IV SA/Wa 2016/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi I. B. i J. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących I. B. i J. B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowienie z [...] czerwca 2013 r. nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267), dalej kpa, po rozpatrzeniu wniosku I. B. i J. B. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lutego 2013 r. nr. [...] w którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji: 1. Prezydenta Miasta L. z [...] czerwca 1978 r. nr [...], zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych we wsi D., gm. Z., w części dotyczącej gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]; 2. Prezydenta Miasta L. z [...] września 1979 r. nr [...] zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych we wsi D.i D., gm. Z. w części dotyczącej gruntów oznaczonych jak działki nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Podstawą prawną do odmowy wszczęcia postępowania był art. 61a k.p.a. a powodem uznanie, że I. i J. B. nie posiadają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tych decyzji, ponieważ działki objęte tymi decyzjami, a wymienione w komparycji postanowienia, nie stanowiły nigdy ich własności. Skarżący I. i J. B. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy wskazując, że ich wniosek o stwierdzenie nieważności ww decyzji nie został merytorycznie rozpoznany zgodnie z wytycznymi Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymując w mocy swe wcześniejsze postanowienie wskazał, powołując się na art. 28 k.p.a., że skarżący posiadają jedynie legitymację do żądania stwierdzenie nieważności decyzji w odniesieniu do gruntów objętych postępowaniami wymiennymi a stanowiących wówczas ich własność, na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego z [...] listopada 1974 r tj. w odniesieniu do działek nr nr [...] (po wymianie nr. [...], i [...]), [...],[...] i [...]. Organ uznał za niezasadny zarzut o braku merytorycznego rozpoznania wniosku wskazując, gdyż Minister wydał [...] lutego 2013 r. decyzję nr [...] w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] położonych we wsi D., stosując się do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyrokach WSA i NSA wydanych w niniejszej sprawie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli skarżący J. i I. B. Zarzucili naruszenie prawa procesowego tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a. w zw. z art. 158 § 1 i 158 § 2 kpa, poprzez nie zastosowane się do wskazań i oceny prawnej wyrażonej w wyrokach WSA w Warszawie i Naczelnego Sądu Administracyjnego, oraz naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez odmówienie skarżącym przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Wnieśli o uchylenie zaskarżonych postanowień i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że w toku trwającego wiele lat postępowania administracyjnego żaden organ ani sąd nie odmówili im przymiotu strony. Stan faktyczny w sprawie został już ustalony a obecne zachowanie Ministra służy wyłącznie przedłużeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Poza tym, zgodnie z art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże ten sąd i organ, którego postępowanie było przedmiotem zaskarżenia. W niniejszym postępowaniu administracyjnym wydanych zostało szereg decyzji uchylanych wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/WA 381/05, z dnia 02.02. 2007 r, sygn. akt IV SA/Wa 2068/06, z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt IV SA/WA 641/08, z dnia 22 października 2009 r, sygn. akt 1011/09, z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt IV SA/WA 838/11, z dnia 30 kwietnia 2012 r, sygn. akt 162/12. (pozostałe nie dotyczyły meritum sprawy). Wypowiedział się też NSA w wyrokach z 17 marca 2000 r, sygn. akt II SA 2108/99 i z 05.11 2002 r., sygn. akt II SA 3899/01. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przez skarżących pismem z 27 lipca 1998 r. Dotyczyło procedury związanej z wymianą i scalaniem gruntów wsi D. i D., w której Rolnicza Spółdzielnia [...] otrzymała w zamian za grunty stanowiące własność skarżących, a wniesione przez J. B. do spółdzielni tytułem wkładu (dz. [...], [...], [...] i [...]o pow. łącznej [...] ha), grunty zamienne. Przyznanie spółdzielni tych gruntów nastąpiło z pominięciem skarżących którzy byli właścicielami tych gruntów. Pierwsza decyzja została wydana [...] maja 1999 r. (znak [...]) i skarżący, jako inicjatorzy postępowania nieważnościowego byli stroną tego postępowania. Na żadnym etapie postępowania administracyjnego, do daty wydania zaskarżonych postanowień ani organ ani sąd nie kwestionowali legitymacji skarżących do udziału w niniejszym postępowaniu a zatem należy przyjąć, że przede wszystkim sądy przesądziły, że przysługuje im przymiot strony uprawnionej do żądania stwierdzenia nieważności oby wyżej wymienionych decyzji Prezydenta Miasta L. Już w wyroku NSA z 17 marca 2000 r, sygn. akt II SA 2108/99 Sąd przyjął, że dokonanie wymiany przez spółdzielnię gruntów "nie stanowiących jej własności /lecz własność J. i I. małż. B.- nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa". Dalej NSA wywodził, że objęcie rozstrzygnięciem merytorycznym jedynie gruntów należących do Rolniczej Spółdzielni [...] byłoby wadliwe, gdyż nie obejmowałoby w istocie gruntów objętych dwustronną wymianą. Wynika z tego, że przedmiotem rozstrzygnięcia powinny zostać objęte zarówno grunty przyznane Spółdzielni jako grunty wymienne jak i grunty, które wadliwie uznano za stanowiące własność Spółdzielni a więc grunty małż. B. (por in fine uzasadnienia NSA). Już zatem z tego uzasadnienia NSA jasno wynikało, że stronami postępowania administracyjnego w toczącym się postępowaniu są skarżący i brak jest podstaw do rozdzielenia ich legitymacji do wszczęcia postępowania nieważnościowego w zależności od tytułu prawnego do gruntów – tak jak to uczyni Minister. Dlatego w ocenie WSA, organ wadliwie z przyjął, że w odniesieniu do gruntów nie stanowiących własności małż. B. nie przysługuje im przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. a co za tym idzie nie posiadają interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie działek nie stanowiących ich własności. Błąd ten doprowadził do wadliwego zastosowania 61 a k.p.a. tym bardziej na obecnym etapie, wszczętego w 1998 r. postępowania administracyjnego, dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji w całości. Fakt, że organ wydał już decyzję merytoryczną z 14 lutego 2013 r. o wydaniu kwestionowanych decyzji z rażącym naruszeniem prawa w odniesieniu do wymienionych w tych decyzjach działek ewidencyjnych, która zresztą po wyczerpaniu toku instancyjnego została również przez skarżących zaskarżona do WSA w Warszawie, pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ponieważ organ powinien, jak to również wynikało z uzasadnienia wyroku WSA z 1011/09, w decyzji wypowiedzieć się nie tylko co do działek stanowiących własność małż. B. ale także co do pozostałych działek pod kątem zastosowania art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 kpa – od którego to obowiązku organ się uchylił. Z tych względów WSA uznał, że organ dopuścił się naruszenia art. 61 a, 28 k.p.a. 153 p.p.s.a. w stopniu mających wpływ na wynika sprawy. Sąd nie uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 156 § 1 i 158 § 2 k.p.a. ponieważ organ w ogóle nie oceniał merytorycznie kwestionowanych decyzji pod kątem możliwości stwierdzenia ich nieważności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona oceny kwestionowanych decyzji w odniesieniu do możliwości zastosowania art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a, zgodnie z wytycznymi zawartymi w poprzednich wyrokach WSA i NSA a w szczególności w wyroku WSA z 22 października 2009 r., których organ nie uwzględnił, a którymi z mocy art. 153 p.p.s.a., był związany. Przedmiotem kontroli sądu jest wyłącznie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podczas gdy organ wydał już decyzję z [...] lutego 2013 r. nr [...] o wydaniu decyzji Prezydenta Miasta L. z naruszeniem prawa, w odniesieniu do działek stanowiących poprzednio własność skarżących. W takim stanie rzeczy brak jest rozstrzygnięcia merytorycznego co do pozostałych działek. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, przed wydaniem decyzji ustali więc czy zakończyło się postępowanie, w którym wydana została wydana ww decyzja z 14 lutego 2013 r. i tylko w przypadku gdyby została uchylona przez sąd podejmie czynności w celu wydania jednej a nie dwu decyzji w związku z wnioskiem skarżących o stwierdzeniu nieważności. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.- 200 p.p.s.a.