IV SA/Wa 1351/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. S.j - przedstawiciela ustawowego małoletniego J. T. od decyzji Burmistrza Miasta P. z [...] grudnia 2017 r., nr [...] orzekającej na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 138) o wymeldowaniu wymienionego z pobytu stałego w budynku położonym przy ul. T. w P. Organ odwoławczy wskazał, że B. S., wnosząc o wymeldowanie wnuka – J. T. z pobytu stałego podniosła, że w dniu 13 sierpnia 2017 r. wnuk wraz z rodzicami dobrowolnie wyprowadził się z budynku położonego przy ul. T. w P., zabierając wszystkie swoje rzeczy. A. S. (matka wymienionego) z dziećmi na stałe zamieszkała u konkubenta w P. przy ul. S. Wnioskodawczyni do akt sprawy dołączyła m.in. kserokopię: protokołu z wejścia do budynku przy ul. T. w P. - 26 września 2017 r. oraz postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z 26 września 2017 r. oddalające wniosek A. S. i A. T. o udzielenie zabezpieczenia powództwa o zapłatę. W toku postępowania A. S. oświadczyła, że 15 sierpnia 2017 r. z dziećmi i partnerem A. T. wyprowadzili się z budynku położonego przy ul. T. w P. Powodem opuszczenia miejsca stałego pobytu była chęć uniknięcia konfliktów z matką oraz siostrą (mieszkających w budynku naprzeciwko), a także zapewnienie dzieciom spokoju. Strona wskazała, że gdy mieszkali z rodziną w spornym budynku ponosiła koszty jego utrzymania. Opuszczając go zabrała rzeczy osobiste, część sprzętu AGD i RTV. Obecnie nie może powrócić do tego budynku, ponieważ zostały wymienione zamki w drzwiach. Oświadczyła także, że wyprowadzili się jedynie na czas trwania w sądzie sprawy o zapłatę bądź przeniesienie własności nieruchomości przy ul. T. w P. Oświadczyła, że w przypadku orzeczenia przez sąd o przeniesieniu własności nieruchomości na rzecz jej i jej partnera powrócą do miejsca stałego zameldowania, natomiast, gdy wyrok będzie dla nich niekorzystny, wymelduje się wraz z synem z miejsca stałego zameldowania po zwrocie przez matkę kosztów wniesionych na nieruchomość. Nie wniosła do sądu pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania. Organ wskazał także, że w toku postępowania zostali przesłuchani w charakterze świadka A. C. (sąsiad), który potwierdził stanowisko wnioskodawczyni, A. B. (siostra A. S.), która dodatkowo zeznała, że opuszczony budynek został opróżniony, pozostał jedynie stary narożnik, zniszczona wersalka oraz stół i kilka krzeseł. Z kolei świadek M. B. wskazał, że A. S. z rodziną wyprowadzała się sukcesywnie od 6 sierpnia 2017 r. i od 13 sierpnia 2017 r., nie mieszka w przedmiotowym budynku. Według Świadka budynek opuścili trwale i dobrowolnie, a wyprowadzając się zabrali ze sobą wszystkie swoje rzeczy. Dalej organ podniósł, że z przeprowadzonych 28 listopada 2017 r. oględzin wynika, że budynek położony przy ul. T. w P., składa się z 2 kondygnacji. Mieszkanie zostało opróżnione, pozostał jedynie stół, krzesła, narożnik i wersalka, częściowo zdemontowano piec, brak klamek w oknach. Analizując przedmiotową sprawę, zdaniem Wojewody [...], Burmistrz Miasta P. zasadnie orzekł o wymeldowaniu J. T. z pobytu stałego w budynku w P. Organ I instancji prawidłowo ustalił, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez Stronę nastąpiło w sposób trwały i dobrowolny bez jednoczesnego dopełnienia obowiązku wymeldowania się, tym samym zaszły przesłanki określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Organ odwoławczy wskazał, że przemawiają za tym, zarówno zeznania świadków, jak i przeprowadzone przez organ I instancji oględziny budynku położonego przy ul. T. w P. W ocenie Wojewody [...] materiał dowodowy zebrany został przez organ I instancji w sposób wyczerpujący, jest spójny i logiczny. Wynika z niego bezsprzecznie, że Strona wyprowadziła się z przedmiotowego budynku i obecnie tam nie mieszka. Materiał dowodowy koresponduje z oświadczeniami złożonymi przez stronę odwołującą się, w których przyznała, że wraz z dziećmi i partnerem A. T. 15 sierpnia 2017 r. wyprowadzili się z budynku z uwagi na konflikt rodzinny. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie, zgromadzony został przez organ I instancji z naruszeniem art. 79 § 1 k.p.a., bowiem nie poinformował A. T., który jest przedstawicielem ustawowym małoletniego J. T., o miejscu i czasie przeprowadzenia dowodów w postaci przesłuchania świadków oraz oględzin budynku. Niemniej jednak Wojewoda uwzględnił ten materiał dowodowy, ponieważ A. T. przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, zapoznał się z aktami przedmiotowego postępowania i nie wnosił zastrzeżeń co do zgromadzonego materiału dowodowego. Ponadto materiał dowodowy odzwierciedla oświadczenia składane przez A. S. Wojewoda odnosząc się do argumentu podnoszonego przez A. S. o czasowym opuszczeniu miejsca stałego pobytu, zwrócił uwagę na rejestracyjny charakter ewidencji ludności, która służy jedynie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Wyjaśnił, że zameldowanie jest czynnością jedynie rejestracyjną służącą potwierdzeniu przebywania danej osoby pod określonym adresem. Organ odwoławczy podniósł, że skoro J. T. opuścił miejsce dotychczasowego pobytu stałego i obecnie przebywa w innym miejscu, obowiązkiem jego ustawowych przedstawicieli jest zameldować go w miejscu, w którym obecnie przebywa. Jeżeli natomiast powróci do budynku położonego przy ul. T. w P., to nie tylko prawem, ale i obowiązkiem jego przedstawicieli ustawowych będzie zameldować go pod tym adresem. Wojewoda wyjaśnił także, że wytoczenie przez przedstawicieli ustawowych małoletniego J. T., powództwa do Sądu Okręgowego w [...] o zapłatę, ewentualnie o przeniesienie przez B. S. własności nieruchomości położonej przy ul. T. w P., nie stanowi zagadnienia wstępnego, uzasadniającego zawieszenie postępowania na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Podsumowując, w świetle ustaleń poczynionych w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy uznał, że J. T. trwale i dobrowolnie opuścił budynek położony przy ul. T. w P. Zatem spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, stwarzające możliwość do wydania decyzji przez właściwy organ administracji publicznej o jego wymeldowaniu. Dalsze utrzymywanie zameldowania J. T. w przedmiotowym budynku stanowiłoby fikcję meldunkową. W skardze na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. S. działając w imieniu J. T. zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 9, 77 § 1, 80, 81 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem ww. przepisów postępowania; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia organu poprzez uznanie, iż małoletni dobrowolnie opuścił lokal, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji o wymeldowaniu małoletniego z pobytu stałego, zaś samo jego niezamieszkiwanie pod wskazanym adresem stanowi przesłankę do orzeczenia o wymeldowaniu. Poza tym na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiono o przeprowadzenie dowodu z załączonych przy niniejszej skardze zdjęć, na okoliczność braku istnienia dobrowolności opuszczenia budynku położonego w P. przy ul. T. oraz pozostawionych w budynku przedmiotów należących do rodziców Skarżącego. Wobec wskazanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi Strona wyjaśniła, że wraz z A. T. wniosła do Sądu Okręgowego w [...] powództwo o przeniesienie przez B. S. własności nieruchomości położonej w P. przy ul. T. i obecnie sprawa toczy się we wskazanym Sądzie pod sygn. akt IV C 1021/17. Powyższa okoliczność została zbagatelizowana przez organy obu instancji. Strona skarżąca wskazała także, że organy błędnie ustaliły, iż wyżej opisana sprawa jest sprawą o zapłatę i że Skarżący wraz z rodziną dobrowolnie opuścili budynek bez zamiaru powrotu. W ocenie strony skarżącej nie można uznać za dobrowolne opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, wskutek przymusu fizycznego, czy psychicznego bądź uniemożliwienia dostępu do lokalu. Co miało miejsce w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. Sąd postanowił uwzględnić wniosek dowodowy, uznając, że rozpatrzenie pozytywnie tego wniosku, nie przedłuży postępowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1032) dalej P.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Jak natomiast wynika z art. 35 powyższej ustawy, w przypadku gdy obywatel polski opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania. Istotą postępowania ewidencyjnego jest rozstrzygnięcie o tym, czy osoba, której wymeldowania domaga się wnioskodawczyni w niniejszej sprawie, przebywa, czy nie w lokalu w P. Zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z opuszczeniem lokalu w myśl omawianej regulacji mamy do czynienia, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. O takim opuszczeniu można mówić wówczas, gdy osoba z własnej woli trwale zerwała więź z dotychczasowym miejscem zamieszkania, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 722/06, z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1713/11 oraz z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2145/12, CBOSA). O trwałości opuszczenia lokalu świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie danej osoby pod wskazanym adresem, ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem. Przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby, koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar, wola osoby ma więc także istotne znaczenie, przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu tego zamiaru nie można pominąć takich okoliczności jak, sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, CBOSA). Podkreślenia wymaga, że ocena ziszczenia się przesłanek trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu zawsze powinna być dokonana z uwzględnieniem okoliczności konkretnej, indywidualnej sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy przyjąć należy, że opuszczenie przez Stronę Skarżącą lokalu położonego przy ul. T. w P. w dniu 15 sierpnia 2017 r. miało, zarówno charakter trwały, jak i dobrowolny. Poza tym z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu - mamy do czynienia tylko wówczas, gdy było ono wynikiem bezprawnego działania osób trzecich – a z taką sytuacją nie mamy doczynienia w niniejszej sprawie. Organy prowadzące niniejsze postępowanie ustaliły bezspornie, że od 15 sierpnia 2017 r. aktualnym centrum bytowym Strony Skarżącej nie jest lokal w P., a lokal w P. przy ul. S., w którym Strona zamieszkała z rodziną i gdzie kierowana jest wszelka korespondencja do przedstawicieli ustawowych. Okoliczność tą potwierdza materiał dowodowy zebrany przez organy administracji (doręczenie decyzji organów I i II instancji na adres w P., brak doręczenia na adres w P., k. 24). A. S. (jako przedstawiciel ustawowy J. T.) oświadczyła, że w dniu 15 sierpnia 2017 r. opuściła lokal w P. z uwagi na konflikt z rodziną, zabierając rzeczy osobiste, sprzęt AGD i RTV i zamieszkała z dziećmi u swojego konkubenta w P. Poza tym z oględzin nieruchomości wynika, że lokal w P. został opróżniony. Pozostawione przedmioty (puste szafki kuchenne, stół, krzesła, narożnik i wersalka) wskazują, że nikt w tym lokalu nie przebywa, nie mieszka. Nie ma bowiem niezbędnych przedmiotów codziennego użytku wskazujące na koncentrację w tym lokalu czynności życiowych. Potwierdzają to także załączone do skargi zdjęcia, jak i protokół sporządzony z oględzin w dniu 28 listopada 2017 r. W ocenie Sądu okoliczności te świadczą jednoznacznie, że Strona Skarżąca w lokalu w P. nie zamieszkuje. Powyższe okoliczności pozostają spójne również z zeznaniami świadków. A. C. zeznał, że był sąsiadem A. S. i jej małoletniego syna J. T. Widział ich wyprowadzkę z budynku w P. Wskazał, że obecnie tam nie mieszkają. Zdaniem świadka trwale i dobrowolnie opuścili przedmiotowy budynek i zamieszkali w P. A. B. (siostra A. S.) oświadczyła, że siostra wyprowadziła się w sierpniu (trwało to ok. 2 tygodni), opróżniając całkowicie lokal w P. M. B. potwierdził powyższe zeznania oświadczając, że A. S. z rodziną wyprowadzali się sukcesywnie w sierpniu, obecnie nie mieszkają w przedmiotowym budynku. Według świadka lokal opuścili trwale i dobrowolnie. Należy jednak wyjaśnić, że z uwagi na specyficzny charakter postępowania w sprawie o wymeldowanie, istotne znaczenie w tym postępowaniu mają przede wszystkim oświadczenia samej Strony skarżącej. W toku postępowania A. S. wielokrotnie wyrażała stanowisko, iż przedmiotowy lokal opuściła z uwagi na konflikt z rodziną, na potrzebę zapewnienia dzieciom "spokoju". Powyższa okoliczność stanowiła jedyną przesłankę zmiany miejsca zamieszkania. Ponadto Strona wskazała, że powróci do stałego miejsca zameldowania, tj. do lokalu w P., który obecnie jest własnością B. S., dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie o przeniesienie prawa własności nieruchomości przed Sądem Okręgowym, które - jak wskazała w skardze - jest w toku. Zatem deklarowany w toku postępowania zamiar powrotu Strony Skarżącej do przedmiotowego lokalu nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Zamiar ten ma bowiem jedynie charakter potencjalny. Strona godziła się z zaistniałym stanem rzeczy. Z oświadczeń Strony wynika bowiem, że deklarowana wola powrotu do mieszkania nie ma charakteru bezwzględnego i uzależniona jest od zdarzenia przyszłego. Poza tym zainicjowanie przez A. S. i jej partnera postępowania przed sądem powszechnym nie mają wpływu na wynik niniejszego postępowania. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy ewidencja ludności polega wyłącznie na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, zaś osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest zobligowana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, w tym obowiązek wymeldowania w razie opuszczenia miejsca pobytu. Ewidencja ta służy zatem rejestracji stanu faktycznego i ma charakter stricte porządkowy, rejestracyjny. Nie rozstrzyga więc o innych kwestiach łączących się z pobytem osób w określonym miejscu, głównie o uprawnieniach do lokalu oraz prawie do przebywania w nim, na co wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz.U. Nr 78, poz. 716). Wszystkie te okoliczności wskazują zatem, że Strona Skarżąca w sposób trwały i dobrowolny opuściła lokal w P. i swoje centrum życiowe zorganizowała w innym miejscu - w lokalu w P. Zdaniem Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje na istnienie po Stronie Skarżącej woli koncentracji własnych spraw życiowych w innym miejscu niż lokal w P., albowiem Strona Skarżąca z rodziną opuściła ten lokal dobrowolnie i nie zakończyła skutecznie żadnych czynności prawnym umożliwiających jej powrót do niego, a zatem opuszczenie tego lokalu ma charakter trwały, i stanowi następstwo woli przedstawiciela ustawowego J. T. W ocenie Sądu Wojewoda prawidłowo uznał, że w przypadku Strony Skarżącej wystąpiły przesłanki określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności uzasadniające wymeldowanie jej z dotychczasowego miejsca pobyt stałego. Prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy sprawy jednoznacznie bowiem potwierdził, że Strona Skarżąca opuściła długotrwale (bez określonego terminu) i dobrowolnie przedmiotowy lokal, oraz nie został dopełniony przez jej przedstawiciela ustawowego obowiązek wymeldowania, co uzasadniało ingerencję organu ewidencyjnego w sprawie wymeldowania Strony ze spornego lokalu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i ją oddalił.