IV SA/Wa 2484/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze sprzeciwu I. S. od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji postanawia: odmówić przyznania I. S. prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca I. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem, synową i dwiema wnuczkami. Syn nie pracuje, skarżąca utrzymuje dom, kupuje opał, opłaca rachunki za energię elektryczną, gaz, na leki wydaje ok. 400 zł miesięcznie. Skarżąca posiada nieruchomość rolną 3,5 ha, której nie uprawia i nie pobiera dopłat, ponadto nie posiada oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Otrzymuje rentę w wysokości ok. 1800 zł z dodatkiem pielęgnacyjnym. Posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Z uwagi, iż złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej, referendarz sądowy wezwał skarżącą do przedstawienia w terminie 7 dni: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącą wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy; b) wyciągów z posiadanych przez K. S., A. S., P. S., M. S. wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy ewentualnie oświadczenia o braku posiadania rachunku bankowego; c) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanych przez A. S., P. S., M. S. dochodów (np. zaświadczenie z zakładu pracy); ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że wyżej wymienione są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, ewentualnie dokumentu potwierdzającego fakt kontunuowania nauki przez M. S. i P. S.; d) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że syn skarżącej K. S. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, e) dokumentów (rachunki, faktury) potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu: media (woda, gaz, energia elektryczna), opał, środki czystości a także oświadczenia dotyczącego wysokości innych wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem (leki, wyżywienie, odzież). Powyższe wezwanie skarżąca otrzymała 20 października 2017 r. i nie udzieliła na nie odpowiedzi. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Podstawową zaś zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Strona zaś, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa stanowi wyjątek (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykonała zarządzenia referendarza sądowego, nie przedstawiła żądanych dokumentów, jak również nie złożyła stosowych oświadczeń. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, synową i dwiema pełnoletnimi wnuczkami, natomiast jako dochody wymieniła jedynie rentę w wysokości ok. 1800 zł. Wobec niewykonania przez skarżącą zarządzenia referendarza sądowego, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z ww. świadczenia, czy też pozostałe osoby osiągają jakikolwiek dochód. W formularzu wniosku skarżąca wskazał jedynie, że jej syn nigdzie nie pracuje. Ponadto skarżąca nie podała wysokość stałych wydatków ponoszonych na utrzymanie domu (woda, gaz, energia elektryczna, opał), czy też innych wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem (wyżywienie, odzież), podała jedynie, iż na zakup leków wydaje miesięcznie ok. 400 zł. Skarżąca uchylając się od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). W orzecznictwie zaś sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). Referendarz sądowy podkreśla, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywał na skarżącej. Wobec powyższego skoro skarżąca nie wykonała wezwania skierowanego do niej w trybie art. 255 p.p.s.a. a oświadczenie złożone w niniejszej sprawie było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej, należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.