IV SA/Wa 309/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. i K. C. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi M. C. i K. C. na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania postanawia: - odmówić skarżącym ustanowienia adwokata z urzędu. Skarżący M. C. i K. C. w piśmie z dnia 26 listopada 2014 r. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 września 2015 r. wnioskodawcy podali, że jedynym ich źródłem utrzymania jest dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości 560 zł miesięcznie. Oświadczyli, że prowadzą Zakład [...], ale nie przynosi on dochodów. Wnioskodawcy są ponadto właścicielami domu o pow. 80 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 7,36 ha. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżących o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie jest uzasadniony. Z akt sprawy wynika, że rozpoznawany wniosek o ustanowienie adwokata jest kolejnym wnioskiem skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Po rozpoznaniu pierwszego wniosku w tym przedmiocie, postanowieniem z 20 lipca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 309/14 Wojewódzki Sąd administracyjny odmówił skarżącym zwolnienia od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 września 2014 r. sygn. akt II OZ 937/14 oddalił zażalenie skarżących na to postanowienie. Pismem z 16 października 2015 r. skarżący złożyli kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (ponad kwotę 40 zł). Wniosek został rozpoznany w trybie art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej również "p.p.s.a." i postanowieniem z 24 października 2014 r. odmówiono zmiany postanowienia WSA w Warszawie z 20 lipca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II OZ 1329/14 oddalił zażalenie skarżących na postanowienie z 24 października 2014 r. W piśmie z dnia 26 listopada 2014 r. skarżący ponownie wnieśli o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ten wniosek oddalił (postanowienie z 20 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 309/14). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 8 lipca 2014 r. sygn. akt II OZ 648/15 oddalił zażalenie skarżących na postanowienie z 20 maja 2015 r. Z tego względu zasadność uwzględnienia rozpoznawanego kolejnego wniosku o prawo pomocy nastąpił w odniesieniu do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sytuacji bowiem, kiedy strona składa dwa kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (najpierw poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a następnie - w związku z wcześniejszym pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych – z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu) i uwzględnienie obu wniosków skutkować może przyznaniem stronie uprawnień składających się na prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.), przyjęcie, że oba złożone w wyżej opisanych warunkach wnioski o prawo pomocy powinny podlegać rozpatrzeniu przez pryzmat przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowanie wnioskodawców składających dwa następujące po sobie wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w stosunku do wnioskodawców występujących z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym i podważałaby ratio legis przyjętego przez ustawodawcę unormowania. Porównanie treści przepisów zawartych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym są określone przez ustawodawcę bardziej rygorystycznie niż przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, albowiem wykazanie stanu braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) jest dla strony trudniejsze niż wykazanie, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych (zarówno w całości jak i w części) w niniejszym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta. Z uzasadnień wymienionych wyżej postanowień wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie był brak wykazania przez skarżących niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania. Skoro zatem nie było podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym, to tym bardziej nie ma podstaw do przyznania im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić trzeba, że prawo pomocy w zakresie całkowitym znajduje uzasadnienie wyłącznie wobec osób bardzo ubogich, a więc takich które nie posiadają żadnego majątku ani dochodów. Skarżący do takich osób nie należą, skoro posiadają dom, gospodarstwo rolne i w formie spółki cywilnej prowadzą działalność gospodarczą w zakresie produkcji mleka i serów. Jak bowiem wynika z danych wpisanych do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (stan na 15 września 2015 r.) skarżący nie zawiesili wykonywania działalności gospodarczej. Na koniec trzeba dodać, że ponoszona strata - jako wynik bilansowy nadwyżek kosztów nad przychodami - nie oznacza braku środków finansowych umożliwiających uiszczenie kosztów danego postępowania sądowoadministracyjnego (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionych względów referendarz stwierdził, że wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.