IV SA/Wa 214/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Marian Wolanin, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania – oddala skargę – Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2010 r. - zaskarżoną skargą przez A. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] października 2010 r. o odmowie wymeldowania A.P. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Organ odwoławczy wskazał, iż po rozpoznaniu wniosku A. F. o wymeldowanie A. P. z miejsca pobytu stałego z ww lokalu położonego w W., Prezydent W. odmówił wymeldowania wymienionej uznając, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka uzasadniająca wymeldowanie zawarta w art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.) – zwana dalej: ustawą o ewidencji. Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania Wojewoda [...] nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ I instancji. Podał, iż A. F. składając wyjaśnienia oświadczyła, że A. P. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie mieszka od około 3-4 lat. Wymieniona na zaproszenie swojej matki wyjechała do Stanów Zjednoczonych. Od momentu wyjazdu poza granice kraju nie była w przedmiotowym mieszkaniu. Obecnie przebywa w Nowym Jorku, wynajmuje razem z koleżanką mieszkanie i tam studiuje. A. P. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. zostawiła meble, stare książki, komputer. Pozostawione rzeczy znajdują się w jej pokoju, który nie jest zamknięty. Po wyjeździe A. P. w przedmiotowym mieszkaniu zostały wymienione zamki w drzwiach. Przesłuchana w charakterze świadka B. K. zeznała, że w lokalu przy ul. [...] w W. mieszka od 1991 r. Wskazała, ze zna A. P. Od około 4-5 lat nie widuje jej i nie spotyka. Natomiast Z. F. (siostra przyrodnia A. P.) wskazała, że A. P. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. mieszkała od urodzenia do końca maja 2007 roku. Wymieniona wyjechała do Stanów Zjednoczonych na zaproszenie matki. Wyjeżdżając zabrała wszystkie swoje rzeczy osobiste. Pokój, który zajmowała został opróżniony z jej rzeczy. Z kolei przesłuchana w charakterze świadka K. P. (gospodarz budynku przy ul. [...] w W.) podała, że zna A. P. Według jej wiedzy wymieniona mieszkała w przedmiotowym lokalu do dnia wyjazdu do Stanów Zjednoczonych. Wyjechała tam zaraz po maturze. Od B. L. (babci A. P.) wie, że wyjechała ona z zamiarem studiowania poza granicami kraju. Przesłuchany w charakterze strony D. N. (pełnomocnik A. P.) wskazał, że jego mocodawczyni nie ma zamiaru opuszczenia spornego mieszkania na stałe. Jej pobyt w Stanach Zjednoczonych jest czasowy, związany ze studiowaniem. Przedstawił do akt sprawy tłumaczenie przysięgłe dokumentu potwierdzającego studia A. P. w I. w Nowym Jorku. Z niniejszego dokumentu wynika, że studia rozpoczęły się 16 czerwca 2009 r., natomiast przewidywany termin ich zakończenia przypada na dzień 26 września 2011 r. Po tym terminie jak wskazał wymieniona zamierza powrócić do Polski i zamieszkać na stałe w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Również A. P. w oświadczeniu kierowanym do organu I instancji podała, że jej pobyt w Nowym Jorku związany jest z podjęciem nauki. Jej celem jest ukończenie nauki i powrót do Polski. Opuszczenie spornego lokalu nie miało zatem charakteru trwałego. Po powrocie do kraju zamierza rozpocząć studia na kierunku fizykoterapia i założyć rodzinę. Z uwagi na fakt, że 12 marca 2010 r. zostały wymienione zamki w drzwiach zamierza wystąpić przez pełnomocnika z pozwem do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. B. L. (babcia A. P.) w wyjaśnieniach składanych przed organem I instancji w dniu 6 lipca 2010 r. podała, że A. P. od urodzenia do 4 czerwca 2007 r. mieszkała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Do stycznia 1997 r. wnuczka mieszkała w tym lokalu z matką M. P. i ojcem J. P. Po wyjeździe matki, A. mieszkała z ojcem i była pod jej opieką. Po maturze wyjechała do matki do Stanów Zjednoczonych, tam podjęła studia. Przebywa w Nowym Jorku i posiada wizę studencką. Po ukończeniu nauki A. P. zamierza powrócić do kraju i zamieszkać w miejscu stałego zameldowania. Wyjeżdżając z Polski wnuczka zabrała wszystkie rzeczy osobiste, pozostawiła tylko rzeczy jej niepotrzebne. Zaś ona miała swobodny dostęp do lokalu do 5 marca 2010r., dysponowała kluczami do niego, które pozostawiła jej wnuczka. Do lutego 2010r. opłacała też czynsz i wszelkie świadczenia za mieszkanie. W dniu 6 lipca 2010 r. zostały przeprowadzone przez pracowników Urzędu W. w Dzielnicy-[...] oględziny przedmiotowego lokalu. Ustalono, że w mieszkaniu znajdują się głównie rzeczy należące do zmarłego J. P. W pokoju, który zajmowała A. P. znajdowała się sofa, regał, a w nim komputer, płyty CD, maskotki i prostownica do włosów. W pokoju nie stwierdzono żadnych ubrań. Z kolei 14 września 2010 r. do organu I instancji wpłynął pozew A. P. przeciwko A. F. o ochronę naruszonego posiadania. Dokonując ponownej, wnikliwej analizy całości zebranego w sprawie materiału dowodowego w trybie wniesionego odwołania, w kontekście treści art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji, Wojewoda uznał, iż organ I instancji prawidłowo ustalił, że A.P. nie opuściła lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. w sposób trwały. Bezsporne w sprawie jest, że wymieniona przebywa obecnie za granicą, gdzie uczy się. W tej sytuacji nie można uznać, że centrum życiowe A. P. zostało dobrowolnie przeniesione poza terytorium RP. Należy bowiem wskazać, że wyjazd za granicę nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie w drodze decyzji administracyjnej w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jak wynika z wyjaśnień A. P. jej pobyt w Stanach Zjednoczonych nie jest pobytem stałym. Związany jest z podjęciem tam nauki. Po ukończenia studiów i praktyk zamierza powrócić do Polski i na stałe zamieszkać w spornym lokalu. Słusznie, więc, zdaniem Wojewody, Prezydent W. przyjął, że nie ciąży na niej, obowiązek wynikający z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. A. F. w skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, w szczególności art. 4, art. 6 i art. 15 ustawy o ewidencji. Skarżąca podniosła, iż do 2007 r. A. P. mieszkała w przedmiotowym lokalu wraz ze swoim ojcem J. P., ówczesnym właścicielem lokalu. W 2007 r. A. P. wyjechała do Nowego Jorku z zamiarem podjęcia nauki, a w spornym lokalu pozostał tylko jej ojciec. W dniu 12 marca 2010 r. J.P. darował swojej wnuczce - A.F. spółdzielcze własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu. W dniu 14 kwietnia 2010 r. właścicielka lokalu, czyli skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego A. P. W ocenie skarżącej decyzja o odmowie wymeldowania ww osoby jest wadliwa i została wydana z naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącej w myśl przepisów ustawy o ewidencji A. P. winna była dokonać zgłoszenia wyjazdu za granicę i daty ewentualnego powrotu, stosowanie do treści art. 15 ust 3 powołanej ustawy, czego nie uczyniła, a pomimo tego organy odmówiły jej wymeldowania. Nie można podzielić poglądu Wojewody, że wyjazd dorosłej osoby za granicę w celu podjęcia nauki nastąpił "niedobrowolnie". Tym samym nie można mówić, że nie zmieniło się centrum spraw życiowych A. P. i nadal jest nim Polska. O tym jakie miejsce należy uznać za centrum życiowe stanowi całokształt okoliczności. A. P. od swojego wyjazdu w 2007 r. nigdy nie przyjechała do Polski, co oznacza, iż wszystkie swoje sprawy realizuje w miejscu aktualnego pobytu. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż A. P. wyjechała do swojej matki M.P., która została wymeldowana ze spornego lokalu. W ocenie skarżącej oświadczenie A. P., iż po zakończeniu nauki będzie chciała powrócić do Polski i zamieszkać w przedmiotowym lokalu, nie będzie mogło być jednak nigdy zrealizowane, albowiem A. P. nie posiada żadnego tytułu prawnego do spornego lokalu, a jej oświadczenie jest gołosłowne i niemożliwe do zweryfikowania. Wojewoda [...] - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 10 maja 2011 r., pełnomocnik uczestniczki postępowania A. P. wniósł o oddalenie skargi. Oświadczył, iż uczestniczka nie miała zamiaru na stałe opuścić swojego miejsca zamieszkania, wyjechała jedynie w celu kontynuowania nauki w USA. W styczniu 2010r. złożyła także pozew o ustalenie nieważności umowy darowizny przedmiotowego lokalu, a we wrześniu 2010 r. wystąpiła z powództwem posesoryjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż skarga nie jest zasadna, albowiem decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z [...] października 2010r. odpowiadają prawu. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż A. P. aktualnie nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., albowiem przebywa za granicą, gdzie podjęła studia. Ustaleń tych nie kwestionuje żadna ze stron postępowania. Jednak z faktu tego skarżąca – A. F. i uczestniczka postępowania - A. P. wyciągają odmienne wnioski. Skarżąca bowiem uważa, iż przebywanie uczestniczki za granicą od 2007 r. i opuszczenie z tego powodu spornego lokalu stanowi przesłankę do jej wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Z kolei A. P. podaje, iż jej pobyt za granicą jest jedynie czasowy, po ukończeniu studiów zamierza powrócić do Polski i dalej mieszkać w spornym lokalu. Spór sprowadza się zatem do pytania: czy ustalony w sprawie stan faktyczny, w szczególności wyjazd A. P. za granicę w celu studiowania stanowi przesłankę do wymeldowania jej z miejsca stałego pobytu w Polsce. W ocenie Sądu odpowiedź na postawione pytanie musi być negatywna. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ww ustawy, ewidencja ludności polega na rejestracji danych dotyczących między innymi miejsca pobytu osób. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z kolei art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji stanowi, iż osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi administracji. Zgłoszenia wyjazdu dokonuje się najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a zgłoszenia powrotu - najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia powrotu. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji należy mieć na uwadze, że wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter ewidencyjno - rejestrowy i służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób. Dlatego, jeżeli osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, to decyzję w tym przedmiocie - celem zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji – podejmuje właściwy organ administracji publicznej. Zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, o jakim mowa w art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji, nie ma wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 do wymeldowania z pobytu stałego (wyrok NSA z 21.01.2010r., sygn. akt II OSK 77/09, publ. Lex nr 597847). Nie można jednak nie dostrzegać, że wyjazd za granicę - w okolicznościach konkretnej sprawy - nie zawsze stanowi okoliczność uniemożliwiającą wymeldowanie z pobytu stałego. Niemniej jednak w niniejszej sprawie pobyt uczestniczki postępowania poza granicami Polski nie stwarza podstaw do wymeldowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, nadto że opuszczenie danego lokalu to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia tego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, tj. przez złożenie stosownego oświadczenia lub w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Zaś trwałość opuszczenia lokalu ma miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy osoba wyraża wolę zerwania wszystkich związków z lokalem dotychczasowego miejsca pobytu. Zatem o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić jedynie wówczas, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, przy czym zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Innymi słowy dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (patrz: wyrok NSA z 23.04.2001r., sygn. akt V SA 3169/00, publ. LEX nr 50123; wyrok NSA z 6.02.2002r., sygn. akt SA/Sz 1278/00, niepubl.; wyrok NSA z 21.03.2001r., sygn. V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643; wyrok NSA z 23.09.1999r., sygn. V SA 252/99, publ. LEX nr 49952; wyrok NSA z 5.01.2007r., sygn. akt II OSK 133/06, publ. LEX 327831; wyrok WSA z 24.11.2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1677/06, publ. LEX 306533; wyrok NSA z 17.03.2003r., sygn. akt V SA 2323/02, publ. LEX nr 159183). W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu - przesłanka do wymeldowania A. P. określona w art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji nie została spełniona. Organy prawidłowo przyjęły, iż uczestniczka postępowania A. P. wyjechała za granicę jedynie czasowo, w celu pobierania nauki na wyższej uczelni. Ustalone okoliczności nie dają żadnych podstaw do twierdzenia, iż wyżej wymieniona nie zamierza powrócić do kraju i w Stanach Zjednoczonych skoncentrowała swoje życie osobiste i zawodowe na stałe. Twierdzenie jest to tym bardziej wiarygodne, że uczestniczka postępowania w styczniu 2011 r. złożyła pozew o ustalenie nieważności umowy darowizny lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., a we wrześniu 2010r. wystąpiła z powództwem posesoryjnym. Pozostawiła też klucze od mieszkania babci, która aż do lutego 2010r. ponosiła wszelkie koszty związane z utrzymaniem spornego lokalu. Uczestniczka zatem nie pozostawała i nie pozostaje obojętna na sytuację związaną ze spornym lokalem, która miałaby miejsce po jej powrocie do kraju. Nie można nadto wyciągać przeciwnych wniosków z faktu, iż A. P. od czasu gdy wyjechała z Polski nie odwiedzała ojca w spornym lokalu. Przyczyny takiego zachowania mogą być różne, a na tle ustalonych okoliczności sprawy, nie mogą przesądzać o zamiarze A. P. stałego zamieszkiwania w Stanach Zjednoczonych. Zgodzić należy się ze skarżącą, iż zmieniło się centrum życiowe A. P. jednakże zmiana ta ma charakter czasowy i związana jest z długotrwałym pobytem za granicą celem kontynuowania nauki. Zmiany centrum życiowego uczestniczki postępowania nie można jednak postrzegać jako założenie w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. Skoro A. P. na okres związany z doskonaleniem zawodowym zamieszkała za granicą, to trudno od niej oczekiwać by w tym miejscu nie posiadała rzeczy osobistych, ubrań czy książek, a przechowywała je w miejscu stałego zameldowania w Polsce. Dodać należy, iż okoliczność, że organ wydał decyzję o wymeldowaniu matki A. P. w sytuacji, gdy również i ona przybywa za granicą, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zadaniem organu było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, które miało na celu ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania A.P. Organ nie był zatem uprawniony do przyjęcia a priori, że skoro wystąpiły przesłanki do wymeldowania M. P., to tym samym zaistniały również przesłanki umożliwiające orzeczenie o wymeldowaniu jej córki. Na uwagę zasługuje również fakt, iż poprzedni właściciel lokalu nie potraktował wyjazdu A. P. za granicę jako stałego opuszczenia lokalu i nie usiłował jej wymeldować, nastąpiło to dopiero w kwietniu 2010r. na wniosek nowej właścicielki, czyli skarżącej. Wszystko to dowodzi, iż wyjazdu za granicę uczestniczki postępowania nie można było uznać za opuszczenie spornego mieszkania z zamiarem założenia centrum życiowego w innym miejscu. Niezamieszkiwanie bowiem w spornym lokalu nosi znamiona nieobecności czasowej, czyli nie ma charakteru trwałego. Innymi słowy opuszczenie lokalu przez wymienioną nie miało charakteru całkowitego zerwania z nim związków i nie wiązało się z zamiarem koncentracji swoich spraw życiowych i majątkowych w nowym miejscu, tj. w Stanach Zjednoczonych. Należy też podkreślić, że organ gminy wydając decyzję o wymeldowaniu bądź odmowie wymeldowania nie bada kwestii uprawnień strony do lokalu, co zostało jednoznacznie stwierdzone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01, OTK-A 2002/3/34) stwierdzającego niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji. Wszelka zatem argumentacja strony skarżącej o braku tytułu prawnego do spornego lokalu przy ul. [...] w W. nie może zostać uwzględniona przez Sąd. Ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestrowy i nie ma związku z legalnością pobytu danej osoby w określonym lokalu. Konkludując, stwierdzić należy, że organy obu instancji wnikliwie i wszechstronnie ustaliły i rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy jakimi kierowały się przy jej rozstrzyganiu oraz uzasadniły przekonująco swoje decyzje, dokonując przy tym prawidłowej wykładni powołanych w skardze przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.