IV SA/Wa 1368/17

WyrokWSA w Warszawie2017-08-17

Skład orzekający: Kaja Angerman, Łukasz Krzycki, Anna Szymańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, odmawiając uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji na działce położonej w obszarze Natura 2000 i Obszarze Chronionego Krajobrazu, prawidłowo zastosował zasadę przezorności, uznając, że planowana inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony tych obszarów?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prawidłowo zastosował zasadę przezorności. Organ uzasadnił odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy możliwością znaczącego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na cele ochrony obszaru Natura 2000, w szczególności na chronione gatunki ptaków, co wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę W. G. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy domu jednorodzinnego i budynków gospodarczych na działce położonej w Obszarze Chronionego Krajobrazu oraz obszarze Natura 2000. Organ uznał, że inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony tych obszarów, w szczególności na chronione gatunki ptaków, i zastosował zasadę przezorności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa ochrony przyrody, planowania przestrzennego, Konstytucji oraz k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Pr, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez W. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego, budynku gospodarczego i niezbędnej infrastruktury technicznej na działce nr [...] w B. Stan sprawy jest następujący. Wyrokiem z dnia 1 października 2013 r. sygn. akt II OSK 1043/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1982/11 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Wyrokiem tym WSA w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej GDOŚ) z dnia [...] września 2011 r. wydane po raz pierwszy w tej sprawie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego, budynku gospodarczego i niezbędnej infrastruktury technicznej na działce nr [...] w B. Następnie wyrokiem z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2912/13 WSA w Warszawie uchylił wydane w tej sprawie ponownie postanowienie GDOŚ z dnia [...] września 2011 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2011 r. o odmowie uzgodnienia planowanej inwestycji. Po raz kolejny rozpatrując sprawę Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. (RDOŚ) postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla omawianego zamierzenia inwestycyjnego. Na skutek zażalenia inwestora GDOŚ zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] października 2014r. utrzymał w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że działka nr [...] położona jest w obrębie [...], w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], którego funkcjonowanie reguluje rozporządzenie nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] (Dz.Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...] ze zm.), a także w granicach obszaru Natura 2000 [...] (PLC200004), stanowiącego jednocześnie obszar specjalnej ochrony ptaków, wyznaczony rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz.U. Nr 229, poz. 2313 ze zm.) i projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk zatwierdzony przez Komisję Europejską. W ocenie organu przedmiotowa inwestycja nie narusza żadnego z zakazów określonych w rozporządzeniu Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. Wskazując na normę art. 33 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2013r. poz. 627 ze zm.) organ podniósł, że jednym z ważniejszych celów ochrony w ww. obszarze Natura 2000 jest zachowanie, a miejscami przywrócenie, ekstensywnie użytkowanych terenów rolniczych. Z analizy materiału dowodowego (w tym map terenu, ortofotomapy) wynika, iż przedmiotowa działka znajduje się na terenie otwartym, w bezpośrednim sąsiedztwie łąk, terenów rolnych i skupisk zadrzewień śródpolnych, co potwierdziły wyniki oględzin przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji. Najbliższa zabudowa występuje w odległości ok. 130 m (wyniki oględzin RDOŚ), przy czym jest to wyjątek, bowiem pozostałe tereny sąsiednie to obszary niezabudowane. Zabudowa mieszkaniowa/zagrodowa zlokalizowana jest natomiast na południe od działki nr ewid. [...], w pasie terenu obejmującym miejscowość S. (zabudowa zwarta). Jest więc to teren stanowiący strefę przejściową pomiędzy przyrodą [...], a zabudową wsi. Obszar inwestycji i jego sąsiedztwo, ze względu na znajdującą się tam mozaikę zróżnicowanego krajobrazu rolniczego, terenów otwartych, zbiorników wodnych, jest atrakcyjnym obszarem dla wielu gatunków ptaków, w tym będących przedmiotami ochrony w obszarze Natura 2000, jak orlik krzykliwy, jarzębatka, gąsiorek czy derkacz, a także wspomnianych wyżej gatunków bezkręgowców. Orlik krzykliwy jest w Polsce bardzo nielicznym ptakiem i wykazującym silne przywiązanie do miejsca lęgowego. Na terenie obszaru Natura 2000 [...] jednym z głównych zagrożeń tego gatunku jest presja urbanizacyjna na polany śródleśne, a także na pastwiska i łąki na obrzeżach puszczy. Podobnie jak derkacz, orlik krzykliwy to gatunek, który nigdy nie wykorzystuje do gnieżdżenia czy żerowania działek zabudowanych. Wymagają one dużych terytoriów, na których mogą zbierać pokarm, wobec czego zabudowa nawet stosunkowo niewielkiego obszaru, zmiana sposobu lub intensywności jego użytkowania pociągać za sobą może ryzyko, że ptaki te będą musiały przenieść się w inne rejony lub przestaną gniazdować. Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na lokalizację zamierzenia inwestycyjnego (tereny kluczowe dla zachowania różnorodności biologicznej), nawet niewielka skala inwestycji będzie miała pośredni znaczący zasięg oddziaływania, który może stanowić potencjalne zagrożenie dla właściwego stanu ochrony obszaru Natura 2000 z punktu widzenia celów jego ochrony, poprzez powodowanie nadmiernego kurczenia się funkcjonalnych zasobów żerowiskowych. Konsekwencją realizacji inwestycji byłoby również wyłączenie części jednej z kluczowych polan puszczańskich, wykorzystywanej jako żerowisko oraz potencjalny teren lęgowy przez inne gatunki będące przedmiotem ochrony omawianego Obszaru, występującymi w zasięgu oddziaływania inwestycji, w tym: derkacza, gąsiorka i jarzębatki. Organ dodał także, że w tej sprawie ma zastosowanie zasada przezorności, zgodnie z którą jeśli nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, to przyjąć należy, że może być ono znaczące. Konkludując organ wskazał, iż w jego ocenie przedmiotowe przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 [...] (PLC200004) i tym samym konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania omawianej inwestycji na ten obszar Natura 2000. Na powyższe postanowienie skargę wniósł inwestor, zarzucając mu naruszenie: art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody; art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory; art. 53 ust. 5 w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; art. 32 Konstytucji; art. 7, 77 i 80 k.p.a. GDOŚ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2015r. (sygn. akt IV SA/Wa 78/15) uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. W ocenie Sądu pierwszej instancji organy naruszyły art. 33 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł GDOŚ. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017r. (sygn. akt II OSK 2002/15) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Zdaniem NSA sąd I instancji nie przeprowadził prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, co potwierdza uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Nie wyjaśnia ono bowiem przesłanek podjętego rozstrzygnięcia i nie zawiera precyzyjnych wskazań co do dalszego postępowania. Sąd kasacyjny zwrócił uwagę, że przedmiotowa sprawa była rozpoznawana po raz trzeci i w wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2912/13 nie przesądzając o zasadności uprzedniego przeprowadzenia oceny co do oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 zauważono, iż w tym postępowaniu nie dokonano właściwej oceny planowanego zamiaru inwestycyjnego w zakresie możliwości spowodowania ryzyka znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000. NSA podniósł, że jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA, stan faktyczny został uzupełniony zgodnie z wytycznymi poprzedniego wyroku, a mimo to Sąd pierwszej instancji ponownie przyjął, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji narusza prawo. Podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia przez WSA było to, że organy uzgadniające nie wykazały, że realizacja planowanej inwestycji w sposób istotny zagrażać będzie gatunkom, dla których wyznaczono obszar NATURA 2000. Dalej WSA uznał, że organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły w sposób przekonujący, dlaczego w przedmiotowej sprawie zasada przezorności nakazuje odmówić uzgodnienia warunków zabudowy. NSA oceniając powyższe zwrócił uwagę na niekonsekwencję w motywach uzasadnienia wyroku sądu I instancji zarzucając, że nie wskazano jednoznacznych motywów prawnych, które czyniły koniecznym uchylenie kontrolowanych postanowień. Nadto Sąd pierwszej instancji pominął obszerną argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu (13 stron). Poza tym nie przedstawiono precyzyjnych wskazań co do dalszego postępowania. W konsekwencji NSA uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie odpowiada w pełni wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a., jak też nie zawiera niezbędnych dla prawidłowego procedowania w sprawie wskazań co do dalszego postępowania. Jako usprawiedliwiony NSA uznał także zarzut nieprawidłowego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. W świetle art. 33 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o ochronie przyrody najistotniejszą zasadą odnoszącą się do obszarów Natura 2000 jest zakaz podejmowania działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na stan przyrody na tych obszarach. Niespornym jest, że rozpatrywanie negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000 ma być dokonywane w szerszym kontekście – nie tylko poprzez ocenę wpływu pojedynczych działań, ale także poprzez rozpatrywanie kumulacji oddziaływań różnych planowanych działań. Skutkiem zakazu negatywnego oddziaływania na siedliska i gatunki chronione na danym obszarze Natura 2000 jest konieczność każdorazowego poddawania projektowanych przedsięwzięć procedurze nazywanej oceną oddziaływania na środowisko i dokonanie w niej oceny wpływu projektowanych przedsięwzięć na te siedliska i gatunki, dla ochrony których powołano obszar Natura 2000. NSA podkreślił, że wprawdzie ustawa o ochronie przyrody nie zawiera bezwzględnego zakazu zabudowy w obszarze Natura 2000, lecz zabrania lokalizacji inwestycji mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych, a także w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których obszar został wyznaczony. W myśl art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody przedsięwzięcia, które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, mogące znacząco oddziaływać na te obszary, wymagają przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Postępowanie środowiskowe jest postępowaniem niezależnym od postępowania uzgodnieniowego. Oznacza to, że organ uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy pod względem wymagań ochrony przyrody winien dokonać we własnym zakresie oceny jego oddziaływania na środowisko przyrodnicze ze wskazaniem, czy inwestycja może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych i w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których został utworzony obszar Natura 2000. Zastosowanie art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody jest bezpośrednią konsekwencją obowiązywania zasady przezorności uregulowanej w art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. W przypadku ochrony obszarów Natura 2000 wyrazem realizacji zasady przezorności jest szczególny rodzaj procedury oceny oddziaływania na środowisko uregulowanej w powołanej wyżej ustawie z dnia 3 października 2008 r. Niezależnie od powyższego dodać należy, iż przepis art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wskazuje, że polityka Unii opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego. NSA nie podzielił stanowiska WSA, że przypadku inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego, która potencjalnie znacząco nie oddziaływuje na obszar Natura 2000, nie można powoływać się na zasadę przezorności w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zdaniem NSA każdy stan faktyczny w zakresie chronionych roślin i zwierząt wymaga odrębnej analizy w zakresie zastosowania zasady przezorności (ostrożności) biorąc pod uwagę uwarunkowania ochrony zasobów środowiska na danym terenie, jak i dotychczasowy sposób zagospodarowania danego obszaru specjalnego o charakterze ekologicznym. W tym wypadku planowana inwestycja znajduje się jednocześnie na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], na obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 oraz specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 [...]. Stąd analiza musi uwzględniać kumulację potencjalnie negatywnych oddziaływań w szczególności chronionych gatunków ptaków, w tym derkacza czy orlika krzykliwego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że sprawa niniejsza jest rozpoznawana w wyniku uchylenia wyroku wydanego przez WSA w Warszawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 190 zd.1 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie, należy rozumieć osąd odnośnie do prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa, tak materialnego, jak i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. np. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., I GSK 1498/13, CBOSA). W orzecznictwie jest również utrwalony pogląd, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. bez uwzględnienia brzmienia przepisów art. 168 § 3, art. 183 § 1 oraz art. 190 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 20 listopada 2014 r., I OSK 2214/14 oraz cyt. tam wyrok NSA z 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, CBOSA). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, z art. 190 p.p.s.a. wynika dla sądu I instancji w szczególności obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy w kwestiach, które nie zostały przesądzone wprost w wyroku NSA, w taki sposób, aby wyrok WSA nie godził również pośrednio w oceny prawne sformułowane przez Naczelny Sąd Administracyjny. W konsekwencji rozpoznanie sprawy w niniejszym składzie determinowane jest powyższymi wskazaniami. Oznacza to, że rozstrzygnięcie pozostające w opozycji do oceny prawnej oraz oceny zagadnień wyrażonych w wyroku NSA prowadziłoby do naruszenia art. 190 p.p.s.a. Kierując się powyższymi Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy powtórzyć, że postępowanie w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy jest odrębnym, mającym własną podstawę prawną postępowaniem administracyjnym, w stosunku do oceny oddziaływania przedsięwzięcia przeprowadzanej w oparciu o ustawę z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Prowadzone jest na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy w ramach uzgodnień przewidzianych w art. 53 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ramach niniejszego postępowania badane są przesłanki wynikające z art. 33 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o ochronie przyrody. Normy te statuują zakaz podejmowania działań mogących osobno lub w połączeniu z innymi działaniami znacząco oddziaływać na cele ochrony Natura 2000. Takim działaniem w rozpoznawanej sprawie jest proces inwestycyjny jakim jest budowa domu jednorodzinnego. NSA podkreślił, że organ uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy pod względem wymagań ochrony przyrody winien dokonać we własnym zakresie - a także w konkretnej indywidualnej sytuacji faktycznej - oceny oddziaływania planowanego zamierzenia na środowisko przyrodnicze ze wskazaniem, czy inwestycja może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych i w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których został utworzony obszar Natura 2000. W rozpatrywanej sprawie teren planowanej inwestycji położony jest na obszarze Chronionego Krajobrazu [...], na którym obowiązują przepisy rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] oraz na obszarze Natura 2000 [...] PLC200004. Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 ust. 2b ustawy o ochronie przyrody obszar Natura 2000 to obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty; zaś obszar mający znaczenie dla Wspólnoty to projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk, zatwierdzony przez Komisję Europejską w drodze decyzji, który w regionie biogeograficznym, do którego należy, w znaczący sposób przyczynia się do zachowania lub odtworzenia stanu właściwej ochrony siedliska przyrodniczego lub gatunku będącego przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów Natura 2000 i zachowania różnorodności biologicznej w obrębie danego regionu biogeograficznego; w przypadku gatunków zwierząt występujących na dużych obszarach obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty jest obszar w obrębie naturalnego zasięgu takich gatunków, charakteryzujący się fizycznymi lub biologicznymi czynnikami istotnymi dla ich życia lub rozmnażania (ust. 2c). Innymi słowy, celem wyznaczenia takiego obszaru jest ochrona populacji dziko występujących gatunków ptaków, utrzymanie i zagospodarowanie ich naturalnych siedlisk zgodnie z wymogami ekologicznymi, przywracanie zniszczonych biotopów oraz tworzenie biotopów. Ochrona obszarów Natura 2000 polega w szczególności na ograniczeniu możliwości ingerencji, które mogłyby prowadzić do negatywnych skutków dla dóbr przyrodniczych objętych taką ochroną. W tym miejscu podkreślić należy, iż art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody obowiązek dbałości o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym nakłada nie tylko na organy administracji publicznej lecz również na osoby prawne i inne jednostki organizacyjne oraz także na osoby fizyczne. Przedmiotowy obszar specjalnej ochrony Natura 2000 objęty jest ochroną właściwą dla tego obszaru na zasadach określonych w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody. Z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wynika, iż zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności: 1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub 2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub 3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami. Wykładnia powyższego prowadzi do wniosku, że z normy skonstruowanej w art. 33 ustawy o ochronie przyrody nie wynika, aby ustawa o ochronie przyrody zawierała bezwzględny i jednoznaczny zakaz zabudowy w obszarze Natura 2000, co podkreślił wszak NSA w wyroku z 5 kwietnia 2017r. Przepis ten jedynie zabrania lokalizacji inwestycji mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych, a także w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których obszar został wyznaczony. Rolą zatem organu uzgadniającego jest ustalenie w każdej indywidualnie sprawie, w oparciu o szczegółowe ustalenia faktyczne, czy lokalizacja na konkretnej działce danej zabudowy będzie stanowiła znacząco negatywne oddziaływanie na cele, ze względu na które został ustalony obszar prawnie chroniony. W niniejszym wypadku tym celem jest ochrona występujących tutaj gatunków ptaków. Jak ustalił organ obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] jest ostoją ptasią o randze europejskiej, na obszarze której występuje co najmniej 45 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy ptasiej. Sporna działka znajduje się na terenie otwartym, w bezpośrednim sąsiedztwie łąk, terenów rolnych i skupisk zadrzewień. Najbliższa zabudowa znajduje się w odległości ok. 130 m., ale jest to wyjątek gdyż pozostałe tereny nie są zabudowane. Taki stan powoduje atrakcyjność terenu dla wielu gatunków ptaków, w tym będących przedmiotem ochrony Natura 2000 takich jak orlik krzykliwy, jarzębatka, gąsiorek czy derkacz. Organ poświęcił niezwykle dokładne ustalenia odnośnie występowania i warunków bytowania oraz rozrodu orlika krzykliwego, jednocześnie ustosunkowywując się do odmiennych tez w tym przedmiocie prezentowanych przez skarżącego. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż organy zasadnie przyjęły w ramach postępowania uzgodnieniowego, iż planowana inwestycja może pogorszyć stan opisywanych gatunków ptaków drapieżnych ze względu na których występowanie został utworzony obszar Natura 2000, a zwłaszcza dokładnie opisanego orlika krzykliwego. Wbrew zarzutom skargi organy postępowanie wyjaśniające przeprowadziły zgodnie z przepisami art. 7, 77 i 80 k.p.a., a jego wyniki znalazły odzwierciedlenie w obszernym (na co zwrócił uwagę NSA) uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Przy czym organ nie stwierdził w sposób kategoryczny, że planowana inwestycja obiektywnie nie może zostać realizowana bowiem będzie znacząco negatywnie oddziaływać. Stwierdził natomiast, że nie można wykluczyć negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na gatunki chronione unijnie i w takim wypadku w przypadku braku pewności niewystąpienia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 zastosowanie znajduje tzw. zasada przezorności. W konsekwencji odmowę uzgodnienia warunków zabudowy uzasadnił zastosowaniem zasady przezorności. Zasada ta została ukonstytuowana w art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.). Zakres zasady przezorności należy rozpatrywać z punktu widzenia podmiotu, który podejmuje się określonego działania oraz organu administracji. W przypadku, kiedy pewne jest, na podstawie aktualnej wiedzy i naukowych dowodów, iż przy wykorzystaniu najlepszych i najnowocześniejszych rozwiązań oraz dostępnej wiedzy naukowej, nie uniknie się potencjalnych zagrożeń wobec środowiska, wynikających z planowanej działalności, podmiot, który taką działalność chce rozpocząć powinien we własnym zakresie podjąć decyzję o tym, aby z tego działania zrezygnować. Zasada przezorności jest powiązana z zasadą prewencji. Prewencja wymaga szacowania ryzyka negatywnych oddziaływań opartego na istniejącej wiedzy i doświadczeniu, stosowania optymalnych rozwiązań niezależnie od stopnia zagrożenia środowiska, wiąże się z zakazem pogarszania stanu środowiska. Zasada przezorności nie oznacza jednak w każdym przypadku bezwzględnego nakazu wyeliminowania działalności, która może wywołać negatywny wpływ na zasoby przyrody. Działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1 u.o.p. powinny być każdorazowo ocenione zgodnie z treścią wszystkich zasad ogólnych prawa ochrony środowiska, a w szczególności z zasadą zrównoważonego rozwoju (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 1785/15). Z tych wszystkich podanych względów zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku, bowiem wbrew przekonaniu skarżącego organ dokonał prawidłowego wyważenia jego słusznego interesu i interesu społecznego, nie naruszając w świetle poczynionych ustaleń faktycznych zarówno normy art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, jak i art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory. Organ bowiem wyraźnie stwierdził, że skoro zasada przezorności nie umożliwia wyrażenia zgody na planowaną inwestycję, to konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego sprawdzenia tego przedsięwzięcia czemu ma służyć ocena oddziaływania inwestycji na ten obszar Natura 2000. Z tych wszystkich względów, w powołaniu na dyspozycję art. 190 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło