IV SA/Wa 1386/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2007 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) kwietnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wymeldowania - oddala skargę - Prezydent m. W. - na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993, ze zm.) - decyzją z (...) stycznia 2007r. odmówił wymeldowania M. M. z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż postępowanie o wymeldowanie M. M. z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. wszczęto w (...) lipca 2006r. na wniosek A. G. (będącej współwłaścicielką nieruchomości wspólnie z A. J. G. i B. W. M.). W jego toku ustalono, iż M. M. nie mieszka w ww lokalu. Fakt niezamieszkiwania strony potwierdzili wnioskodawczyni, A. J. G. i K. W. - Dzielnicowy Rejonu Służbowego Nr 5 Komisariatu Policji (...). Z kolei B. M. w pisemnych wyjaśnieniach podała, iż syn czasowo przebywa w W., natomiast stałym miejscem jego pobytu jest lokal nr (...) przy ul. (...) w W., w którym posiada wszystkie swoje rzeczy i zamierza do niego wrócić. Również M. M. potwierdził, że od połowy 2003r. nie przebywa w W.. Jego czasowy pobyt poza miejscem stałego zamieszkania spowodowany jest względami rodzinnymi i podjęciem pracy poza W.. Jego życie osobiste i zawodowe toczy się między W. a C.. W W. mieszka przyszła żona wraz z 2-letnią córką, natomiast w C. pracuje, a każdy wolny weekend spędza z rodziną w W.. Zatem spornego lokalu nie opuścił, jedynie czasowo w nim nie przebywa, ale zamierza wrócić do W.. Organ odstąpił do przesłuchania świadków, z racji bezsporności co do stanu faktycznego sprawy. Kwestia dotycząca przebywania M. M. poza lokalem przy ul. (...) w W. została przez wszystkie strony postępowania przyznana, zaś różnice dotyczyły interpretacji okoliczności i przyczyn opuszczenia lokalu. Współwłaścicielki nieruchomości w osobach A. G. i A. G. stwierdziły, że M. M. od kilku lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu, nie uiszcza żadnych opłat związanych z użytkowaniem lokalu, ale nadal nim włada. W ich ocenie pomimo, że nie nastąpiło opróżnienie i przekazanie lokalu, to doszło do trwałego jego opuszczenia, wyprowadzenia się z niego. Pomimo takiego stanu, do dnia wydania decyzji, strony zainteresowane nie podjęły żadnych kroków prawnych w celu przejęcia lokalu. Z kolei M. M. i B. M. twierdzili, że nieobecność w lokalu jest tylko czasowa. Strona miała i ma wolę władania spornym lokalem. Nigdy nie zrzekła się korzystania ze swego prawa, nie wydała kluczy współwłaścicielkom i nie opuściła lokalu na stałe, jako że w W. dokonała obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania na pobyt czasowy do 31 grudnia 2007r. Podsumowując organ stwierdził, iż analiza materiału dowodowego sprawy dowodzi brakowi podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu M. M. z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W.. M. M. mimo, iż od kilku lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu, nigdy nie zrezygnował z prawa do zamieszkiwania w nim i woli powrotu do spornego mieszkania. Czasowa, nawet długotrwała nieobecność w miejscu stałego zameldowania, nie może być utożsamiana z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji odwołała się A. G.. Jeszcze raz podkreśliła, iż M. M. nie mieszka w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., a jego życie osobiste skoncentrowane zostało poza miejscem stałego zameldowania. Dalsze utrzymywanie zameldowania strony - zdaniem odwołującej się - stwarza fikcję meldunkową niezgodną z obowiązującymi przepisami. Wojewoda Mazowiecki - po rozpoznaniu środka zaskarżenia - decyzją z (...) kwietnia 2007r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu pierwszej. Dodatkowo wskazał, iż z akt sprawy wynika, że omawiany lokal został doprowadzony do kompletnej ruiny, zagrzybiony, pozbawiony wody, prądu, gazu i nie nadaje się do zamieszkania. Przesłuchiwany w trakcie postępowania K. W. -Dzielnicowy Rejonu Służbowego Nr 5 Komisariatu Policji (...), stwierdził, że w budynku przy ul. (...) w lokalu nr (...) odbywały się często libacje, zakłócano porządek publiczny. Lokal był również bezprawnie podnajmowany. Świadek w okresie dwóch ostatnich lat nie spotkał M. M. w tymże lokalu. B. M. w wyjaśnieniach pisemnych przesłanych (...) stycznia 2007r. oświadczyła, że syn tylko czasowo przebywa w W., miejscem jego stałego pobytu jest mieszkanie w W. przy ul. (...) lokal nr (...), gdzie ma wszystkie swoje rzeczy i zamierza tam wrócić. Natomiast M. M. w odwołaniu z (...) października 2006r. (złożonym od pierwszej decyzji organu pierwszej instancji, w następstwie którego uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania) napisał, iż z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. nigdy się nie wyprowadził, wyjechał jedynie czasowo we wrześniu 2003r., zabierając ze sobą tylko niezbędne rzeczy osobiste. Podczas jego nieobecności sprawami opłat zajmował się jego brat, B. M., który czasami mieszkał w tym lokalu. Nadto w dniu (...) stycznia 2007r. M. M. poinformował, iż (...) stycznia 2007r. opuścił miejsce pobytu czasowego w W., wymeldował się z niego i wrócił do W.. Jednak w związku z ponownym podjęciem pracy w C. wyjeżdża za granicę na ponad dwa miesiące, o czym zawiadamia organ i podaje adres pobytu w hotelu. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, z powołaniem się na orzeczenia sądów administracyjnych, iż w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować, na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zamieszkania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego (wyrok WSA z 9.06.2005r., sygn. akt II SA/Op 255/04, ZNSA 2006/2/107). Zamieszkiwanie w danym lokalu oznacza, że interesy danej osoby na trwałe związane były z danym lokalem, choćby nawet przez czas dłuższy w lokalu tym nie zamieszkiwała z różnych przyczyn życiowych (wyrok WSA z 2.06.2004r" sygn. akt I SA 3199/02, Lex nr 155903). Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych (wyrok WSA z 22.09.2005r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05, LEX nr 192912). Ostatecznie organ drugiej instancji stwierdził, iż zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jednoznacznie potwierdza, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 e.l.d.o., stanowiące podstawę do wymeldowania M. M. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., gdyż wymieniony nie opuścił miejsca stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. Czasowa nieobecność strony w przedmiotowym lokalu podyktowana była względami zarówno rodzinnymi jak i zawodowymi. A. G. w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego z (...) kwietnia 2007r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta m. W. z (...) stycznia 2007r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła: * naruszenie jej interesu prawnego przez błędne ustalenie, że nie zostały spełnione przesłanki ustawowe stanowiące podstawę do wymeldowania M. M. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., * naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 e.l.d.o., * naruszenie prawa procesowego przez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji, a wynikających z art. 77 § 1 K.p.a. Zdaniem skarżącej organ wydający zaskarżoną decyzję błędnie przyjął, iż brak jest podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu M. M. ze spornego lokalu, pomimo że od kilku lat ww nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Nadto, że wymieniony nie zrezygnował z prawa do zamieszkiwania w tym lokalu i woli powrotu do niego, zaś czasowa, nawet długotrwała nieobecność w miejscu stałego zameldowania, jeśli nie nastąpiła utrata fizycznego władztwa nad lokalem nie może być tożsama z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 e.l.d.o. Zdaniem skarżącej fakty ustalone w toku postępowania administracyjnego, jednoznacznie wskazują, że M. M. trwale i dobrowolnie opuścił lokal nr (...) przy ul. (...) w W.. Skarżąca na poparcie stawianych twierdzeń przytoczyła kilka orzeczeń sądów administracyjnych wyjaśniających jak należy rozumieć pojęcie "pobytu stałego w danym lokalu (wyrok NSA z 14.05.2001 r., sygn. akt V SA 1496/00; wyrok NSA z 21.11.2002r., sygn. akt V SA 510/02) i co decyduje o ocenie charakteru pobytu w określonej miejscowości (wyrok NSA z 19.03.1981 r., sygn. akt SA 314/81; wyrok WSA Warszawa z 21.01.2005r., sygn. akt II SA/Wa 296/04). W kwestii naruszenia prawa procesowego skarżąca wskazała, iż jej wątpliwości budzi powoływanie się w "uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na fakty", których data jest późniejsza od daty decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Zarzut ten dotyczy głownie datowanych na (...) stycznia 2007r. wyjaśnień B. M. i na (...) stycznia 2007r. wyjaśnień M. M.. Z tego wynika, że organ pierwszej instancji wydał decyzję w oparciu o fakty mające miejsce po wydaniu decyzji w dniu (...) stycznia 2007r. Błędy te nie zostały wyjaśnione ani skorygowane w zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji. Ponadto skarżąca zauważyła, iż w obecnym kształcie prawnym ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób. Wojewoda Mazowiecki - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej w skrócie: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm administracyjnego prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zakażona decyzja Wojewody Mazowieckiego z (...) kwietnia 2007r. i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta m. W. z (...) stycznia 2007r., nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Ewidencja ludności - zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - dalej w skrócie: e.l.d.o. (Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 993, ze zm.) - polega m. in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego oraz wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 1 i 2 e.l.d.o.). Materialnoprawną podstawę wydania decyzji o odmowie wymeldowania M. M. z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. stanowił art. 15 ust. 2 e.l.d.o. Zgodnie z powołanym przepisem, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przytoczony przepis, według brzmienia, stanowi podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego i czasowego. Oznacza to, iż ustawodawca zarówno zameldowanie na pobyt stały, jak i czasowy traktuje analogicznie. Pobytem stałym - stosownie do normy art. 6 ust. 1 e.l.d.o. - jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, z kolei pobytem czasowym - według art. 7 ust. 1 e.l.d.o. - jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności m. in. wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego, pobyt ze względów rodzinnych (art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 e.l.d.o.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z 23.04.2001 r., sygn. V SA 3169/00, publ. LEX nr 50123; 21.03.2001 r., sygn. V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643; 23.09.1999r.09.23, sygn. V SA 252/99, publ. LEX nr 49952). Nadto, przy kwestionowaniu zameldowania na pobyt stały, istotne znaczenie ma istnienie zameldowania na pobyt czasowy. Zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożonego przepisami ustawy obowiązku w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie do innego lokalu. Nie ma wówczas znaczenia, czy strona korzysta z mieszkania, w którym jest na stałe zameldowana czy też nie korzysta. Nie dopuszczalna jest więc sytuacja, że organy administracji publicznej nie kwestionując prawidłowości zameldowania na pobyt czasowy, w takim (czasowym) zameldowaniu i zamieszkiwaniu dostrzegają fikcyjność zameldowania na pobyt stały z uwagi na brak realizacji tak zwanego centrum życiowego. Organ administracji meldując stronę na pobyt czasowy uznaje, iż zachodzą szczególne warunki do zameldowania na taki pobyt, przy zachowaniu zameldowania dotychczasowego na pobyt stały. Wątpliwości co do charakteru pobytu uzasadniające zameldowanie na okres dłuższy niż trzy miesiące, organ administracyjny ma obowiązek rozstrzygnąć w toku załatwienia sprawy o zameldowanie na pobyt czasowy (art. 8 ust. 2 e.l.d.o.) (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31.01.2007r., sygn. akt II OSK 263/06). Rozpatrując sprawę - w świetle wyżej wskazanych kryteriów - Sąd doszedł do przekonania, iż rozstrzygnięcia organów orzekających w sprawie są zgodne z prawem. Oznacza to, iż decyzje przez nie wydane nie naruszają wyżej powołanych przepisów prawa materialnego, w tym art. 15 ust. 2 e.l.d.o., które miałoby wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, w tym zarzucanego przez skarżącą art. 77 § 1 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu ustalenia w zakresie spełnienia przesłanek do odmowy wymeldowania, wynikających z powołanych przepisów prawa, zostały właściwie poczynione, ocenione i udowodnione w całym toku postępowania administracyjnego. I tak organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż uczestnik postępowania sądowoadministracyjnego – M. M. (czyli osoba, której dotyczył wniosek o wymeldowanie) nie mieszkał w spornym lokalu od 2003r. We wskazanym roku zameldował się na pobyt czasowy w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., z powodu wykonywania pracy poza miejscem pobytu stałego (w C.) i ze względów rodzinnych (przyszła żona i córka), dopełnił więc obowiązku meldunkowego z art. 4 pkt 1 e.l.d.o. Faktycznie więc jego życie koncentrowało się, czemu sam uczestnik nie zaprzeczał, w W., gdyż stamtąd wyjeżdżał do pracy do C. i tam spędzał każdy wolny weekend. Mając za podstawę taki stan sprawy organ pierwszej instancji odmówił wymeldowania M. M. z pobytu stałego w spornym lokalu. Uznał, iż strona nie spełnia warunków do wymeldowania z miejsca pobytu stałego, jako że nigdy nie zrezygnowała z prawa do zamieszkiwania w spornym lokalu i z woli powrotu do niego. Zaś opuszczając mieszkanie na jakiś czas dokonała obowiązku meldunkowego przez zameldowanie się na pobyt czasowy w innym miejscu. Rozstrzygnięcie powyższe utrzymał w mocy organ odwoławczy, podtrzymując ustalenia i stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instancji. Prawidłowo także wziął pod uwagę nową okoliczność, mianowicie iż w dniu (...) stycznia 2007r. uczestnik opuścił miejsce pobytu czasowego, dopełniwszy obowiązku wymeldowania się i wrócił do W., o czym powiadomił organ w piśmie z (...) stycznia 2007r. (potwierdzenie wymeldowania z miejsca pobytu czasowego z wymienioną datą okazał na rozprawie). W takim stanie rzeczy organ odwoławczy - w ocenie Sądu - również słusznie przyjął, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 e.l.d.o. do wymeldowania M. M. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., gdyż opuszczenie przez ww miejsca pobytu stałego pozbawione było charakteru trwałości i dobrowolny. Natomiast czasowa nieobecność strony w przedmiotowym lokalu podyktowana była względami zarówno rodzinnymi jak i zawodowymi. Powyższe działanie organu odwoławczego dowodzi też prawidłowości postępowania, z racji rozstrzygnięcia sprawy według stanu faktycznego i prawnego aktualnego na dzień wydawania zaskarżonej przez A. G. decyzji. Prawidłowo - zdaniem Sądu - organy wskazały, iż całokształt przedstawionych okoliczności w sprawie przemawiał za słusznością twierdzenia, że opuszczenie przez M. M. miejsca pobytu stałego nie miało charakteru trwałego. Zaś w sytuacji, gdy właściwy organ administracji stwierdził, że zaistniały okoliczność do zameldowania ww na pobyt czasowy, słusznym było przyjęcie, że bez wyeliminowania z obrotu prawnego tego zameldowania nie można było uznać, że strona opuściła miejsce stałego pobytu nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Konstatacji tej nie zmienia w żaden sposób fakt niekorzystania przez uczestnika z mieszkania, w którym był zameldowany na pobyt stały, od 2003r. do czasu powrotu do niego, czyli stycznia 2007r. Powyższe uzasadnia twierdzenie, że utrzymywanie zameldowania uczestnika postępowania w miejscu pobytu stałego, w lokalu w którym faktycznie przez pewien okres czasu nie zamieszkiwał nie stwarzało - jak twierdzi skarżąca - fikcji meldunkowej. Dopóki nie podważono legalności zameldowania na pobyt czasowy, z którym wiąże się brak zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, dopóty nie można było uznać, że M. M. opuścił miejsce stałego pobytu nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Zarzut skarżącej dotyczący oparcia się przez organ pierwszej instancji w decyzji z (...) stycznia 2007r. na dokumentach sporządzonych po dacie jej wydania należało uznać za bezzasadny. W ocenie Sądu uchybienia tego nie można rozpatrywać w kategoriach uchybienia mogącego mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, chociażby z racji tego, iż te same dokumenty przywołał w swoim uzasadnieniu organ odwoławczy, który bez wątpienia wydawał decyzję już jakiś czas po ich sporządzeniu. W tym stanie rzeczy uznano, iż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z prawem i na mocy art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.