IV SA/Wa 1768/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. B. i I. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]. Pismem z dnia 19 maja 2015 r. (20 maja 2015 r.-data wpływu do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi) J. i I. małżonkowie B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], którym utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...], w przedmiocie zawieszenia prowadzonego przez niego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...], zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych we wsi D., gm. Z., w części dotyczącej gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 1979 r. nr [...] zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych we wsi D. i D., gm. Z. w części dotyczącej gruntów oznaczonych jak działki nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Skarżący zarzucili naruszenie art. 97§ 1 pkt 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wnieśli o uchylenia postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r i poprzedzającego postanowienia z dnia [...] kwietnia 2015 oraz zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania merytorycznej decyzji. W uzasadnieniu skargi podnieśli, iż argumentacja przedstawiona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dotycząca utrzymania postanowienia o zawieszeniu postępowania, nie jest merytoryczna i nie zawiera argumentacji prawnej. Postępowanie zostało zawieszone na skutek śmierci jednej z uczestniczek postępowania i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby zabezpieczyć prawidłowy tok postępowania i nie doprowadzać do przewlekłości postępowania, winien był złożyć wniosek w trybie art. 1025 § 1 kc celem ustalenia jej następców prawnych. Organ administracji posiada bowiem uprawnienia do występowania do baz ewidencji ludności w celu złożenia wniosku w trybie art. 1025§ 1 kpc. Gdyby Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgodnie ze swoimi uprawnieniami wystąpił do sądu z wnioskiem w trybie 1025 §1 kpc. w dacie wydania postanowienia, to jest w dniu [...] kwietnia 2015 r; dysponowałby już potrzebnym dokumentem i miał ustalonych następców prawnych. Stąd też skarżący stoją na stanowisku, iż zaskarżone postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostały wydawane jedynie w celu przedłużenia postępowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał min., że w dniu [...] kwietnia 2015 r. zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na śmierć jednej z uczestniczek postępowania L. Z., która to okoliczność potwierdzona została doręczonym do organu w dniu [...] kwietnia 2015 roku aktem zgonu. Przed wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania organ nie podjął czynności celem ustalenia ewentualnego kręgu następców prawnych zmarłej, poza zwróceniem się do właściwej gminy, ze względu na ostatnie miejsce jej zamieszkania, o nadesłanie zupełnego aktu zgonu zmarłej uczestniczki. Po wydaniu ww postanowienia o zawieszeniu postępowania Minister zwrócił się do I. K. (uczestniczki postępowania, która zawiadomiła organ o śmierci L. Z.), o wskazanie następców prawnych zmarłej, a następnie w dniu 7 maja 2015 roku wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o ustalenie czy toczyło się postępowanie spadkowe po zmarłej uczestniczce. W postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2015 roku organ podniósł, iż zasadnym było zawieszenie postępowania z uwagi na nie wykazanie następców prawnych uczestniczki Z., legitymowanych do występowania w rozpoznawanej sprawie. Organ uznał, iż z uwagi na fakt, iż domniemanie wynikające z art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego, że "osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą", obowiązuje dopiero po stwierdzeniu przez sąd nabycia spadku stąd, w oparciu o treść art. 97 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, koniecznym było w jego ocenie zawieszenie postępowania do czasu ustalenia kręgu spadkobierców. Na użytek niniejszej sprawy Sąd ustalił, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie toczy się od 17 lat, wszczęte zostało pismem skarżących z dnia 27 lipca 1998 r., dotyczyło procedury związanej z wymianą i scalaniem gruntów wsi D. i D., w której R. otrzymała w zamian za grunty stanowiące własność skarżących, a wniesione przez J. B. do spółdzielni tytułem wkładu (dz. [...], [...], [...] i [...] o pow. łącznej 3,86 ha), grunty zamienne. Ostatnie rozstrzygnięcie miało miejsce w dniu 30 stycznia 2014 roku, kiedy zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalający skargę skarżących na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 roku, utrzymującą w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013r., stwierdzającą, że ww decyzje Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...] i z dnia [...] września 1979 r. nr [...], zostały wydane z naruszeniem prawa. Organ nie stwierdził ich nieważności z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, jakie wywołały. W niniejszym postępowaniu administracyjnym wydanych zostało szereg decyzji uchylanych wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/WA 381/05, z dnia 02.02. 2007 r, sygn. akt IV SA/Wa 2068/06, z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt IV SA/WA 641/08, z dnia 22 października 2009 r, sygn. akt 1011/09, z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt IV SA/WA 838/11, z dnia 30 kwietnia 2012 r, sygn. akt 162/12. Wypowiedział się też NSA w wyrokach z dnia 17 marca 2000 r, sygn. akt II SA 2108/99 i z dnia 5 listopada 2002 r., sygn. akt II SA 3899/01. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przechodząc do meritum przede wszystkim podnieść należy, że zgodnie art. 12 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W myśl natomiast art. 97 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105). Zgodnie z treścią art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Jak wynika z akt przedmiotowego postępowania administracyjnego L. Z., będąca stroną prowadzonego postępowania zmarła w dniu [...] listopada 2010 roku nr [...] (akt zgonu). W takiej sytuacji, z uwagi na brak wiedzy o następcach prawnych zmarłej, organ zobowiązany jest do ich ustalenia, w celu zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu. W okolicznościach niniejszej sprawy, organ od razu zawiesił przedmiotowe postępowanie zamiast podjąć wszelkie niezbędne czynności prowadzące do ustalenia kręgu spadkobierców zmarłej. Faktycznie, organ wystąpił zarówno do osoby zgłaszającej zgon L. Z. jaki i do właściwego sądu rejonowego o wskazanie jej następców prawnych, jednakże w dacie podjęcia zaskarżonego i utrzymanego w nim mocy postanowienia, żadnych informacji w tym zakresie nie posiadał. Badając okoliczności wydanego postanowienia w tym przedmiocie, Sąd uznał zasadność wniesionej skargi. Zdaniem Sądu bowiem, fakt śmierci jednej z uczestniczek postępowania nie może automatycznie powodować zawieszenia postępowania administracyjnego, bez podjęcia próby ustalenia następców prawnych zmarłej i ostatecznego zakończenia sprawy co do meritum. Organ nic nie uczynił aby ten krąg następców prawnych zmarłej ustalić, czynności które podjął miały miejsce już po zawieszeniu postępowania i w ocenie Sądu, nie były to czynności zmierzające do szybkiego jego zakończenia. Minister winien był wstrzymać się z podjęciem postanowienia o zawieszeniu postępowania do czasu uzyskania żądanych informacji i dopiero w przypadku ich bezskuteczności podjąć dalsze czynności. W tym w istocie zawiesić postępowanie w sprawie i albo samodzielnie podjąć się ustalenia następców prawnych zmarłej uczestniczki albo zobowiązać do powyższego inicjatorów niniejszego postępowania tj. skarżących. W przeciwnym wypadku, bez wskazania konkretnych dalszych działań, zasadniczemu postępowaniu nie zostanie nadany bieg. Podkreślić trzeba, że bez wskazania dalszego sposobu jego kontynuowania, postępowanie nie zostanie merytorycznie zakończone. Należy podzielić pogląd orzecznictwa i doktryny prawa administracyjnego, że "interes społeczny zawsze przemawia za tym by organ, który zawiesił postępowanie wszczęte w wyniku czynności strony, obowiązany był równocześnie podjąć niezbędne działania w celu usunięcia przeszkody, ze względu na którą postępowanie to ulega zawieszeniu". Dlatego też, w ocenie Sądu, zawieszenie postępowania było zdecydowanie przedwczesne. Z uwagi zatem na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, działając na zasadzie art. 145 § 1 ust. 1 lit.c ppsa.