IV SA/Wa 2726/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państwa Schengen postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. K. T. (dalej zwany "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państwa Schengen. Jednocześnie skarżący wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący argumentował, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje jego przymusowy powrót do kraju pochodzenia przed rozpoznaniem skargi, co pozbawi go możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem. W konsekwencji przymusowe wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków. Nadto zdaniem skarżącego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnia toczące się postępowanie o udzielenie mu ochrony międzynarodowej w sytuacji, gdy złożył odwołanie się od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r. o uznaniu wniosku za niedopuszczalny. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie wniosku skarżącego. Ponadto organ wyjaśnił, że kolejny wniosek skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej został rozpoznany decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. stwierdzającą niedopuszczalność wniosku, a Rada do Spraw Uchodźców rozpoznając odwołanie skarżącego od powyższej decyzji postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. stwierdziła uchybienie terminu do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności została w sposób kompleksowy uregulowana w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a.", zaś katalog pozytywnych przesłanek warunkujących wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania aktu lub czynności określony został w art. 61 § 3 tej ustawy i ma on charakter taksatywny. Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na wstępie wyjaśnić należy, że sam fakt zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie łączy się to z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W tym tonie już wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach: z dnia 31 marca 2017 r., II OZ 295/17; z dnia 19 kwietnia 2017 r., II OZ 419/7; z dnia 11 maja 2017 r., II OZ 442/17; z dnia 12 maja 2017 r., II OZ 448/17; z dnia 18 maja 2017 r., II OZ 463/17 i z dnia 13 czerwca 2017 r., II OZ 616/17 (dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a wyrażone w nich jednolite i ugruntowane stanowisko Sąd rozpoznający wniosek w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej, oznaczałby, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej ustawodawca nie przewidział stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. W sprawie tego rodzaju, co poddana kontroli Sądu, istnienia tych przesłanek nie można domniemywać (zob. powołane wyżej postanowienie NSA z dnia 11 maja 2017 r., II OZ 442/17). Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o istnieniu tych niebezpieczeństw. Stawiane twierdzenia należy uzasadnić stosownymi okolicznościami. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno ono wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie ww. przepisu. nie oznacza bowiem, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 335 i nast.). Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. W niniejszej sprawie, uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący powołał się w pierwszej kolejności na toczące się postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz wskazał, że powrót do kraju pochodzenia przed rozpoznaniem skargi spowoduje pozbawienie go dochodzenia swoich praw przed sądem. Nadto argumentował, że powrót do kraju pochodzenia spowoduje trudne do odwrócenia skutki w przypadku uwzględnienia skargi. W ocenie Sądu sam fakt zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza zmianę planów na życie, ale nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. Przyjąć należałoby, że uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania takiej decyzji jest możliwe, jeśli strona wykaże, że zmiana w jej życiu osobistym, w tym rodzinnym, jaka nastąpi wskutek powrotu do kraju pochodzenia i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen, będzie miała charakter znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., czego skarżący nie uczynił. Wbrew również stanowisku skarżącego, brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie doprowadzi do naruszenia jego praw podmiotowych. Podkreślić bowiem należy, że w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnymi skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem ustanowionego w ramach przyznania prawa pomocy, co – w powiązaniu ze specyfiką tego postępowania, które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i zasadą orzekania na podstawie akt sprawy (art. 107 i art. 133 § 1 p.p.s.a.) - wyklucza przyjęcie, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej, oznaczałby zaś, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej ustawodawca nie przewidział stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. W sprawie tego rodzaju co poddana kontroli Sądu istnienia tych przesłanek nie można domniemywać (por. postanowienia NSA: z 14 czerwca 2011 r., II OZ 486/11, z 6 września 2012 r., II OZ 701/12, z 8 maja 2013 r., II OZ 335/13, z 15 maja 2013 r., II OZ 270/13; z 12 maja 2017 r., II OZ 448/17). Odnosząc się do kwestii udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej należy wskazać, że wniosek skarżącego o udzielenie statusu uchodźcy został rozpoznany decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2016 r. odmawiającą nadania mu statusu uchodźcy i oraz udzielenia ochrony uzupełniającej. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2016 r., która została skutecznie doręczona skarżącemu 20 października 2016 r. Wobec powyższego skarżący w dniu 3 listopada 2016 r. złożył kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. stwierdził niedopuszczalność złożonego wniosku, a Rada do Spraw Uchodźców rozpoznając odwołanie od tej decyzji postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. stwierdziła uchybienie terminu do jego wniesienia. Z powyższego wynika, że postępowanie dotyczące udzielenia ochrony międzynarodowej zakończyło się decyzją ostateczną. Natomiast składanie kolejnych wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej opartych na tych samych podstawach co pierwotny wniosek nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji zobowiązującej do powrotu (zob. postanowienie NSA z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1310/17). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez niego ochrony tymczasowej. W świetle powyższego Sąd uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może zostać uwzględniony. Wobec powyższego, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.