IV SA/Wa 2785/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-14
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Grzegorz Rząsa, Agnieszka Wąsikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu odszkodowania z 1984 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności w trybie nadzwyczajnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji z 1984 r. ustalającej odszkodowanie. Brak jest podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, ponieważ wątpliwości interpretacyjne dotyczące stosowania przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości (ustawa z 1958 r.) do ustalania odszkodowania za grunty przejęte na podstawie ustawy z 1961 r. nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto, wysokość odszkodowania została ustalona przez biegłego zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, a ewentualne drobne różnice w wyliczeniach nie noszą znamion rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1984 r. ustalającej odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Organy administracji (Wojewoda, Minister) odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja z 1984 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący zarzucili błędy w ustaleniu odszkodowania oraz brak przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa,, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J.Z., S.K., E.K. i U.K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
J.Ż., S. K., E. K. i U. K. (dalej jako: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] sierpnia 2018 r., w której utrzymano w mocy decyzję Wojewody W. Z [...] września 2017 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu odszkodowania.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Naczelnik Miasta i Gminy w G. decyzją z [...] marca 1984 r. ustalił odszkodowanie w wysokości 1 895 056 zł za nieruchomość położoną w we wsi N. D., gmina G., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 2,9530 ha, stanowiącą własność A. Ż., przejętą na własność Państwa.
Skarżący wystąpili do Wojewody W. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z [...] marca 1984 r.
Wojewody W. decyzją z [...] września 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w G. z [...] marca 1984 r. rozstrzygającej o ustaleniu odszkodowania w wysokości 1 895 056 zł za nieruchomość położoną w we wsi N. D., gmina G., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 2,9530 ha, stanowiącą własność A. Ż., przejętą na własność Państwa na mocy zarządzenia Naczelnika Gminy i Miasta w G. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1983 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Skarbu Państwa położonych we wsi N. D.
Od powyższej decyzji odwołali się J,Ż., S. K., E. K. i U. K.
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody W. z [...] września 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w przedmiotowej sprawie organ wojewódzki przeprowadził poszukiwania archiwalnych akt związanych z wydaniem nadzorowanej decyzji [...] marca 1984 r. przez wystąpienie o przedmiotowe akta do Urzędu Miejskiego w G., Urzędu Miejskiego w K., Archiwum Państwowego w P., W. Zarządu Geodezji, Kartografii i Administrowania Mieniem, W. Urzędu Wojewódzkiego Delegatura w K. Poszukiwania te nie przyniosły jednak pozytywnych rezultatów w postaci zebrania pełnego materiału dowodowego, gdyż w sprawie zachowała się jedynie część dokumentów. Niemniej zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym brak kompletnych akt archiwalnych powoduje, że nie można przeprowadzić oceny postępowania i ustalić, czy było ono przeprowadzone w sposób prawidłowy, a tym samym nie można stwierdzić, czy zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Brak akt powoduje również, że nie można organowi przedstawić zarzutu, że nie zbadał wszechstronnie sprawy i że nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2005r., sygn. akt I SA/Wa 170/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemożność odszukania przez organ nadzorczy określonego dokumentu nie oznacza również, iż taki dokument nie funkcjonował w obrocie prawnym, w szczególności jeżeli na jego istnienie wskazują inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2003r. sygn. akt I SA 3087/2001, opubl. LexPolonica nr 396973 wskazał, że jeżeli o istnieniu pewnych dokumentów, których nie udało się odnaleźć, można wnioskować na podstawie innych zachowanych dokumentów, które się na tamte powołują, to organ administracji winien ocenić taki materiał dowodowy i wyjaśnić dlaczego uznał, że dokument taki nie istniał pomimo, iż wzmianki o nim znajdują się w dokumentach zachowanych. Jeżeli postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzi się po upływie kilkudziesięciu lat od jej wydania, to nie można przyjąć założenia, iż dokument, którego nie udało się odnaleźć nie istniał. Konieczna jest wówczas kompleksowa ocena materiału dowodowego wnioskowanie pośrednie w oparciu o te dowody w sprawie, które udało się zgromadzić. Z uwagi na powyższe ocena organu została dokonana tylko na podstawie posiadanych dokumentów .
Jak wynika z akt sprawy nieruchomość położona we wsi N. D., gmina G., oznaczona jako działka nr [...] o pow. 2,9530 ha, została objęta zarządzeniem Naczelnika Gminy i Miasta w G. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1983r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Skarbu Państwa położonych we wsi N. D. Zarządzenie zostało wydane na podstawie art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. terenach budowlanych na obszarach wsi [(Dz. U. z 1969 r., Nr 27, poz. 216) – zwanej dalej: "ustawą z 1961 r."]. Ogłoszenie zarządzenia nastąpiło w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] sierpnia 1983 r., Nr [...] poz. [...]. Następnie decyzją z [...] marca 1984 r. Naczelnik Gminy i Miasta w G. ustalił odszkodowanie w wysokości 1 895 056 zł za wyżej opisaną nieruchomość (zwana dalej: "decyzją z 1984 r.) i ta decyzja podlegała ocenie organu nadzoru. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 2 ustawy z 1961 r. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 22 maja 1973 r. w sprawie odszkodowania za przejęte na własność Państwa tereny budowlane oraz zbywania działek budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1973 r., Nr 20, poz. 117) wysokość odszkodowania za grunty przejęte na własność Państwa jako tereny budowlane na podstawie art. 8 ustawy z 1961 r. oraz sposób wypłaty ustalał właściwy organ, stosownie do przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości. Podobnie stanowił art. 9 ust. 1 ww. ustawy z 1961 r., zgodnie z którym za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustalane i wypłacane było według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości [(Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) – dalej w skrócie: "ustawa z 1958r.] z uwzględnieniem postanowień ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi. Zdaniem organu nadzoru użyty w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. zwrot "ustala się" odnosi się do określenia wysokości odszkodowania oraz jego formy (pieniężnej lub rzeczowej). Z kolei zwrot "wypłaca się" oznacza czynność techniczną, polegającą na przekazaniu odszkodowania uprawnionemu adresatowi decyzji odszkodowawczej. Tak również rozumiały ww. przepis organy orzekające ówcześnie w sprawach dotyczących odszkodowań za przejęte grunty, co wynika z innych postępowań nadzorczych prowadzonych przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa.
Organ zauważył, że przepisy ustawy z 1961 r., ani przepisy wykonawcze do tej ustawy, nie precyzowały jednoznacznie trybu ustalania odszkodowania. W myśl art. 16 ustawy z 1961 r. Minister Rolnictwa w porozumieniu z Ministrem Finansów miał określić właściwość organów oraz tryb ustalania i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Państwa zgodnie z art 8 i art. 15 ust. 2, zasady i tryb dokonywania obniżek podlegających zwrotowi kwot zgodnie z art. 15 ust. 2 oraz ponadto w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości zasady unormowania długów hipotecznych i innych obciążeń w przypadkach określonych w art. 13-15.
Należy zwrócić uwagę, że w ww. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa z dnia [...] maja 1973 r. wskazano, iż wysokość odszkodowania ustalał właściwy organ, stosownie do przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. W obowiązujących ówcześnie przepisach przy ustalaniu odszkodowania brak było odesłania do stosowania przepisów proceduralnych zawartych w ustawie z 1958 r. Wbrew twierdzeniom skarżących z przytoczonych przepisów nie wynika, aby ustalanie odszkodowania za przejęte grunty następowało według trybu określonego w ustawie z 1958 r. odnoszącego się do wywłaszczenia nieruchomości, tj. w szczególności na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy oraz po przeprowadzeniu rozprawy odszkodowawczej. W rozporządzeniu wykonawczym brak jest zatem jednoznacznego stwierdzenia, że odszkodowanie ustala się na podstawie opinii szacunkowej po przeprowadzeniu rozprawy. Zasady ustalania odszkodowania w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. uregulowano w rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Odszkodowanie". Natomiast kwestia związana z przeprowadzeniem rozprawy znajdowała się w rozdziale 3 "Postępowanie wywłaszczeniowe". Zatem przeprowadzenie rozprawy i sporządzenie operatu szacunkowego wiązało się ściśle z postępowaniem wywłaszczeniowym, a nie odszkodowawczym. Ustawa z 1961 r. nie wskazywała wprost na obowiązek przeprowadzenia rozprawy przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu. Wskazanie, że odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z 1958 r. budzi wątpliwości interpretacyjne. Nie można jednoznacznie stwierdzić, które konkretnie przepisy miały zastosowanie z ustawy z 1958 r. Wątpliwości interpretacyjne związane z wykładnią przepisu nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Wobec braku przepisów szczególnych regulujących tryb ustalania odszkodowania za przejęte grunty, zastosowanie miały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy Kodeku postępowania administracyjnego nie przewidywały obligatoryjnej rozprawy, ani też nie nakazywały stosowania konkretnych środków dowodowych jak operat szacunkowy. Stosownie do art. 70 K.p.a. w ówczesnym brzmieniu, jako dowód należało dopuścić wszystko co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Zaś na podstawie art. 74 K.p.a. organ administracji oceniał na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Opinia biegłego była wymagana tylko jeżeli w sprawie konieczne było posiadanie wiadomości specjalnych (art. 78 § 1 K.p.a.). W przypadku ustalenia odszkodowania za grunty niezabudowane oraz pozbawione naniesień procedura wyceny była (w okresie wydania kwestionowanej decyzji odszkodowawczej) w sposób skrajny uproszczona, gdyż ustalano kwotę odszkodowania w oparciu o sztywne stawki i tabele. Nie brano zaś pod uwagę indywidualnych cech każdej nieruchomości tak jak to odbywa się według aktualnie obowiązujących przepisów. Nie sposób uznać w tych warunkach, aby konieczne do prawidłowego określenia wysokości odszkodowania było posiadanie wiedzy specjalnej.
Organ też wskazał, że rozprawa (zgodnie z ówczesnym oraz obecnym brzmieniem Kodeksu postępowania administracyjnego) nie była w żadnym przypadku obligatoryjna. Decyzja o jej przeprowadzeniu należała do swobodnej oceny organu (art. 82 § 1 K.p.a.). I skoro w zakresie procedury nie znajdowały zastosowania przepisy ustaw materialnych (tzn. ustawy z 1961 r. oraz ustawy z 1958 r.), to należało stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, iż brak rozprawy odszkodowawczej nie może stanowić rażącego naruszenia prawa. Stanowisko Ministra Infrastruktury i Budownictwa o braku obowiązku przeprowadzenia rozprawy znajduje również poparcie w aktualnie kształtującym się orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyroki WSA w Warszawie z: 21 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1740/16; 7 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2686/16; 8 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2691/16; 8 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2747/16).
Z kolei odnosząc się do kwestii wysokości odszkodowania organ wskazał, iż decyzją z [...] marca 1984 r. Naczelnik Miasta i Gminy w G. przyznał na rzecz A. Ż. odszkodowanie w wysokości 1 895 056 zł. Odszkodowanie zostało wycenione przez biegłego rzeczoznawcę do spraw szacowania nieruchomości inż. E. B. w opinii z [...] stycznia 1984 r. zgodnie z zarządzeniem nr [...] Wojewody K. z dnia [...] grudnia 1982 r. w sprawie ustalenia stawek odszkodowania za grunty podlegające wywłaszczeniu (Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 15 czerwca 1983 r., Nr 4, poz. 31) oraz zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia [...] sierpnia 1983r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Skarbu Państwa położonych we wsi N. D. (Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 18 sierpnia 1983 r., Nr 6, poz. 49), a operat stał się podstawą do ustalenia wysokości odszkodowania w decyzji odszkodowawczej. Organ wojewódzki nie znalazł ww. opinii szacunkowej, a zatem nie można było dokonać oceny w jaki sposób biegły dokonał wyliczenia odszkodowania. Jednakże w dacie przeprowadzenia postępowania odszkodowawczego wycena, polegała najczęściej na przemnożeniu powierzchni gruntu przez stawkę ustaloną według obowiązujących tabel w zależności od rodzaju i klasy gruntu. Oznacza to, iż wyceny nie dokonywano na podstawie cen wolnorynkowych, a szacunki opierały się na sztywnych - niepodlegających negocjacjom - stawkach. Przejęta nieruchomość położona była w strefie wiejskiej i składała się z gruntów w klasie bonitacyjnej IVa, IVb i V, za które zgodnie z zarządzeniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 23, poz. 205) obowiązywały odpowiednio stawki 60 kwintali za 1 ha, 45 kwintali za 1 ha oraz 25 kwintali za 1 ha. Jednocześnie biegły zastosował w przedmiotowej sprawie stawkę podwyższoną o 700 %, zgodnie z zarządzeniem Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia [...] sierpnia 1983 r. Skoro zatem odszkodowanie zostało ustalone przez biegłego, będącego osobą uprawnioną do sporządzania takich opinii i na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów prawa, to brak jest podstaw do uznania, że przyznane odszkodowanie w kwocie 1 895 056 zł zostało ustalone nieprawidłowo. Co więcej skoro postępowanie odszkodowawcze było przeprowadzone przez właściwy organ, to istnieje domniemanie, że organ ten dokonał szczegółowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz jego oceny, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zatem, bez wyraźnych dowodów wskazujących na odmienny stan faktyczny i prawny w dacie orzekania, Minister nie miał możliwości podważania prawidłowości decyzji z [...] marca 1984 r.
Ponadto organ wskazał, że pomimo pouczenia stron o przysługującym im środku odwoławczym, co wynika z treści decyzji z [...] marca 1984 r., A. Ż. nie zaskarżył ww. decyzji o odszkodowaniu na jego rzecz w wysokości 1 895 056 zł, a zatem nie kwestionował wysokości przyznanego odszkodowania.
W przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż decyzja z 1984 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc takim naruszeniem, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W trakcie postępowania nie stwierdzono również, aby badana decyzja naruszała pozostałe przesłanki określone w art. 156 § 1 K.p.a. Kontrolowana decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, nie można także stwierdzić wydania przedmiotowej decyzji z 1984 r. bez podstawy prawnej. Brak jest dowodów na okoliczność, iż decyzja ta rozstrzygnęła sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem), decyzja nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, wykonalność kontrolowanej decyzji nie budzi wątpliwości, brakuje podstaw do twierdzenia, iż ww. decyzja w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą lub jest dotknięta wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa. W związku z tym nie było podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.
J. Ż., S. K., E. K. i U. K. w skardze wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju [...] sierpnia 2018 r. Skarżący zarzucili wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem:
1) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego niezastosowaniewobec nieprawidłowego uznania, że art. 9 ust. 1 ustawy z 1961 r. nie zobowiązuje organu do stosowania przepisów ustawy z 1958 r. przy ustalaniu odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie ustawy z 1961 r., a w konsekwencji uznanie, że niezastosowanie przepisów ustawy z 1958 r. do ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie ustawy z 1961 r. nie narusza rażąco prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 1984 r.;
2) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 i 9 ustawy z 1958 r. w skutek niestwierdzenia nieważności decyzji pomimo błędnego oszacowania odszkodowania ustalonego i wypłaconego decyzją Naczelnika.
Minister Inwestycji i Rozwoju – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Zaś ustosunkowując się do zarzutu skarżących w przedmiocie błędnego ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, wskazał, że zgodnie z pozyskaną [...] września 2018 r. (czyli po wydaniu zaskarżonej decyzji) opinią biegłego ds. szacowania nieruchomości z zakresu rolnictwa inż. E. B. z [...] stycznia 1984 r. sporządzoną na potrzeby postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość położoną we wsi N. D., oznaczoną jako działka nr [...], odszkodowanie za przedmiotowy grunt oraz składniki roślinne przysługiwało w łącznej kwocie 1.893.036 zł. Biegły rzeczoznawca dokonał wyceny przedmiotowej nieruchomości w oparciu o zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1982 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. z 1982 r. Nr 23, poz. 205 ze zm.) oraz zarządzenie nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia [...] sierpnia 1983 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Skarbu Państwa położonych we wsi N. D., gmina G. (Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] sierpnia 1983 r., Nr 6, poz. 49). Zgodnie z ww. zarządzeniem z dnia [...] września 1982 r. cenę gruntu ustalało się według obowiązującej w dniu jej sprzedaży ceny żyta z uprawy kontrakcyjnej, pomnożonej przez określone w załączniku do zarządzenia stawki szacunkowe 1 hektara gruntów. Ponadto stawki szacunkowe 1 hektara gruntów wyrażone w kwintalach żyta uzależnione były od przydziału gruntu do poszczególnego rodzaju strefy ekonomicznej (wielkomiejskiej, miejskiej, wiejskiej, wiejskiej oddalonej) oraz klasy tego gruntu, które ustalało się według zasad określonych w przepisach o podatku gruntowym. W przedmiotowej sprawie cena kontraktacyjna 1 kwintala żyta wynosiła 1 750 zł, a została ustanowiona decyzją Ministra do Spraw Cen z dnia [...] czerwca 1983 r., znak [...] w sprawie zatwierdzenia cennika skupu nr [...] "Zboża, rzepak i rzepik" (Dz. Urz. Cen z 1983 r., Nr 6, poz. 43). Przejęta nieruchomość położona była w strefie wiejskiej (załącznik Nr 1 do zarządzenia nr [...] Wojewody K. z dnia [...] grudnia 1982 r. w sprawie podziału Województwa K. na strefy ekonomiczne) i składała się z gruntów klasy bonitacyjnej IVa, IVb i V, za które zgodnie z załącznikiem do zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1982 r. obowiązywały odpowiednio stawki 60 kwintali za 1 ha, 45 kwintali za 1 ha oraz 25 kwintali za 1 ha. Z opinii biegłego wynika, że w dacie orzekania o odszkodowaniu działka gruntu nr [...] o pow. 2,9530 ha składała się z gruntu ornego klasy bonitacyjnej IVa o pow. 0,9619 ha, IVb o pow. 0,9665 ha oraz klasy V o pow. 1,0246 ha. Jednocześnie, jak wskazano powyżej, w przedmiotowej sprawie miały zastosowanie przepisy zarządzenia Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia [...] sierpnia 1983 r., którymi podwyższono stawki określone zarządzeniem z dnia [...] września 1982 r. o 700 %. Zatem wysokość odszkodowania za przejęty grunt o powierzchni. 2,9530 ha powinna wynosić 1 775 501 zł [(9619 m2 x 60 x 8 x 1 750) + (9665 m2 x 45 x 8 x 1 750) + (10246 m2 x 25 x 8 x 1 750)/10000]. Ponadto biegły rzeczoznawca w opinii dokonał wyceny drzew owocowych znajdujących się na przedmiotowym gruncie na łączną kwotę 117 535 zł. Podstawą wyliczeń biegłego były wytyczne Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...]maja 1982 r., Nr [...] w sprawie stosowania metody kosztowo-punktowej wyceny roślin sadowniczych oraz Ceny zbytu i detaliczne materiału szkółkarskiego ozdobnego i róż na rok 1983/84. Zatem łącznie odszkodowanie za całą przejętą nieruchomość wyniosło 1 893 036 zł (1 775 501 zł + 117 535 zł). W tym miejscu organ zauważył, że Naczelnik Miasta i Gminy w G. przyznał kwestionowaną decyzją odszkodowanie w kwocie 1 895 056 zł (błąd na korzyść byłego właściciela). Biorąc pod uwagę całość kwoty przyznanego odszkodowania za grunt, opisany błąd jest kwotą nieznaczną w stosunku do całego odszkodowania przyznanego w kwocie 1 895 056 zł i nie może być w ocenie Ministra postrzegany w kategorii rażącego naruszenia prawa. Pozyskana przez organ nadzoru [...] września 2018 r. opinia biegłego z [...] stycznia 1984 r. zawierająca wyliczenie wartości gruntu oraz znajdujących się na nim drzew owocowych potwierdza jednoznacznie prawidłowość oceny w zakresie kwoty odszkodowania dokonanej przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] sierpnia 2018 r. nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w treści skargi naruszeń prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, art. 8 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1985 r. o zasadach i trybie wywłaszczania, które miało wpływ na wynik sprawy, a nadto i naruszeń, które Sąd zobowiązany byłby wziąć pod uwagę z urzędu, w tym przepisów postępowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym zaskarżona decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody W. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w G. z [...] marca 1984 r. (zwana dalej: "decyzją z 1984 r.") o ustaleniu odszkodowania, została wydana w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, tj. w postępowaniu nieważnościowym. Zatem przedmiotem przeprowadzonego przez organ postępowania nieważnościowego była decyzja z 1984 r., którą ustalono odszkodowanie w wysokości 1 895 056 zł za opisaną w stanie sprawy nieruchomość - korzystająca z przymiotu ostateczności. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lutego 2006 r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. Lex nr 196696) wyraził pogląd, że "w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań". Przy tym należy pamiętać, że zaistnienie tych wad ocenia się według stanu faktycznego oraz prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanej decyzji i nie można ich domniemywać. Skoro przedmiotem kontroli Sądu były decyzje wydane w postępowaniu nadzorczym, a nie w postępowaniu zwykłym, to należało mieć na uwadze, że działanie organu w trybie art. 156 K.p.a. wymagało innego podejścia do sprawy niż w postępowaniu zwykłym. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 czerwca 2018r. (sygn. akt I OSK 1894/16) podkreślił, że "organ administracyjny ocenia bowiem kwestie czysto prawne dotyczące ewentualnych wad decyzji, z tego względu organ nie może podejmować czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie jest bowiem merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Postępowanie to jest zatem ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Stąd, w ramach postępowania nieważnościowego, organ nie może co do zasady dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych ani przeprowadzać nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, mając na względzie, iż ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco". Z treści wydanej decyzji wynika, że organy dokonały oceny decyzji z 1984 r. w aspekcie wszystkich podstaw nieważnościowych unormowanych w art. 156 § 1 K.p.a., w tym w szczególności podstawy z punktu 2, tj. "rażącego naruszenia prawa". Z brzmienia normy art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wynika, że nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią obowiązującego prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21.08.2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233). Rażące naruszenie prawa polega na jego oczywistości. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mogące mieć istotny wpływ i mające wpływ - na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa.
Przepisami prawa materialnego, na podstawie których wydano kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym akty były regulacje ustawy z dnia 31stycznia 1961 r. oterenachbudowlanychnaobszarachwsi [(Dz. U. z 1969 r., Nr 27, poz. 216; z 1972 r., Nr 49, poz. 312) – zwanej dalej: "ustawą z 1961 r.", w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] marca 1984 r., czyli w dniu wydania ostatecznej decyzji kontrolowanej w trybie nieważnościowym. Zatem, zasadność i prawidłowość ustalenia odszkodowania, organy oceniały wedle stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie rozstrzygania sprawy odszkodowawczej.
I tak, mając za podstawę regulacje ustawy z 1961 r., treść decyzji z 1984 r., ówcześnie zgromadzoną dokumentację postępowania odszkodowawczego, ustalenia dokonane przez organy w postępowaniu nieważnościowym względem decyzji z 1984r., a nadto treść skargi - Sąd doszedł do przekonania, że nie można poprzeć tezy skarżących, jakoby decyzja odszkodowawcza została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w konsekwencji i brak podstaw do zakwestionowania decyzji wydanych w postępowaniu nieważnościowym. Oznacza to, że w dalszej części rozważań nastąpi odparcie argumentacji skargi przemawiającej – zdaniem skarżących – za nieważnością decyzji ustalającej odszkodowanie, które należałoby oprzeć na przesłankach z pkt 2 § 1 art. 156 K.p.a., czyli wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym zarzuty skargi uznano za bezzasadne. Skarżący stwierdzili, że organ odszkodowawczy dopuścił się rażącego naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z 1961 r. oraz art. 8 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości [(Dz. U. z 1974 r., Nr 27, poz. 64) – zwanej dalej: "ustawą z 1958 r."], albowiem przy ustalaniu odszkodowania nie zastosowano przepisów ustawy z 1958 r. i doszło do błędnego oszacowania ustalonego i wypłaconego odszkodowania.
Odpierając zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z wydaniem decyzji z 1984 r. z rażącym naruszeniem art. 9 ust. 1 ustawy z 1961 r., należy wskazać i zgodzić się z organem, że przepisy ustawy z 1961 r., jak i przepisy wykonawcze rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 22 maja 1973 r. w sprawie odszkodowania za przejęte na własność Państwa tereny budowlane oraz zbywania działek budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. Nr 20, poz. 117), nie precyzowały jednoznacznie trybu ustalania odszkodowania. Powołane rozporządzenie jedynie w § 1 wskazywało, że wysokość odszkodowania za grunty przejęte na własność Państwa jako tereny budowlane na podstawie art. 8 ustawy z 1961 r. oraz sposób wypłaty ustala organ do spraw rolnych prezydium powiatowej rady narodowej, stosownie do przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości. Ówcześnie obowiązujące przepisy o wywłaszczeniu nieruchomości i ustalaniu z tego tytułu odszkodowania regulowały przepisy ustawy z 1958 r. Norma art. 9 ust. 1 ustawy z 1961 r. stanowiła, że za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie było ustalane i wypłacane według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) z uwzględnieniem postanowień ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi. Niewątpliwe więc art. 9 ust. 1 ustawy z 1961 r. odsyłał w zakresie ustalenia i wypłaty odszkodowania do zasad określonych w przepisach ustawy z 1958 r., ale - co istotne - nakazywał też uwzględnienie postanowień ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi. Oznaczało to zatem nakaz uwzględnienia odmienności jakie charakteryzowały obie ustawy. Podstawową odmiennością, była ta, że ustawa o terenach budowlanych na obszarach wsi dotyczyła nieruchomości przejmowanych na własność Skarbu Państwa z mocy prawa, a więc bez stosowania postępowania wywłaszczeniowego (art. 8 ust. 3 ustawy), w odróżnieniu od ustawy z 1958 r. regulującej zasady i tryb wywłaszczania nieruchomości. Odmiennością była też możliwość ustalenia wyższej niż obowiązująca na podstawie przepisów ustawy z 1958 r. stawki odszkodowania za przejęty grunt (art. 9 ust. 2 ustawy). Nadto, i inne elementy konieczne decyzji odszkodowawczej (art. 10 ust. 2 ustawy). Z kolei odesłanie zawarte w art. 9 ust. 1 ustawy z 1961 r. do ustawy z 1958 r. nie wskazywało jednoznacznie w jakim zakresie przepisy ustawy z 1958 r. miały zastosowanie do ustalania i wypłaty odszkodowania należnego na podstawie ustawy z 1961 r. Tutaj wskazać należy, że ustawa z 1958 r. zawierała dwa odrębne rozdziały dotyczące problematyki odszkodowań, mianowicie rozdział 2 zatytułowany "Odszkodowanie" (art. 7 – art. 13) i rozdział 3 zatytułowany "Postępowanie wywłaszczeniowe" (art. 14 – art. 29). I co do zarzutu skarżących dotyczącego braku przeprowadzenia rozprawy w postępowaniu odszkodowawczym zakończonym decyzją z 1984 r., trzeba podzielić wskazanie organu odwoławczego, że Naczelnik Miasta i Gminy w G. przez wydaniem decyzji z 1984 r. nie był zobowiązany do przeprowadzenia rozprawy. Obowiązek ten nie wynikał bowiem wprost z przepisów ustawy z 1961 r. i przepisów wykonawczych. Natomiast, jak już wyżej wspomniano, zasady ustalania odszkodowania w ustawie z 1958 r. uregulowano w rozdziale 2, a przeprowadzenie rozprawy wraz z wysłuchaniem biegłych wiązało się ściśle z regulacjami rozdziału 3, w szczególności z art. 20 ust. 1 ("Po przeprowadzeniu rozprawy naczelnik powiatu wydaje decyzję, w której orzeka wywłaszczenie [...]) i art. 21 ("Odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych [...]), czyli z postępowaniem wywłaszczeniowym a nie odszkodowawczym. Rozdział 3 dotyczył nie tylko procedury ustalenia i wypłaty odszkodowania, ale przede wszystkim samej zasadności wywłaszczenia. Natomiast kwestie wysokości odszkodowania uregulowane były w rozdziale 2. Tymczasem na gruncie ustawy z 1961 r. sama kwestia wywłaszczenia była rozstrzygana w odrębnym akcie prawnym. Zatem przeprowadzenie rozprawy było wymagane na gruncie regulacji rozdziału 3 ustawy z 1958 r., czyli "Postępowania wywłaszczeniowego", w którym pozbawienie prawa własności następowało w wyniku wywłaszczenia (które miało swój tryb, przepisy w skład których wchodziły zarówno te dotyczące wywłaszczenia, jaki ustalenia odszkodowania), a nie - jak w sprawie - przyznanie odszkodowania było konsekwencją przejęcia nieruchomości z mocy prawa. Obowiązek wyznaczenia rozprawy na gruncie ustawy z 1958 r. uzasadniony był m. in. tym, że chodziło o podjęcie decyzji o odjęciu własności, czyli najdalej idącej ingerencji w prawa majątkowe obywateli. Ten cel ustawy był nieaktualny na gruncie ustawy z 1961 r. (wyroki: WSA w Warszawie: z 21.11.2016 r., IV SA/Wa 1740; 24.03.2017 r., IV SA/Wa 2990/16, 12.05.2017 r., IV SA/Wa 803/17; 22.09.2017 r., IV SA/Wa 1089/17 – publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że zastosowanie art. 20 ust. 1 (art. 21 ust. 1) i art. 21 (art. 22) ustawy z 1958 r., czyli regulacji dotyczących problematyki rozprawy i wymogu opinii biegłych, w świetle brzmienia art. 9 ust. 1 ustawy z 1961 r., nie było jednoznaczne. Ustawa z 1961 r. nie wskazywała wprost na obowiązek przeprowadzenia rozprawy i wymogu opinii biegłego, a ustawa z 1958 r. - w części regulującej problematykę odszkodowania - nie wskazywała na obowiązek przeprowadzenia rozprawy. W tym powoływanie się na rażące naruszenie art. 9 ust. 1 ustawy z 1961 r. czy wyżej wskazanych przepisów ustawy z 1958 r. poruszających kwestię rozprawy i opinii biegłych jako bezwzględnie wymagających stosowania w sprawie odszkodowania przyznawanego na gruncie ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi z 1961 r., nie mogło prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji z 1984 r. ustalającej odszkodowanie bez przeprowadzenia rozprawy i opinii biegłych. Bez wątpienia wskazanie wynikające z art. 9 ust. 1 ustawy z 1961 r., że odszkodowanie ustala i wypłaca się według zasad określonych w przepisach ustawy z 1958 r. budzi wątpliwości interpretacyjne. Na gruncie tej regulacji nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, które konkretnie przepisy ustawy z 1958 r. miały zastosowanie w sprawie przyznania odszkodowania na zasadach ustawy z 1961 r. Sami skarżący stwierdzili, że nie zgadzają się z dokonywaną interpretacją. Oznacza to, brak podstaw do uznania, że na gruncie ustawy z 1961 r., przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu, konieczne było przeprowadzenie rozprawy odszkodowawczej. Opowiadając się za przedstawionym stanowiskiem, wbrew stanowisku skarżących, należy nawiązać do ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192), na gruncie której również rozważany był problem obowiązku przeprowadzenia rozprawy przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu, albowiem ustawa ta zawierała podobne rozwiązania prawne co ustawa z 1961 r., w tym odesłanie do przepisów ustawy z 1958 r. w kwestiach związanych z odszkodowaniem (art. 10 ust. 1). Na gruncie obu tych ustaw wskazanie, że odszkodowanie ustala się i wypłaca bądź wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z 1958 r. budzi wątpliwości interpretacyjne, a wątpliwości interpretacyjne związane z brzmieniem przepisu nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Rozbieżności interpretacyjne wskazujące na istnienie wątpliwości co do wykładninie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności. Jak już wyżej podkreślono rażące naruszenie prawa polega na jego oczywistości. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych, nie wymaga stosowania wykładni. Rozbieżności interpretacyjne wskazujące na istnienie wątpliwości co do wykładni danego przepisu stosowanego przez organ w postępowaniu zwyczajnym będącym przedmiotem postępowania nieważnościowego nie mogą być rozstrzygane przez organ na gruncie postępowania nadzwyczajnego. W postępowaniu nieważnościowym, w przypadku wątpliwości interpretacyjnych, organ nie jest władny dokonywać wykładni przepisów ówcześnie stosowanych. W postępowaniu nadzwyczajnym organ nie stosuje bowiem przepisów na gruncie, których wydano akt w postępowaniu zwyczajnym, ale kontroluje prawidłowość ich zastosowania przez organ ówcześnie wydający akt administracyjny, przy czym nie w kategorii każdego ich naruszenia, mającego wpływ na wynik sprawy, tylko wyłącznie naruszenia rażącego. Taką cechę ma jedynie takie naruszenie, które dotyczy przepisu mającego zastosowanie w bezpośrednim jego znaczeniu i które powoduje, że wywoływanych przez akt skutków nie można pogodzić z wymaganiami praworządności. Zastosowanie przy wydaniu decyzji administracyjnej jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa o niejednoznacznej treści, nie może być uznane za rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji z tego tylko powodu, że interpretacji tej nie podzielają skarżący. Miejscem na interpretację jest postępowanie zwykłe. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., to oczywiste naruszenie jednoznacznego brzmiącego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Z rażącym naruszeniem prawa mamy więc do czynienia wtedy, gdy uchybienie prawu ma charakter oczywisty, jasny i bezsporny, niedwuznaczny, niedopuszczający możliwości odmiennej wykładni. Zagadnienie wykładni prawa jest więc uznawane za uchylające się spod kwalifikacji pod przesłankę rażącego naruszenia prawa, bo taki zarzut można postawić tylko zastosowaniu przepisu, którego treść jest niewątpliwie i jednolicie rozumiana (tak: NSA w wyroku z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1534/13). Wreszcie w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (np. wyrok NSA z 25.11.1997 r., sygn. akt III SA 1201/96). W kontekście jeszcze stwierdzonej przez Ministra niekompletności akt sprawy, Sąd w pełni podziela wywód organu zawarty na stronie 2 i 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Niekompletność materiału archiwalnego sprawy, niezależnie od powyższego wywodu, nie mogła też dać organom jednoznacznych podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu odszkodowawczym istotnie nie przeprowadzono rozprawy i nie wysłuchano biegłego, który sporządził opinię, pozyskaną przez organ odwoławczy już po wniesieniu skargi.
Dalej, odpierając zarzut skarżących, jakoby w postępowaniu odszkodowawczym doszło do błędnego oszacowania ustalonego i wypłaconego odszkodowania, należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z 1958 r. odszkodowanie za grunty rolne ustalało się według stawek przewidzianych przy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych. Z uzasadnienia decyzji z 1984 r. wynika, że wysokość odszkodowania ustalono stosownie do ustawy z 1958 r. oraz zarządzenia Nr [...] Wojewody K. z dnia [...] grudnia 1982 r. w sprawie ustalania stawek odszkodowania za grunty podlegające wywłaszczeniu stosując odszkodowanie wyższe o 700 %. Z kolei w opinii biegłego z [...] stycznia 1984 r. jeszcze powołano się na zarządzenie Nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia [...] sierpnia 1983 r. w sprawie ustalenia granicy terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa, położonych we wsi N. D. gm. G., wytyczne Ministra Rolnictwa i Gospodarki Źywnościowej z dnia 13 maja 1982 r. Nr PRS.po.4025/1/2/82 w sprawie stosowania metody kosztowo-punktowej wyceny roślin sadowniczych i ceny żyta i detaliczne materiału szkółkarskiego ozdobnego i róż na rok 1983/84. Oszacowana nieruchomość położona była w strefie wiejskiej i składała się z gruntów klasy bonitacyjnej IVa, IVb i V, za które zgodnie z załącznikiem do zarządzenia z dnia [...] września 1982 r. obowiązywały odpowiednio stawki 60 kwintali za 1 ha, 45 kwintali za 1 ha i 25 kwintali za 1 ha. Zarządzeniem Nr [...] (§ 2) ustalono dla wsi N. D. stawkę odszkodowania wyższą o 700 % w stosunku do cen jakie przewidywały przepisy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych – zarządzenie z dnia [...] września 1882 r. I należy powtórzyć za organem, że skoro odszkodowanie zostało ustalone przez biegłego będącego osobą uprawnioną do sporządzania tego rodzaju szacunków i na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów prawa, przywołanych tak w decyzji z 1984 r., jak i w opinii biegłego, to - przy ogólnikowości zarzutu skarżących w tym przedmiocie (bez wykazania wysokości należnego według nich odszkodowania) - brak podstaw do jego podważania w aspekcie kwalifikowanej wadliwości, czyli stwierdzonej w warunkach rażącego naruszenia regulacji stanowiących podstawę jego ustalenia.
Podsumowując, organy wnikliwie rozważyły i uwzględniły w swoich rozstrzygnięciach wszystkie istotne dla sprawy okoliczności (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a.), a w konsekwencji dokonały prawidłowego rozpoznania sprawy, wydania decyzji i ich uzasadnienia. Ustalone stanowisko uzasadniły w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a.
Wobec zgodności z prawem wydanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji skarga nie została uwzględniona. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło