IV SA/Wa 132/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 r. r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w [...] (dalej również jako: "skarżąca", "Wspólnota") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy. W skardze tej zawarła także wniosek o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr z dnia 16 maja 2017 r. skarżąca wskazała, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu obrony interesów wspólnoty oraz uniknięcia błędów proceduralnych, w niniejszym postępowaniu, które – w ocenie skarżącej – jest wyjątkowo skomplikowane. Skarżąca wykazała zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu – w wysokości 695,07 zł. Wspólnota posiada trzy rachunki. Stan kont bankowych na dzień złożenia formularza PPPr wynosił odpowiednio: 3.720,41 zł; 9.241,52 zł; 57.267,58 zł. Skarżąca podniosła, że spłaca dwa kredyty: inwestycyjny i termomodernizacyjny (zaciągnięte z uwagi na konieczność przeprowadzenia niezbędnych remontów); zadłużenie z tytułu tych kredytów wynosi aktualnie 410.700,74 zł. Miesięczne obciążenie z tytułu spłaty kredytów wynoszą ok. 4.000 zł. Skarżąca wskazał także na: - zaległość lokalu nr [...] w wysokości 18.630,03 zł (postępowanie komornicze); - zobowiązanie do usunięcia awarii systemu kanalizacyjnego w budynku w 2017 r. – koszt szacunkowy 125.000 zł (na dowód czego załączyła opinię techniczną dotycząca stanu technicznego instalacji kanalizacji sanitarnej i kosztorys inwestorski) Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II OZ 796/15 i z dnia 7 września 2012 r., sygn. akt II OZ 716/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów sądowych. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie posiada ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 620 czy postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 392/14 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Jak wynika ze złożonego wniosku, Wspólnota posiada na 3 rachunki bankowe, na których ma zgromadzone środki pieniężne w wysokości: 3.720,41 zł; 9.241,52 zł; 57.267,58 zł, a więc środki wielokrotnie przekraczające koszty sądowe w niniejszej sprawie. Wysokość wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie wynosi bowiem 500 zł. Ewentualne koszty sądowe, do uiszczenia których skarżąca może być zobowiązana na następnych etapach postępowania – przy założeniu niekorzystnego dla niej wyniku sprawy - to np. opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej – również w wysokości 250 zł. Należy jednak podkreślić, że opłaty te mają charakter potencjalny i obowiązek ich uiszczenia jest rozłożony w czasie. Pamiętać przy tym należy, że wspólnota mieszkaniowa jest szczególnym podmiotem prawa, tworzonym przez ogół właścicieli lokali w danym budynku. Nawet jeżeli środki znajdujące się na rachunkach bankowych Wspólnoty nie mogą, w jej ocenie, być przeznaczone na sfinansowanie niniejszej sprawy sądowej, to zarząd Wspólnoty powinien był podjąć odpowiednie działania w celu pozyskania dodatkowych środków finansowych od członków Wspólnoty. Służyć temu mogło, stosownie do art. 31 lit. a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2015 r. poz. 1892), zwołanie zebrania właścicieli lokali w celu przedstawienia okoliczności związanych z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków i podjęcia przez członków wspólnoty uchwały, na mocy której dodatkowe środki zostałyby przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego brak jest podstaw do przerzucenia na budżet państwa i ogół obywateli kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie zainicjowanej przez skarżącą. Podkreślić ponadto trzeba, że za przyznaniem prawa pomocy nie przemawia również konieczność spłacania przez Wspólnotę kredytów: inwestycyjnego i termomodernizacyjnego czy też innych pożyczek. Co do konieczności spłaty zaciągniętego kredytu, należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze całokształt okoliczności, należało dojść do wniosku, że Wspólnota nie wykazała, że jej sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie poprzez odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów sądowych z własnych środków i przerzucenie kosztów tego postępowania na Państwo. W ocenie referendarza sądowego odmowa przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie nie pozbawi skarżącej prawa do sądu, bowiem na obecnym etapie postępowania zobowiązany jest do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, a po przeanalizowaniu sytuacji materialnej skarżącego, należało dojść do wniosku, że kwota ta nie stanowi bariery uniemożliwiającej skorzystanie przez skarżącej z drogi sądowej. Podnoszona przez Wspólnotę we wniosku kwestia zawiłości i stopnia skomplikowania sprawy, nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie radcy prawnego, bowiem jak już wyżej wskazano, o przyznaniu prawa pomocy rozstrzyga się w oparciu o kryteria majątkowe (ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy), a te – w ocenie referendarza sądowego, nie uzasadniają przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.