IV SA/Wa 2808/17

WyrokWSA w Warszawie2018-06-15

Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie wykazała następstwa prawnego po zmarłym właścicielu wywłaszczonej nieruchomości za pomocą prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia, posiada interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej?
Ratio decidendi
Osoba, która nie przedstawiła prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia, nie może skutecznie wykazać następstwa prawnego po zmarłym właścicielu nieruchomości. W konsekwencji, brak takiego dowodu uniemożliwia ustalenie interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania i jego umorzeniem.
Stan faktyczny
H. G. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa, która utrzymała w mocy decyzję umarzającą postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1956 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Wniosek o stwierdzenie nieważności pierwotnie złożyła J. G., wskazując, że zmarły właściciel nieruchomości W. W. nie mógł być stroną postępowania wywłaszczeniowego. Po śmierci J. G. w jej miejsce wstąpili spadkobiercy H. G. i S. G. Organ umorzył postępowanie, uznając, że wnioskodawcy nie wykazali następstwa prawnego po W. W. i tym samym nie posiadają interesu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia oddala skargę. Minister Infrastruktury i Budownictwa zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) – dalej zwanej "k.p.a.", utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] umarzającą postępowanie z wniosku J. G. (w miejsce której wstąpili H. G. i S. G.) o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1956 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...], zapisanej w KW Sądu Rejonowego w [...] Kw tom III liczba [...] [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. 12850 m2, stanowiącej własność W. W.. Stan sprawy przedstawiał się następująco: Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1956 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...], zapisanej w ks. wieczystej Sądu Rejonowego w [...] Kw tom III k. [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. 12850 m2, stanowiącej własność W. W.. Wnioskiem z dnia 2 grudnia 2014 r. J. G. wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...] grudnia 1956 r. Wnioskodawczyni wskazała, że W. W. zmarł [...] lutego 1925 r. zatem nie mógł być stroną postępowania wywłaszczeniowego, co wypełnia kryterium nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że wnioskodawczyni J. G. zmarła w dniu [...] maja 2015 r. W dniu 15 stycznia 2016 r. wpłynął do akt sprawy, złożony przez H. G., akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] grudnia 2015 r. Rep. A nr [...], z którego wynika, iż spadek po zmarłej J. G. nabyli jej synowie: H. G. oraz S. G.. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] umorzył postępowanie z wniosku J. G. (w miejsce której wstąpili H. G. i S. G.) o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1956 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem wyżej opisanej nieruchomości wskazując, iż wnioskodawczyni nie posiadała legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie ww. orzeczenia. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją wystąpił H. G. W uzasadnieniu wyjaśnił, że jest prawnukiem właściciela wywłaszczonej nieruchomości W. W., zatem posiada prawo do zachowku co uzasadnia jego interes prawny jako spadkobiercy. Ponadto zarzucił, iż organ nie ustosunkował się do kwestii obarczenia spornego orzeczenia kwalifikowanymi wadami prawnymi z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a., co powinno skutkować stwierdzeniem jego nieważności. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie uzasadnienia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest ten, czyjego interesu prawnego dotyczy dane postępowanie administracyjne. Zgodnie z utrwaloną praktyką, w postępowaniach o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego stronami są poprzedni właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni oraz podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości. Minister podkreślił, że z treści orzeczenia wywłaszczeniowo-odszkodowawczego z dnia [...] grudnia 1956 r. wynika, że właścicielem wywłaszczonej nieruchomości był W. W., który zmarł w dniu [...] lutego 1925 r. Z uwagi na powyższe stwierdził, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni stosownie do art. 30 § 4 k.p.a. Z tego powodu w niniejszym postępowaniu interes prawny mają następcy prawni W. W. Organ zauważył, iż wniosek o stwierdzenie nieważności spornego orzeczenia zgłosiła J. G. (w której miejsce wstąpili następnie jej spadkobiercy - H. G. i S. G.). Jednakże w toku postępowania – zdaniem organu – ani J. G., ani jej spadkobiercy nie wykazali następstwa prawnego po W. W.. Minister wskazał, że pismem z dnia 23 września 2016 r. następcy prawni J. G. zostali wezwani do wykazania interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. W odpowiedzi pismem z dnia 17 października 2016 r. H. G. poinformował, że nie ma wiedzy, czy prawa spadkowe po zmarłym W. W. zostały stwierdzone odpowiednim dokumentem, zaś zmarła J. G. również nie posiadała takiej wiedzy. Jednocześnie H. G. stwierdził, że pomimo braku dokumentów uważa się za następcę prawnego W. W., gdyż jako osoba bliska – zstępny - należy do grona jego spadkobierców. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. G. podtrzymał swoje stanowisko, iż jego legitymacja do występowania jako strona w postępowaniu wynika z faktu istnienia więzów pokrewieństwa pomiędzy nim, a W. W. Minister podkreślił, że dokumentem potwierdzającym nabycie praw do spadku jest prawomocne postanowienie sądu stwierdzające prawa do spadku po zmarłym lub notarialny akt poświadczenia dziedziczenia (w odniesieniu do osób zmarłych po 1 lipca 1984 r.). Natomiast samo subiektywne przekonanie o następstwie prawnym, niepoparte żadnym dokumentem nie może być podstawą do uznania danej osoby za stronę postępowania. Z uwagi na niedostarczenie dowodu potwierdzającego legitymację J. G. (a obecnie jej spadkobierców – S. G. i H. G.) Minister stwierdził, iż wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia został złożony od podmiotu nieposiadającego interesu prawnego zgodnie z art. 28 k.p.a., zatem niniejsze postępowanie uznał za bezprzedmiotowe. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł H. G. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: ˗ art 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, względnie naruszenie art 97 § 1 pkt 4 i 100 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie; ˗ art 30 § 4 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie; ˗ art 7, art 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i brak wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego, niezgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego i brak oceny całokształtu materiału dowodowego; ˗ art 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne i bezpodstawne zastosowanie; ˗ art 107 § 3 k.p.a. poprzez niewypełnienie jego dyspozycji i nieodniesienie się do kwestii zachowku; ˗ art 156 § 1 pkt 2, 4 i 5 k.p.a. w zw. z art 9 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym i art. 11 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych poprzez jego niezastosowanie. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji należy rozumieć szeroko, w szczególności szerzej niż wynika to z art. 30 § 4 k.p.a., co potwierdza orzecznictwo (zob. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2013 r. I OSK 326/13). Nadto organ nie zastosował się do dyrektyw wynikających z art. 28 k.p.a. i nie ustalił ponownie kręgu stron postępowania, w którego skład może wchodzić uprawniony do zachowku po zmarłym właścicielu nieruchomości. Skarżący podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, iż w postepowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej stronami postępowania są nie tylko spadkobiercy osoby wywłaszczonej, ale również podmioty, których praw może dotyczyć stwierdzenie nieważności decyzji. W szczególności mogą to być uprawnieni do zachowku, bowiem stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej wpływa na zakres ich praw poprzez zwiększenie wartości majątku spadkowego. W ocenie skarżącego przedstawione akty stanu cywilnego dowodzą, iż jest on prawnukiem wywłaszczonego właściciela. Wobec tego stwierdzenie pokrewieństwa jest wystarczające do udowodnienia interesu prawnego skarżącego, a organ nie musi ustalać z jakiego tytułu wywodzi on swój interes prawny, bowiem zgormadzone dowody pozwalają na uznanie jego istnienia. Mając powyższe na uwadze skarżący stwierdził, że organ nie ma prawa żądać od niego udowodnienia legitymacji, tylko w zakresie swoich kompetencji powinien prawidłowo ustalić pełny krąg stron posiadających interes prawnych do występowania w sprawie. Ponadto w ocenie skarżącego wady prawne kwestionowanego orzeczenia, w szczególności skierowanie do osoby zmarłej oraz brak wykonalności w dniu wydania o charakterze trwałym, obligują organ do stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy skarżący posiada interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego wywodzony z następstwa prawnego po właścicielu nieruchomości, która podlegała wywłaszczeniu za odszkodowaniem. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy w pierwszej kolejności wskazać, że postępowania o uchylenie, zmianę lub stwierdzenie nieważności decyzji w trybie art. 154-156 k.p.a. stanowi nadzwyczajny tryby wzruszenia decyzji. Stronami postępowania w tych trybach są osoby, które spełniają przesłanki określone w art. 28 k.p.a. stanowiącym, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Konieczne jest zatem istnienie interesu prawnego wnioskodawcy oraz związek tego interesu z postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji pozwalający stwierdzić, że postępowanie to dotyczy jego interesu prawnego. Pojęcie interesu prawnego, od którego zależy legitymacja strony w postępowaniu administracyjnym, ma charakter materialnoprawny i jego ustalenie wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków a obowiązującym systemem prawa. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać normy prawa powszechnie obowiązującego, która stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniała ją do żądania stosownych czynności organu administracji. Posiadanie przez dany podmiot statusu strony nie zależy więc od subiektywnej oceny tego podmiotu w tym zakresie, zaś okoliczności występujące w danej sprawie muszą w sposób niebudzący wątpliwości wskazywać na przesłanki określone w art. 28 k.p.a. W orzecznictwie dominuje słuszny pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony (por. wyroki NSA z dnia 10 lutego 2005 r., OSK 1012/04; z dnia 20 września 2006 r., II OSK 837/05; z dnia 11 stycznia 2008 r., II OSK 1828/06; z dnia 12 maja 2011 r., I OSK 1043/05). Przyjmuje się, że przymiot strony postępowania daje tylko indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie interes prawny, którego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy zatem interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym posiada osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2005 r., II OSK 310/05). Treść art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przysługującego przymiotu strony postępowania - ustalenie interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 12 marca 2008 r., I OSK 401/07). Podstawowym obowiązkiem organu administracyjnego prowadzącego postępowanie jest ustalenie wszystkich osób, które mają interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. W przypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stronami tego postępowania będą strony postępowania zakończonego weryfikowaną w tym trybie decyzją administracyjną, bądź następcy prawni tych osób, a ponadto inne podmioty, jeżeli wykażą, że przysługuje im uprawnienie do występowania w charakterze strony z uwagi na interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 148/11 (publ. LEX nr 1120598): "1. Ustaleniu kręgu podmiotów będących stronami postępowania służyć mają wszelkie dostępne organowi środki dowodowe, przy czym k.p.a. nie ogranicza inicjatywy w zakresie przeprowadzenia dowodów wyłącznie do działań organu prowadzącego postępowanie. 2. W przypadku konieczności ustalenia stron postępowania będących następcami prawnymi nieżyjących osób fizycznych dowodem istnienia tego następstwa prawnego jest dowód w postaci postanowienia właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia co do którejś ze stron postępowania powoduje, że nie można ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron. Działania, o jakich mowa w art. 30 § 4 i 5 k.p.a., dotyczą sytuacji śmierci strony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie sytuacji ustalania przez organ administracji we wstępnej fazie postępowania administracyjnego kręgu osób, których udział w postępowaniu jest konieczny ze względu na ich interes prawny. 3. Ustalenie spadkobierców właściciela przejętej na rzecz państwa nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji o przejęciu nieruchomości i wydanie w jego wyniku stosownej decyzji przez organ nadzorczy". W tym stanie rzeczy nie można mieć wątpliwości, że ustalenie spadkobierców właściciela nieruchomości wywłaszczonej stanowi zagadnienie, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania nadzorczego w stosunku do orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości i wydanie w jego wyniku stosownej decyzji przez organ nadzorczy. Sprawy dotyczące prawa własności mają bowiem charakter prawa zbywalnych i dziedzicznych (art. 30 § 4 k.p.a.). Zgodnie z dokumentami zgromadzonymi w aktach administracyjnych sprawy wywłaszczona nieruchomość stanowiła własność W. W.. W rozpoznawanej sprawie, mimo skierowania do skarżącego, jako potencjalnego spadkobiercy, pisma przez organ o przedłożenie dokumentów stwierdzających nabycie spadku po W. W. (właścicielu wywłaszczonej nieruchomości), nie zostały one złożone. Skarżący stanął bowiem na stanowisku, że jego uprawnienie wynika bezpośrednio z prawa do zachowku, jako prawnuka wywłaszczonego właściciela nieruchomości. Tym samym uznał za niezasadne przedstawienie postanowienia o nabyciu spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia w sytuacji stwierdzenia pokrewieństwa na podstawie aktów stanu cywilnego, które uzasadnia jego interes prawny. Sąd stwierdza, że brak przedłożenia przez skarżącego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku (w tym wypadku nie jest możliwe przedłożenia aktu poświadczenia dziedziczenia z uwagi na śmierć W. W. przed dniem 1 lipca 1984 r., stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 181, poz. 1287) powoduje, że nie można ustalić bezspornie czy wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia został złożony przez stronę postępowania. Samo przeświadczenie skarżącego o prawie do zachowku, bez wykazania się postanowieniem o nabyciu spadku po właścicielu wywłaszczonej nieruchomości, nie stanowi o wykazaniu posiadania interesu prawnego do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż skarżący, ani też jego matka (wnioskodawczyni J. G.) nie byli stroną postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia z dnia [...] grudnia 1956 r. Sąd uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 157 § 2 w zw. z art. 28 k.p.a. Powyższe stanowiło zaś podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Postępowanie jest bezprzedmiotowe, jeżeli żądający rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy nie ma w tej sprawie interesu prawnego. W świetle wyżej przedstawionych okoliczności stwierdzić należy, iż złożony wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego za odszkodowaniem pochodzi od podmiotu, który nie posiada interesu prawnego w sprawie. W związku z tym organ w sposób prawidłowy umorzył postępowanie wszczęte na wniosek, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie jest możliwe aby organ samodzielnie ustalił krąg osób dziedziczących po wyżej wymienionym zmarłym właścicielu nieruchomości, nawet gdyby dysponował danymi potencjalnych spadkobierców, ponieważ dowodem istnienia następstwa prawnego nieżyjących osób fizycznych może być jedynie postanowienie właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku (lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia). Zgodnie bowiem z treścią art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego). Z kolei spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 Kodeksu cywilnego). Mimo zatem deklaratoryjnego charakteru powyższych aktów, niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie przy braku dokumentu stwierdzającego nabycie spadku (prawomocnego postanowienia sądu powszechnego lub aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza), ponieważ ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie może samodzielnie orzekać w materii należącej do kognicji sądów powszechnych. Dopiero wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia przez notariusza jest podstawą dla przyjęcia istnienia legitymacji do bycia stroną postępowania administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1577/15; z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 458/15, z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2933/16). W sytuacji zatem gdy organ w niniejszej sprawie nie dysponował dowodem w postaci dokumentu co do następców prawnych właściciela wywłaszczonej nieruchomości, nie mógł ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron. Prowadzenie zaś postępowania administracyjnego bez udziału wszystkich jego stron, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 10 § 1 k.p.a., byłoby dotknięte istotną wadą i mogłoby być wzruszone w postępowaniu nadzwyczajnym (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Trzeba także odróżnić obowiązek ustalenia stron postępowania, tj. kręgu osób, których interesu prawnego dotyczy sprawa administracyjna będąca przedmiotem prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.), od obowiązku podjęcia stosownych, prawem przewidzianych działań w celu uzyskania dowodów potwierdzających istnienie interesu prawnego w danej sprawie. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest postępowaniem wszczynanym przez sąd powszechny na wniosek spadkobiercy lub innej osoby zainteresowanej, tj. takiej, której praw dotyczy wynik postępowania spadkowego (art. 506 i art. 510 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Organ administracji publicznej nie spełnia tych wymogów, wobec czego nie ma uprawnień by skutecznie wystąpić do sądu spadku z tego rodzaju wnioskiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2000 r. sygn. akt IV CKN 470/00; wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2007 r. sygn. akt l SA/Wa 1444/06; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 września 2014 r.). Z powyższych względów bezpodstawne okazały się zarzuty naruszenia przepisów 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 28 i art. 30 § 4, art. 105 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., jak i z art. 156 § 1 pkt 2, 4 i 5 k.p.a., bowiem skarżący nie udowodnił następstwa prawnego po zmarłym właścicielu wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym nie wykazał interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia. Należy podkreślić, że właściwy organ administracji może zweryfikować w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzję, której dotyczy wniosek dopiero wtedy, gdy wniosek ten został złożony skutecznie, w czym mieści się również jego złożenie przez legitymowany podmiot w rozumieniu art. 28 k.p.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło