IV SA/Wa 1767/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. K. w dniu 19 września 2014 r. złożył do Sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2014r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Na obecnym etapie postępowania sądowego, koszty postępowania obejmują wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. Natomiast w przyszłości mogą wystąpić koszty związane z opłatą kancelaryjną od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku WSA - 100 zł. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczeń i dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego przez skarżącego, wynika że J. K. jest emerytem i otrzymuje emeryturę w wysokości 1643,27 zł. miesięcznie. Posiada nieruchomość położoną w Gminie T., zabudowaną domem w którym mieszka przez ok. 7-9 miesięcy w roku ("od wczesnej wiosny do późnej jesieni"). Skarżący oświadczył, że posiada pożyczkę w banku na kwotę 4796 zł (miesięczna rata 279,60 zł.). Żona skarżącego, A. K. jest zatrudniona w Urzędzie Gminy R. na stanowisku inspektora, za wynagrodzeniem 2512,49 zł. netto miesięcznie (wynagrodzenie listopad 2014r.) i systematycznie korzysta z pożyczek pracowniczej kasy zapomogowo-pożyczkowej (zaświadczenie przewodniczącego pracowniczej kasy zapomogowo-pożyczkowej w R. z [...] listopada 2014 r.). Jest właścicielem mieszkania w W. (o powierzchni 36 m2). Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi z żoną osobne gospodarstwo domowe; na utrzymanie mieszkania przeznacza ok. 400 zł. miesięcznie (skarżący przedłożył rachunki związane z utrzymaniem mieszkania w W. i domu w T. tj. za energię elektryczną (w W. – ok. 130 zł. za dwa, miesiące, w T. – 886,44 za sześć miesięcy), za gaz (ok. 200 zł miesięcznie). Wyjaśnił również, że ponosi znaczne koszty związane z zakupem leków i leczeniem (ok. 300 zł miesięcznie), ponieważ jest osobą niepełnosprawną (lekki stopień niepełnosprawności). Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego, przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, nie zostały w niniejszej sprawie przez skarżącego spełnione. Skarżący otrzymuje stały dochód (emeryturę), posiada dom oraz nieruchomość. Już samo posiadanie tych składników rzeczowych wyklucza wnioskującego z kategorii osób ubogich. Trzeba podkreślić, że skarżący i jego żona dysponują stałymi dochodami (ok. 4000 netto), których wysokość wielokrotnie przekracza wielkość związanych ze sprawą kosztów sądowych, zarówno tych wymagalnych obecnie (wpis od skargi w wysokości 200 zł), jak i mogących wystąpić w przyszłości (najbardziej prawdopodobne to opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia – wszystkie 100 zł.). Referendarz wyjaśnia, że przesłanki niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego nie należy utożsamiać z niemożnością poniesienia tych kosztów bez jakiegokolwiek uszczerbku (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 15/08). Nawet bowiem odczuwany istotnie uszczerbek związany z poniesieniem kosztów sądowych nie powinien skutkować przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym, jeżeli pozostałe po ich pokryciu środki finansowe wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych strony i jej rodziny (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 760/05, postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 22/08). W tym miejscu należy wyjaśnić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Na koniec trzeba dodać, że ustalenie rozdzielności majątkowej nie zwalnia małżonków z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego przez współmałżonka postępowania sądowego. Na małżonkach ciąży obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego, niezależnie od tego, w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego, czy prowadzą czy też nie wspólne gospodarstwo domowe (por. np. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt II OZ 1142/09, LEX nr 582903 i z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I FZ 313/13, LEX nr 1363511). Warto dodać, że kwota 200 zł wpisu sądowego zostanie skarżącemu zwrócona przez organ pod warunkiem, że WSA uwzględni skargę. W świetle art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.