IV SA/Wa 1432/15

WyrokWSA w Warszawie2015-10-29

Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Anna Falkiewicz-Kluj, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiające wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej (aktu własności ziemi) wydanej na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, wydane na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, jest zgodne z Konstytucją RP i Konwencją o Ochronie Praw Człowieka?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi było prawidłowe. Zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących stwierdzenia nieważności. Celem tej regulacji było zapewnienie stabilizacji stanów prawnych. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA i TK, które potwierdziły zgodność tego przepisu z Konstytucją RP i Konwencją o Ochronie Praw Człowieka.
Stan faktyczny
Skarżący M. K. domagał się stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi z 1981 r. Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał to postanowienie w mocy, powołując się na art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, który wyłącza możliwość wzruszenia takich decyzji w trybach nadzwyczajnych. Skarżący zarzucił naruszenie Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, argumentując, że odmowa wszczęcia postępowania pozbawia go prawa do dochodzenia naruszonego prawa własności i skutecznego środka odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu zażalenia Pana M. K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późno zm.), utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, że Naczelnik Miasta i Gminy w B. aktem własności ziemi z dnia [...] marca 1981 r., znak: [...], stwierdził nabycie z mocy prawa przez A. B. własności nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha, położonej w B., woj. [...]. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 1, art. 5 i art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpił Pan M. K. (syn S. K., który do czasu wydania kwestionowanego aktu własności ziemi był współwłaścicielem nieruchomości z której została wydzielona przedmiotowa nieruchomość), reprezentowany przez adw. R. T., podnosząc, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, tj. przepisu art. 1 ust. 1 ww. ustawy oraz przepisów art. 17 i art. 18 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192). Wojewoda [...], po rozpatrzeniu ww. wniosku, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności omawianej decyzji Naczelnika Miasta Gminy w B. Na ww. postanowienie Pan M. K. wniósł zażalenie (pismo z dnia [...] grudnia 2014 r.) wskazując, iż zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 32 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również z naruszeniem art. 6, art. 13 i art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. Rozpatrując niniejszą sprawę Minister wskazał, że stosownie do treści art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ww. ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Regulacja ta oznacza, iż od dnia wejścia w życie tego przepisu (tj. od dnia 1 stycznia 1992 r.) nie ma prawnej możliwości skutecznego wzruszenia w postępowaniach nadzwyczajnych (w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego) decyzji wydanych na podstawie wspomnianej ustawy z dnia 26 października 1971 r., które uzyskały przymiot ostateczności. Złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie, która nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego ze względu na regulację zawartą w cyt. wyżej art. 63 ust. 2 ustawy uzasadnia odmowę wszczęcia tego postępowania (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 7.06.2011r., II OSK 969/10). Możliwość podjęcia przez organ takiego rozstrzygnięcia daje przepis art. 61 a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa wart. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wbrew podniesionym w zażaleniu zarzutom nie sposób podważyć powyższego stanowiska w świetle wypracowanego poglądu doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych. Istotne jest, iż celem omawianej regulacji było ostateczne zapewnienie stabilizacji stanów prawnych ukształtowanych w oparciu o decyzje - akty własności ziemi wydane na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż Wojewoda [...] kwestionowanym postanowieniem prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w B. z dnia [...] marca 1981 r., znak: [...]. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając mu, iż zostało wydane z naruszeniem: 1. art. 61 a w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z art. 32 ust. 1 i art 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r oraz art. 6 , art. 13 i art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. 2. art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw polegającym na zastosowaniu tego przepisu w sytuacji jego niezgodności z art. 32 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r oraz art. 6 , art. 13 i art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. W oparciu o powyżej przytoczone zarzuty skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014r. znak [...] jako wydanych z naruszeniem przepisów wyszczególnionych w pkt 1-2 niniejszej skargi 2) zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano zaś, iż w ocenie skarżącego brak możliwości stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji AWZ z dnia [...].03.1981 wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy w B., znak sprawy [...], podobnie jak odmowa wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji AWZ wydanych przez Naczelnika Miasta i Gminy w B., znak sprawy [...] oraz [...] oznacza, wydanie rozstrzygnięcia naruszającego zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadę zakazu dyskryminacji wyrażoną w art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. Oparta na przepisie art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o podarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego dającego możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego, w trybie nadzwyczajnym, decyzji administracyjnej wydanej przez organ władzy publicznej , w sposób rażąco sprzeczny z porządkiem prawnym obowiązującym nie tylko w momencie wniesienia niniejszej skargi, ale przede wszystkim w chwili wydania decyzji AWZ , w istocie rzeczy pozbawia Skarżącego zagwarantowanego mu przez art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i stawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. uprawnienia do dochodzenia naruszonego prawa własności na drodze sądowej. Zaskarżone postanowienie pozbawia skarżącego również prawa dochodzenia na drodze sądowej należnego mu wynagrodzenia szkody poniesionej na skutek niezgodnego z prawem działania organu władzy publicznej, które to prawo jest gwarantowane wart. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Takie rozstrzygnięcie z tych samych względów pozostaje w sprzeczności z normą gwarantującą ujętą w art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. , która przewiduje prawo do skutecznego środka odwoławczego przeciwko rozstrzygnięciom wydanym przez organy władzy publicznej. Nie można bowiem zapominać, iż w postępowaniu administracyjnym etap weryfikowania zgodności z prawem wydanej decyzji czy postanowienia przez organ sądowy jest możliwy dopiero po wyczerpaniu trybu odwoławczego, czy też nadzwyczajnego trybu odwoławczego w stępowaniu administracyjnym. Z tej przyczyny odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego jest w konsekwencji tożsama z pozbawieniem możliwości kontroli legalności kwestionowanej przez Skarżącego decyzji w trybie sądowoadministracyjnym, czyli tożsama z pozbawieniem go prawa do skutecznego środka odwoławczego. W oparciu o powyższe argumenty należy stwierdzić, iż zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji jest tylko pozornie zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, albowiem narusza fundamentalną zasadę równości obywateli wobec prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 29 października 2015r. pełnomocnik skarżącego wniósł o rozważenie przez Sąd skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 63 ustawy ust. 2 o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw jako sprzecznego z art. 32 ust 1 Konstytucji RP oraz art. 77 ust 1 i 2 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane wart. 145 § 1 p.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 tejże ustawy. Rozpoznając przedmiotowa sprawę, Sąd uznał, iż wbrew podnoszonym w niej zarzutom, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanemu w sprawie postanowieniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2015r. i utrzymanemu nim w mocy Postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi. Jak wynika z ustalonego i niekwestionowanego przez stronę stanu faktycznego, skarżący wystąpił o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] marca 1981r. wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy w B., stwierdzającego nabycie z mocy prawa przez A. B. nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha położonych w B. I co istotne, podstawą prawną spornego aktu własności ziemi były przepisy art. 1. art. 8 i art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Co za tym, nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie niniejszej organy prawidłowo uwzględniły przepis art. 63 ust. 2 ustawy, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r. Regulacja ta przewiduje zaś, iż do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Podkreślić trzeba, iż przywołany przepis w żaden sposób nie został wyeliminowany z obrotu prawnego. Wyjaśnić natomiast wypada, iż wprowadzając do obrotu prawnego przepis art. 63 ust. 2 ustawy, ustawodawca miał na celu ostateczne zapewnienie stabilizacji stanów prawnych ukształtowanych w oparciu o decyzje (akty własności ziemi), wydane na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1971 r. Interpretując znaczenie użytego wart. 63 ust. 2 ustawy sformułowania "nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących ... " nie należy pomijać wskazanego wyżej celu. Dla jego osiągnięcia wystarczające jest rozumienie powyższej regulacji jako całkowicie zakazującej podważania decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, jak i zakazującej postępowań mogących do takiego skutku prowadzić. W obecnym stanie prawnym nie jest zatem możliwa weryfikacja aktów własności ziemi, wydanych na podstawie przepisów ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Oznacza to, że niektóre decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw prawnych do wzruszenia ostatecznej decyzji (aktu własności ziemi) w trybach nadzwyczajnych uregulowanych w k.p.a., tj. w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności oraz uchylenia lub zmiany decyzji (por. orzeczenia NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 571/07; z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1840/10; wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 585/11; wyrok WSA w warszawie z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 410/11 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko powyższe znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyrokach z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. akt SK 13/99 (OTK/2000/1/5) i z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99 (OTK/2000/4/110) oceniał zgodność art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z Konstytucją. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy administracji publicznej, na podstawie art. 61a k.p.a., zasadnie odmówiły skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności spornego aktu własności ziemi. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa wart. 61, zostało wniesione przez osobą nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z przytoczonej regulacji wynika, iż odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia tego postępowania z przyczyn podmiotowych (żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną) bądź z przyczyn przedmiotowych (inne uzasadnione przyczyny). Regulacja art. 61a k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy podanie jednostki ma na celu zainicjowanie nowego postępowania w określonej sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., które jednak nie może zostać skutecznie uruchomione ze względu na istniejące przeszkody o charakterze przedmiotowym bądź podmiotowym. W tym stanie rzeczy, warunkiem sine qua non, umożliwiającym wydanie na tej podstawie rozstrzygnięcia, jest uprzednie wniesienie do organu podania, mającego w zamierzeniu wnioskodawcy zainicjowanie postępowania administracyjnego (wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1688/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, w ocenie Sądu żądanie wszczęcia postępowania w sprawie, która nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego, uzasadniało odmowę wszczęcia takiego postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. Jest poza sporem, że w niniejszej sprawie ze względu na treść ust. 2 art. 63 ustawy, badanie we wskazanych w tym przepisie trybach legalności decyzji, wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r., zostało wykluczone. Nie budzi wątpliwości, iż w niniejszej sprawie zaistniały wszystkie przesłanki opisane wart. 63 ust. 2 ustawy. W tak ustalonym stanie faktycznym, ale przede wszystkim prawnym, stwierdzić należy, że zarzuty podniesione w skardze, dotyczące niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 63 ust. 2 ustawy są niezasadne. Ponadto, organ wyjaśnił w wyczerpujący sposób, spełniający wymagania stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a., dlaczego przepis ten należało zastosować, przedstawiając przy tym stan faktyczny sprawy. Orzekający w sprawie Sąd nie uznał także za zasadne skierowania zapytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zbadania zgodności art. 63 ust. 2 ustaw z art. 32 ust. 1 oraz 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. Jak wskazano bowiem powyżej Trybunał Konstytucyjny dwukrotnie wypowiadał się już w zakresie zgodności tegoż przepisu z Konstytucją. W wyroku z 22.02.2000 r. (sygn. akt SK 29/99; OTK 2000/1/5) uznał, iż art. 63 ust. 2 i 3 ustawy nie jest niezgodny z art. 64 i art. 2 Konstytucji RP, zaś w wyroku z dnia 15 maja 2000r. SK 29/99 uznał, że w/w przepis jest zgodny z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie jest niezgodny z art. 77 ust. 1 oraz z art. 78 konstytucji. W ocenie zaś Sądu wbrew twierdzeniom skargi, nie można zarzucić mu także obrazy art. 32 Konstytucji poprzez złamanie reguły równości podmiotów wobec prawa. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasady proporcjonalności. Na tle tej normy konstytucyjnej Trybunał Konstytucyjny w swych licznych orzeczeniach wielokrotnie podkreślał, że zakazane jest nierówne traktowanie podmiotów podobnych, co jednak nie wyklucza nierównego traktowania podmiotów, które podobne nie są ze względu na daną cechę istotną, relewantną. Innymi słowy - zasada niedyskryminacji i równości nie oznacza nakazu jednakowego traktowania sytuacji wszystkich podmiotów, gdyż ich sytuacja faktyczna i prawna może być różna. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie wskazywał, że odstępstwa od zasady równości wobec prawa są dopuszczalne, jeśli spełniają trzy warunki: po pierwsze - są relewantne, tj. racjonalnie uzasadnione; po drugie - są proporcjonalne, a więc waga interesu, jakiemu służy zróżnicowanie musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów podmiotów, które zostaną naruszone; po trzecie - pozostają w związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnym, uzasadniającymi różne traktowanie podmiotów podobnych (zob. np. wyrok TK z dnia 12 maja 1998 r., sygn. akt U 17/97, Lex nr 32606). Odnośnie naruszenia zaś art. 6 (gwarancja prawa do rzetelnego procesu), 13 (gwarancja prawa do skutecznego środka odwoławczego) i 14 (zakaz dyskryminacji) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, należy wskazać, na treść art. 1 Protokołu Nr 1 do ww. Konwencji. Artykuł ten stanowi: "Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym ( ... )." Zdaniem Sądu, przepis ten nie mógł stanowić ograniczenia dla regulacji zawartej w art. 63 ust. 2 ustawy, z uwagi na jej cel. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99 wskazał, iż celem tym była stabilność stosunków prawnych dotyczącej własności gospodarstw rolnych oraz ochrona praw nabytych przez osoby trzecie. Nie jest natomiast zasadą konstytucyjną nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych. Wzruszalność decyzji administracyjnych w nieograniczonym czasie, m.in. na podstawie zarzutu rażącego naruszenia prawa, przewiduje natomiast kpa. Kodeks postępowania administracyjnego jest ustawą o szerokim zakresie stosowania. Inne ustawy mogą jednak przewidywać odstępstwa od regulacji tego kodeksu. Odstępstwa te, podobnie jak przepisy kpa, podlegają ocenie Trybunału Konstytucyjnego z punktu widzenia zgodności z konstytucją. Trybunał wskazał także, że zasada wywodząca się z prawa rzymskiego - ius civile vigilantibus scriptum est, co w swobodnym tłumaczeniu oznacza, iż prawo cywilne zapewnia ochronę tym, którzy korzystają z przysługującego im prawa jest powszechnie aprobowana w demokratycznych państwach prawa (podobnie wyrok TK z 25 maja 1999 r., sygn. SK 9/98). Najbardziej wyrazistym przejawem aktualności tej zasady jest możliwość nabycia własności nieruchomości przez samoistnego posiadacza w drodze zasiedzenia. Do tej zasady nawiązywała też ustawa z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Wydane na jej podstawie ostateczne decyzje administracyjne o nadaniu własności gospodarstw rolnych ich samoistnym posiadaczom mogły być podważane w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia jeszcze po uchyleniu tej ustawy w 1982 r. - do końca 1991 r. Był to w ocenie Trybunału Konstytucyjnego wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możliwości skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstwa rolnego jego samoistnemu posiadaczowi. Przyjęcie zaskarżonego rozwiązania prawnego uzasadniało dążenie ustawodawcy do zapewnienia stabilności prawa własności nieruchomości rolnych nabytych na drodze określonej ustawą z 26 października 1971r. i pewności obrotu prawnego tymi nieruchomościami. Nieograniczona w czasie dopuszczalność wzruszania wskazanych decyzji administracyjnych zniechęcałaby także do inwestowania w gospodarstwo rolne właściciela, który na drodze decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nabył tytuł własności. Biorąc powyższe pod uwagę sąd uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło