IV SA/Wa 2955/18

Dnia 25 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2019 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Y. S. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2018 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Y.S. (dalej: "cudzoziemiec", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie z [...] sierpnia 2018 r., którym - na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego - Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] czerwca 2017 r. o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Stan sprawy przedstawia się w sposób następujący: W dniu [...] marca 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu do kraju pochodzenia. W dniu wszczęcia postępowania administracyjnego cudzoziemiec wskazał jako miejsce swojego zamieszkania adres na [...]. Został pouczony o treści art. 40 § 1, 2, 4 i 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i ustanowił pełnomocnikiem do doręczeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – V.S., ul. [...], [...]. Decyzją z [...] czerwca 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] orzekł o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w terminie 15 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji; terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji cudzoziemiec nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. W treści decyzji zostało zawarte pouczenie o terminie i trybie w jakim można złożyć od niej odwołanie. Decyzja z [...] czerwca 2017 r. skierowana do ustanowionego przez cudzoziemca pełnomocnika do doręczeń, po dwukrotnym awizowaniu 18 lipca 2017 r. i 26 lipca 2017 r., w dniu 2 sierpnia 2017 r. została zwrócona do nadawcy. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2017 r. upłynął 16 sierpnia 2017 r. W dniu 5 lutego 2018 r. cudzoziemiec wniósł odwołanie od decyzji z [...] czerwca 2017 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Cudzoziemiec wskazał, że o wydaniu decyzji z [...] czerwca 2017 r. dowiedział się dopiero 5 lutego 2018 r., kiedy odebrał postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 14 grudnia 2017 r. o odmowie wydania zaświadczenia o usunięciu danych umieszczonych w Systemie Informacyjnym Schengen. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] czerwca 2017 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że cudzoziemiec wskazywał, jako miejsce zamieszkania - kraj pochodzenia. Organ I instancji, kierując się art. 40 § 5 w związku z § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, przesłał skierowany do cudzoziemca egzemplarz decyzji z [...] czerwca 2017 r. na adres ustanowionego przez cudzoziemca pełnomocnika do doręczeń. Decyzja po dwukrotnym awizowaniu została uznana za doręczoną 1 sierpnia 2017 r., zgodnie z art. 44 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Termin do wniesienia odwołania od decyzji upłynął 16 sierpnia 2017 r. Cudzoziemiec wniósł odwołanie od decyzji z uchybieniem ustawowego terminu. Jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wskazał brak wiedzy (przed dniem 5 lutego 2018 r.) o wydaniu przez organ I instancji decyzji z [...] czerwca 2017 r. Organ odwoławczy nie stwierdził nieprawidłowości w doręczeniu decyzji z [...] czerwca 2017 r. W ocenie organu odwoławczego cudzoziemiec nie uprawdopodobnił, aby uchybienie przez niego terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, przy dochowaniu należytej staranności, tj. że strona nie mogła usunąć przeszkody w uchybieniu terminowi nawet przy użyciu największego wysiłku w danych warunkach, przy jednoczesnym przyjęciu, że za winę nie można poczytać niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jej zdrowiu lub życiu, albo narażającego ją na poważne straty. W dniu 20 września 2018 r. [...] wniósł skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2018 r. Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonego aktu z naruszeniem art. 58 § 1 K.p.a. poprzez odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy niezachowanie terminu do wniesienia odwołania spowodowane było nieodebraniem przesyłki przez nieprofesjonalnego pełnomocnika, co skutkowało brakiem wiedzy o fakcie wydania decyzji, co nastąpiło bez winy strony oraz naruszeniem art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy decyzja organu I instancji została wydana bez wymaganego prawem stanowiska innego organu [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], który przywrócił stronie termin do uzupełnienia braków formalnych. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisemnego oświadczenia pełnomocnika skarżącego o braku winy cudzoziemca w odbiorze korespondencji oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ błędnie przyjął, że decyzja organu I instancji została doręczona. Zaniechanie odebrania przesyłki odbyło się bez wiedzy strony skarżącej, bowiem nieprofesjonalny pełnomocnik zmienił adres zamieszkania w tym czasie, o czym nie poinformował skarżącego, zrobił to dopiero po upływie kilkunastu dni, jednocześnie informując skarżącego, że jest w stałym kontakcie z osobami, u których przed zmianą adresu zamieszkiwał i w sytuacji jakiejkolwiek korespondencji skierowanej do pełnomocnika będą oni telefonować i informować o przesyłce do pełnomocnika, czego nie uczynili. Skarżący wskazał także, że ustanowiony przez niego pełnomocnik do doręczeń nie będąc profesjonalnym pełnomocnikiem, nie miał podstawowej wiedzy prawniczej, co stanowiło przeszkodę nie do przezwyciężenia, uniemożliwiającą terminowe wykonanie czynności przez skarżącego, nawet przy użyciu przez skarżącego największej we wskazanych warunkach staranności, to nie sposób przypisać stronie zawinienia w niezaskarżeniu decyzji w terminie. Ponadto w uzasadnieniu skargi wskazał, że równolegle do sprawy zobowiązania skarżącego do powrotu toczyło się postępowanie zażaleniowe od postanowienia Wojewody [...] dotyczącego odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2018 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. 2018, poz. 2107). Kontrola ta obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Stosownie do treści art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie Szafa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2018 r. jest zgodne z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania. Dopuszczalność przywrócenia terminu do dokonania czynności w toku postępowania administracyjnego zależy od przesłanek określonych w art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017, poz. 1257 ze zm.) – dalej K.p.a. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. II OSK 1806/06, LEX nr 337473). W przedmiotowej sprawie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w postanowieniu z [...] sierpnia 2018 r. ustosunkował się do twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] czerwca 2017r. Ustalenia te znajdują swój wyraz w postanowieniu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2018 r. Przechodząc do sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących prawa procesowego wskazać należy, że postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania zaniedbanej czynności procesowej prowadzone jest na prośbę strony i opiera się na ocenie okoliczności przez stronę wskazanych. To strona ma uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, a nie organ ma dociekać przyczyn spóźnienia strony. Oznacza to, że strona powinna uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Skład orzekający w pełni podziela ocenę organu dotyczącą braku uprawdopodobnienia przez skarżącego, że spóźnienie złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2000r., I SA/Gd 794/99, z dnia 22 maja 1997r., SA/Sz 630/96, z dnia 14 grudnia 2000 r., IV SA 2121/98, z dnia 19 września 2000r., SA 1072/00, niepubl.) podkreśla się, że o braku winy w dochowaniu terminu, można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku na czas było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. gdy strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przepis art. 58 K.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy istnieje przykładowo w przypadku choroby strony, która uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób np. domowników. Przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej mogą być także klęska żywiołowa, czy katastrofa. W rozpoznawanej sprawie skarżący jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2017 r. wskazał, że przed 5 lutego 2018r. nie wiedział o wydaniu przez organ I instancji decyzji. Zdaniem Sądu organ zasadnie stwierdził, że przedstawiona przez skarżącego argumentacja jest nieprzekonywująca i nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2017 r. Wręcz przeciwnie - podniesiona okoliczność wskazuje, że skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy. Zdaniem Sądu brak odebrania przez pełnomocnika skarżącego przesyłki zawierającej decyzję z [...] czerwca 2017 r. z placówki, pomimo jej dwukrotnego awizowania, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Istotne jest, że skarżący ustanowił pełnomocnika do doręczeń w toku postępowania administracyjnego, z uwagi zamieszkiwanie na terytorium [...]. Zarówno skarżący, jak i jego pełnomocnik do doręczeń wiedzieli o toczącym o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 41 § 1 i § 2 K.p.a., o treści którego skarżący został pouczony przy wszczęciu postępowania administracyjnego, w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Skarżący będąc stroną toczącego się postępowania powinien liczyć się z otrzymywaniem korespondencji zawierającej urzędowe dokumenty na wskazany przez niego adres pełnomocnika do doręczeń, jak również z koniecznością dokonywania czynności procesowych w tym postępowaniu, dla których przepisy przewidują określone wymogi prawne, w tym m.in. dotyczące terminów ich dokonywania. Należy podkreślić, że na gruncie art. 58 § 1 K.p.a. uznaje się, że strona ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, a odpowiedzialność za działania tych osób jest oceniana pod względem należytej staranności działań samej strony. Pełnomocnik do doręczeń skarżącego był umocowany do odbioru korespondencji kierowanej do strony. Strona ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych. Pełnomocnik, nawet nieprofesjonalny, ma obowiązek działania na korzyść osoby, którą reprezentuje. To strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika, toteż działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika (por. wyroki NSA: z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 3031/13, z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2677/13; z dnia 2 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 3049/17 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji uznać należało, że brak faktycznego odebrania korespondencji przez pełnomocnika do doręczeń, pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki, a w konsekwencji brak zapoznania się skarżącego z treścią decyzji organu I instancji i niewniesienie odwołania w terminie obciąża skarżącego. Tym samym niedochowanie terminu na dokonanie tej czynności nie nastąpiło bez winy skarżącego, co wykluczało możliwość przywrócenia terminu w myśl art. 58 § 1 K.p.a. Odnosząc się powoływanych przez skarżącego okoliczności dotyczących zmiany miejsca zamieszkania przez pełnomocnika do doręczeń, braku poinformowania skarżącego o zmianie miejsca zamieszkania pełnomocnika należy wskazać, że nie mogły one zostać przez Sąd uwzględnione, albowiem okoliczności tych nie podnoszono we wniosku o przywrócenie terminu i nie znajdują one odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy, którymi dysponował organ wydając zaskarżone postanowienie. Strona wnosząca o przywrócenie terminu powinna wskazać przyczynę niedokonania czynności procesowej w terminie i uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. W tym zakresie organ administracji nie mógł wyręczać strony w powoływaniu powyższych okoliczności, gdyż jego rolą była jedynie ocena przedstawionych przez stronę okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 K.p.a. Również podnoszony w skardze zarzutu braku uwzględnienia przez organ okoliczności prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący w rzeczywistości kwestionuje ustalenia organu I instancji. W toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego rzeczą Sądu było zbadanie zgodności z przepisami prawa wydanego przez organ odwoławczy postanowienia z [...] sierpnia 2018 r., nie zaś badanie zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu I instancji. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, co skutkowało odmową przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. Zaskarżone postanowienie jest więc zgodne z prawem i brak podstaw do jego uchylenia. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się ponadto żadnych naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.