IV SA/Wa 1809/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. T. i W. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. T. i W. T. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji zezwalającej na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. T. i W. T. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji zezwalającej na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych. Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, wnieśli skargę kasacyjną od powołanego wyroku. Jednocześnie zwrócili się do Sądu z wnioskiem o "zwolnienie od opłaty sądowej w całości". Z informacji udzielonych na urzędowych formularz PPF wynika, że skarżący prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, są właścicielami domu o pow. 150 m2, nieruchomości rolnej o pow. 3,5 ha. Jako przedmioty wartościowe (o wartości powyżej 3000 euro) wpisali: "ciągnik". Według ich oświadczenia z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskują dochód w wysokości 2500 zł miesięcznie. Jako wydatki wskazali: leki – 150 zł oraz kredyt – 1000 zł. Zarządzeniem z dnia 5 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżących została wezwana do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie: - wyciągów z posiadanych przez skarżących rachunków bankowych, - kopii umowy kredytowej oraz dokumentów wskazujących aktualną wysokość rat kredytów, a także aktualne saldo zadłużenia, - oświadczenie w sprawie ubiegania się o dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, - szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie (np. zakup żywności, odzieży, środków czystości, leków, utrzymania domu, - zaświadczenia z urzędu gminy potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Przy piśmie z dnia 5 marca 2014 r. pełnomocnik skarżących przedłożyła kopie następujących dokumentów: - zaświadczenia o stanie majątkowym, - wyciągu z rachunku bankowego W. T. grudnia 2013 r. i stycznia 2014 r., - umowy kredytowej z harmonogramem spłat (zawartej w dniu 7 lutego 2012 r. o udzieleniu W. T. kredytu obrotowego na wznowienie produkcji w gospodarstwie rolnym, w którym wystąpiły szkody – w wysokości 28.000,00 zł, o określonym terminie spłaty kredytu na dzień 17 sierpnia 2015 r.), - dwie decyzje ARiMR (z dnia [...] września 2013 r. i z dnia [...] listopada 2013 r.) o przyznaniu pomocy za rok 2013 w łącznej wysokości 2188,60 zł Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono, co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z orzecznictwem sądowym posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Skoro wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne, to może rozporządzać nim w sposób przynoszący mu dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie NSA z 18 lutego 2010 r. sygn. I OZ 110/10, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie skarżący w związku z wniesioną skargą kasacyjną domagają się "zwolnienia od opłaty sądowej" a zatem należy uznać, że domagają się zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Wpis ten wynosi 100 zł. Zatem należy zbadać, czy skarżący wykazali, że uiszczenie przez nich kwoty 100 zł spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze całokształt sprawy, skarżący tej okoliczności nie wykazali. Na podstawie wszystkich przedstawionych przez skarżących dokumentów i oświadczeń ustalono, że skarżący są właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. 2,2600 ha, gruntu leśnego o pow. 0,4771ha, gruntu o pow. 832 m2 oraz domu o pow. 150 m2. Według ich deklaracji dochód miesięczny obydwojga małżonków z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi 2.500 zł. Skarżący co prawda wskazują na konieczność spłaty kredytu w wysokości 1000 zł miesięcznie, jednak jak to już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie, konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może też mieć priorytetu (pierwszeństwa) zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić także należy, że z informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy na etapie wniesienia skargi kasacyjnej, nie wynika, aby sytuacja materialna wnioskodawców uległa jakiemuś dramatycznemu pogorszeniu od czasu wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 26 czerwca 2013 r. uiścili wpis od skargi w wysokości 200 zł, a w dniu 25 października 2013 r. uiścili opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem w wysokości 100 zł. W ocenie referendarza sądowego we wniosku nie wskazali takich okoliczności, które wskazywałyby, że nie są na obecnym etapie postępowania uiścić wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Nie bez znaczenia jest także przedmiot niniejszego postępowania. Otóż, skarga dotyczy decyzji w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji rolnej gruntów leśnych. Z akt sprawy wynika, że skarżący, jako właściciele działki nr [...] o pow. 0.1971 ha wystąpili z wnioskiem o wyłączenie z produkcji leśnej gruntu leśnego przeznaczonego na cele nierolnicze i nieleśne części tej działki, w związku z zamiarem wystąpienia o pozwolenie na budowę na tym gruncie. W piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Generalny Lasów Państwowych podniósł m. in., że skarżący w 2010 roku wystąpili z wnioskiem o wyłączenie gruntu z produkcji pod zabudowę mieszkaniową, informując, że przedmiotowy grunt ma być przeznaczony pod zabudowę jednorodzinną. W piśmie dnia 21 października 2013 r. (znajdującym się w aktach sądowych sprawy - k.22) pełnomocnik skarżących poinformowała, że skarżący wystąpili z wnioskiem u ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej nieruchomości i sprawa jest w toku. Z powyższego zatem wynika, że skarżący zamierzają w przyszłości realizować inwestycję polegającą na budowie budynku mieszkalnego. Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej okoliczności, trudno uznać skarżących za osoby ubogie, które nie są w stanie wygospodarować kwoty 100 zł w celu uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy uznano, że skarżący nie wykazali, że ich wniosek zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.