi Urząd Pocztowy [...], który przyjął na prośbę Towarzystwa [...] w [...] realizację usługi przedłużonej awizacji przesyłki poleconej niezgodnie z przepisami, które wykluczają stosowanie tego typu usługi wobec przesyłek poleconych dotyczących postępowań administracyjnych i sądowych. Przyjęcie przesyłki do przedłużonej awizacji było oczywistym błędem popełnionym przez pracowników placówki pocztowej (wniosek k. 21 – 24). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a. w przypadku wydania postanowienia w przedmiocie uzupełnienia lub odmowy uzupełniania decyzji, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia. W myśl art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.) – dalej p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 83 § 3 p.p.s.a. oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione warunki doręczenia zastępczego zaskarżonej decyzji, określone w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl przepisu art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, pismo przechowuje się przez okres 14 dni w placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego albo pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. W świetle art. 44 § 2 k.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z adnotacji znajdujących się na potwierdzeniu odbioru postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2017r. oraz pisma Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w [...] z dnia 28 kwietnia 2017 roku oraz z dnia 30 maja 2017 roku wynika, że z powodu niemożliwości doręczenia skarżącemu przesyłki w dniu 16 lutego 2017r. w oddawczej skrzynce odbiorczej umieszczono zawiadomienie o postawieniu na okres 14 dni przesyłki do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym [...]. Z powodu nie podjęcia przesyłki przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 24 lutego 2017r. Z uwagi na nieodebranie przesyłki z upływem 14 dnia, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia z dniem 2 marca 2017 roku nastąpiło doręczenie zastępcze ww. postanowienia skarżącemu. Należy podkreślić, że od daty na zawiadomieniu należy liczyć 14-dniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. Natomiast odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia sutków procesowych zaistniałego domniemania (por. postanowienie NSA z 16 listopada 2004r., GZ 103/04, niepubl., postanowienie NSA z dnia 21 września 2012r., II FZ 762/12, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Pomimo upływu z dniem 2 marca 2017 roku terminu, w którym skarżący mógł odebrać przesłane do niego postanowienie z dnia 9 lutego 2017r. pracownicy Poczty Polskiej S.A. wydali adresatowi przesyłkę w dniu 16 marca 2017 roku. Postanowienie z dnia 9 lutego 2017r. zostało doręczone skarżącemu prawidłowo w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 k.p.a. w dniu 2 marca 2017r. Termin do złożenia skargi upłynął zatem z dniem 3 kwietnia 2017r. (z uwagi na to, że ostatni dzień terminu, tj. 1 kwietnia 2017r. przypadał na sobotę - art. 83 § 2 p.p.s.a.). Natomiast skarżący wniósł skargę do Sądu w dniu 15 kwietnia 2017r. Bezspornym zatem jest, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę po terminie. Z uwagi jednak na złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zasadnym jest uprzednie jego rozpoznanie stosownie do uregulowań wynikających z treści art. 86 i nast. p.p.s.a. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu może więc nastąpić jedynie wówczas, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 2) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, 3) dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak choćby jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Rozpatrując w pierwszej kolejności spełnienie, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie siedmiodniowym, od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu Sąd uznał, że skarżący zachował ten termin, składając wniosek w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu odpowiedzi na skargę, co miało miejsce w dniu 3 czerwca 2017r. Z uwagi na wniesienie skargi w dniu 15.04.2017r. należy stwierdzić, że skarżący dopełnił wymóg wynikający z art. 87 § 4 p.p.s.a. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy dokonać oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie, mając na względzie, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Wskazać należy, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, niepubl.) Tak więc osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał okoliczności potwierdzających brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 roku, a brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Skarżący domaga się bowiem przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 roku, kwestionując w istocie prawidłowość doręczenia mu przesyłki zawierającej postanowienie z dnia [...] lutego 2017 roku. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy potwierdzenia odbioru tej przesyłki została ona wysłana przez organ odwoławczy do skarżącego na prawidłowy adres i z uwagi na jej awizowanie w dniach 16 lutego 2017r. i 24 lutego 2017r. została ona uznana za skutecznie doręczoną w dniu 2 marca 2017r. Doręczenie takie było możliwe w świetle art. 44 k.p.a. Dokonanie doręczenia w trybie art. 44 § 4 k.p.a., stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Fikcja doręczenia na podstawie powołanego przepisu, w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Przedstawione z kolei przez skarżącego okoliczności nie obalają domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 44 k.p.a. Na potwierdzeniu odbioru, znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, pracownik poczty zakreślił informację, że przesyłki nie doręczono i pozostawiono ją w placówce pocztowej, o czym w dniu 16 lutego 2017r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Następnie, w dniu 24 lutego 2017r. dokonano powtórnego awizowania. Z uwagi na złożenie przez skarżącego w Poczcie Polskiej S.A. zlecenia przechowywania przesyłki po terminie przesyłka zawierająca postanowienie z dnia [...] lutego 2017r. nie została zwrócona do adresata w dniu 3 marca 2017r. W tym miejscu należy podkreślić, iż awizo korzysta z mocy dowodowej dokumentu urzędowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FZ 2/16, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) i aby podważyć jego prawidłowość należałoby uprawdopodobnić, że stwierdzone uchybienia w pracy listonosza lub placówki pocztowej mają na tyle systemowy charakter, że uzasadniają przywrócenie terminu. Z uwagi na to, że analiza akt sprawy potwierdza prawidłowość danych zawartych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów na uprawdopodobnienie okoliczności uchybienia w pracy listonosza, należy uznać, że stanowisko skarżącego sprowadza się w zasadzie do potwierdzenia wydania mu przesyłki po upływie terminu wskazanego w art. 44 k.p.a., co miało miejsce na wyraźne zlecenie skarżącego, co potwierdził we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Ponadto z treści pisma Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w [...] z dnia 28 kwietnia 2017 roku jednoznacznie wynika, że na wniosek adresata – skarżącego przedłużono awizację przesyłki. Adresat skorzystał bowiem z usługi świadczonej przez Pocztę Polską w postaci przechowywania przesyłki po terminie. Na wyraźne zlecenie skarżącego przesyłka polecona była przechowywana w urzędzie pocztowym po upływie czternastu dni do dnia 16 marca 2017 roku, czyli do dnia odbioru przesyłki przez adresata. Należy stwierdzić, że gdyby adresat takiej dyspozycji nie złożył, to urząd pocztowy, w przypadku nie odebrania przesyłki, zwróciłby ją nadawcy po okresie 14 dni. Działania adresata w zakresie zlecenia przechowywania przesyłki poleconej po upływie ustawowego terminu należy uznać za sprzeczne z art. 44 k.p.a. Skoro skarżący złożył dyspozycję przedłużenia okresu przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym odbierając taką przesyłkę powinien sprawdzić od kiedy była ona przechowywana w urzędzie pocztowym. Miał możliwość zweryfikowania okresu przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym zarówno przy odbiorze przesyłki, jak również na podstawie awiza pozostawionego w skrzynce oddawczej. W okolicznościach przedmiotowej sprawy należało zatem uznać, że doręczenie skarżącemu odpisu postanowienia z dnia [...] lutego 2017r. w sposób zastępczy, określony w art. 44 k.p.a., było skuteczne. Ponadto, Sąd jest zdania, że skarżący wnosząc o uzupełnienie decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016r. powinien był spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego czy znane są mu reguły procesowe i ich wymogi formalne (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 1211/14, LEX OnLine). Przy tym oczywiste jest, że nie leży w interesie strony, jako inicjatora postępowania, odrzucenie skargi, lecz nie oznacza to, że może ona nie podporządkowywać się terminom procesowym przewidzianym dla dokonywanych przez nią w postępowaniu czynności, terminy te mają bowiem służyć zdyscyplinowaniu i usprawnieniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Innymi słowy, przesłanką do przywrócenia terminu nie może być wyłącznie to, że stronie zależy na merytorycznym rozpatrzeniu sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FZ 2/16, LEX OnLine). Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.