IV SA/Wa 3333/16
WyrokWSA w Warszawie2017-04-07
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Anna Szymańska, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP jest zasadna, gdy cudzoziemiec pozostaje w formalnym związku małżeńskim z obywatelką Polski, ale nie utrzymuje z nią kontaktu, a jego pobyt w Polsce był związany z popełnianiem przestępstw?Ratio decidendi
Decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest obligatoryjna, gdy zachodzą przesłanki z art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a nie zachodzą wyjątki określone w art. 303 tej ustawy. W niniejszej sprawie, mimo formalnego związku małżeńskiego, brak faktycznego jego istnienia oraz popełnione przestępstwa uzasadniają wydalenie cudzoziemca, ponieważ względy porządku publicznego przemawiają przeciwko jego pobytowi w Polsce, a małżeństwo nie stanowi przeszkody do wydalenia, gdy jego celem jest obejście przepisów.Stan faktyczny
Skarżący, cudzoziemiec, został zobowiązany do powrotu z Polski i objęty zakazem wjazdu na okres 5 lat decyzją organu I instancji, a następnie decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Podstawą decyzji był nielegalny pobyt cudzoziemca oraz względy porządku publicznego, wynikające z popełnionych przez niego przestępstw. Skarżący w odwołaniu zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i błędną ocenę jego sytuacji rodzinnej oraz resocjalizacji. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, sprawy ze skargi A. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę
I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "organ II instancji", "organ odwoławczy" lub "Szef Urzędu") z [...] października 2016 r., znak: [...] (dalej "zaskarżona decyzja"). Na mocy tej decyzji Szef Urzędu, działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1 i pkt 9 art. 315 ust. 2 pkt 2 oraz 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 319 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm.; dalej: "ustawa o cudzoziemcach") rozpatrzył odwołanie A (zwanego dalej "skarżącym" lub "cudzoziemcem") od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej "organ I instancji" lub "Komendant") z [...] czerwca 2016 r. nr [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 5 lat od dnia wydania decyzji. W wyniku rozpatrzenie ww. odwołania Szef Urzędu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.
II.1. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] orzekł o zobowiązaniu obywatela [...] A do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 5 lat od dnia wydania ww. decyzji. W uzasadnieniu Komendant wskazał w szczególności, że [...] kwietnia 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu skarżącego. W wyniku przeprowadzonej [...] kwietnia 2016 r. kontroli legalności pobytu cudzoziemca na terytorium Polski funkcjonariusze Placówki Staży Granicznej w [...], przeprowadzonej bezpośrednio po zwolnieniu cudzoziemca z zakładu karnego w [...], stwierdzili, iż skarżący nie posiada ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego go do pobytu na tym terytorium oraz nie posiada ważnego dokumentu podróży ani żadnego innego tytułu pobytowego.. Jako przesłankę zobowiązania do powrotu organ powołał art. 302 ust. 1 pkt 1 i pkt 9 ustawy o cudzoziemcach powołując się na nielegalny pobyt cudzoziemca na terytorium Polski (z akt sprawy wynika m. in., że ostateczną decyzją z [...] lipca 2013 r. Wojewoda [...] orzekł o cofnięciu cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony) oraz na względy porządku publicznego (w związku z przestępstwami popełnionymi na terytorium Polski). Organ I instancji stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, kiedy decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie wydaje się, w tym przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Jeżeli chodzi o związek małżeński z [...], to cudzoziemiec nie utrzymuje z nią kontaktu, a nawet nie wie, gdzie żona obecnie się znajduje. Komendant prowadził czynności zmierzające do przesłuchania żony skarżącego, ale okazał się to niemożliwe z uwagi na nieustalenie jej miejsca pobytu. Członek rodziny [...] poinformował funkcjonariuszy, że zona cudzoziemca obawiała się go i dlatego zerwała z nim kontakt (s. 8 decyzji organu I instancji). Komendant ustalił, że nie ma wątpliwości, że małżeństwo cudzoziemca z [...] nie istnieje.
II.2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, iż organ I instancji dokonał oceny zebranego materiału dowodowego oraz załatwienia sprawy nie uwzględniając słusznego interesu strony, nie dokonał wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a działania organu I instancji były ukierunkowane na potwierdzenie tez skutkujących wydaniem decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu. Organ I instancji nie przeprowadził dowodów na korzyść strony, tj. przesłuchania świadków wskazanych przez stronę, opinii psychologa, a jedynie dokonał jednostronnych stwierdzeń dotyczących zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego ze strony cudzoziemca. Podobna sytuacja, zdaniem pełnomocnika miała miejsce w kwestii oceny pozostawania przez cudzoziemca w związku małżeńskim z obywatelką polską. Zdaniem skarżącego organ I instancji najpierw przyznał, iż małżeństwo cudzoziemca nie jest fikcyjne, żeby następnie stwierdzić jego fikcyjność. Organowi nie udało się bowiem nawiązać z [...] kontaktu.
II.3. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] października 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na podstawie zapisów w prowadzonym przez Szefa Urzędu do Spaw Cudzoziemców Krajowym zbiorze rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców organ ustalił, że w [...] marca 2001 r. cudzoziemiec wystąpił z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej, zaś [...] maja 2001 r. Minister Spraw Wewnętrznych wydał decyzję negatywną w tej sprawie. [...] września 2001 r. Wojewoda [...] wydał decyzję o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Polski. Jak wynika z akt sprawy ww. decyzja została wykonana w 2004 r. W dniu [...] lipca 2006 r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelką [...] – [...]. Małżeństwo zostało zawarte [...] marca 2005 r. w [...] ([...]). Jak wynika z zeznań cudzoziemca złożonych w toku ww. postępowania po nieudanej próbie uzyskania wizy, we wrześniu 2005 r. nielegalnie przekroczył granicę polską. Decyzją z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia. Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji decyzją z [...] października 2006 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z [...] lutego 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] udzielił cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia do [...] lutego 2008 r. Na podstawie decyzji z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Wojewody [...] cudzoziemiec uzyskał kolejne zezwolenie na zamieszkanie na terytorium Polski ważne do [...] kwietnia 2010 r. W dniu [...] kwietnia 2010 r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się. Postanowieniem z [...] kwietnia 2010 r. ww. organ zwrócił cudzoziemcowi ww. wniosek ze względu na nieuiszczenie należnej opłaty skarbowej. W dniu [...] lipca 2012 r. cudzoziemiec wystąpił z wnioskiem do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w ramach abolicji. Decyzją z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] udzielił cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia do [...] sierpnia 2014 r. Z uwagi na fakt, iż cudzoziemiec wielokrotnie naruszał przepisy prawa polskiego i kilkukrotnie został skazany prawomocnymi wyrokami, decyzją z [...] lipca 2013 r. nr [...] ww. organ orzekł o cofnięciu cudzoziemcowi ww. zezwolenia powołując się na względy ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ II instancji podkreślił, iż cudzoziemiec został skazany następujący wyrokami:
(i) z [...] sierpnia 2009 r. za uszkodzenie mienia oraz wdarcie do cudzego mieszkania i groźby pod adresem właściciela mieszkania na łączną karę 8 miesięcy pozbawienia wolności warunkowo zawieszoną na okres 3 lat próby,
(ii) z [...] marca 2012 r. za przestępstwo zmuszania oraz uszkodzenia ciała oraz zabór w celu przywłaszczenia mienia na łączną karę roku pozbawienia wolności, zawieszoną warunkowo na okres 5 lat próby,
(iii) z dnia [...] października 2012 r. za zabór cudzych rzeczy ruchomych w celu przywłaszczenia, w działaniu w porozumieniu z innymi osobami na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, zawieszoną na okres 5 lat próby,
(iv) z [...] lutego 2013 r. za przywłaszczenie mienia, działając w krótkich odstępstwach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, zawieszoną warunkowo na okres 2 lat próby. Ostatecznie Sąd postanowił o wykonaniu orzeczonych wcześniej wobec cudzoziemca kar pozbawienia wolności, w skutek czego został on umieszczony w zakładzie karnym, gdzie przebywał od [...] sierpnia 2013 r. do [...] kwietnia 2016 r. W dniu [...] kwietnia 2016 r. cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Decyzją z [...] lipca 2016 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy i odmówił udzielania ochrony uzupełniającej. Decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy ww. decyzje z [...] lipca 2016 r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział Karny cudzoziemiec został umieszczony w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...]. Sądowi jest wiadome z urzędu, że nieprawomocnym wyrokiem z dnia [...] marca 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 3160/16) skarga cudzoziemca na decyzję Rady została oddalona. Odnosząc się do odwołania cudzoziemca organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z zapisów w prowadzonym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Krajowym zbiorze rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców w dniu [...] września 2016 r. cudzoziemiec został wydalony z terytorium Polski. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący jako przyczynę dokonywania czynów, za które został ukarany prawomocnymi wyrokami wskazał bunt oraz swoiste wołanie o pomoc po uzyskaniu informacji o chorobie zakaźnej której jest nosicielem. Jako przyczynę wtargnięcia do mieszkania osoby trzeciej wskazał osobiste nieporozumienia wynikające z prawa własności zajmowanego lokalu pomiędzy członkami rodziny jego żony. Jednocześnie zauważył, iż po zawarciu związku małżeńskiego z obywatelką polską na terenie [...] cudzoziemiec podjął decyzję o nielegalnym przekroczeniu granicy i dotarciu do Polski wbrew przepisom prawa. Powyższe w zestawieniu z opiniami psychologa dołączanymi do akt sprawy mogą wskazywać na subiektywne traktowanie przez cudzoziemca przepisów i niejako dopasowywanie ich do indywidualnych potrzeb. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż wobec strony zachodzą okoliczności z art. 302 ust. 1 pkt 1 i 9 ustawy o cudzoziemcach. Jednocześnie organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do zbadania czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach uniemożliwiające wydanie przedmiotowej decyzji. Z protokołu przesłuchania skarżącego wynika, że cudzoziemiec pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką [...] jednak nie utrzymuje z nią kontaktu oraz nie zna miejsca jej pobytu. Nie utrzymuje on również kontaktów z członkami rodziny żony. Jednocześnie skarżący wskazał, iż jego obawy związane z powrotem do kraju pochodzenia wynikają z subiektywnej oceny realiów życia codziennego w kraju pochodzenia i Polsce wynikających z długotrwałej nieobecności cudzoziemca w [...]. Wskazane w protokole przesłuchania obawy nie są natomiast rezultatem zagrożenia dla bezpieczeństwa strony. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na prowadzenie przez cudzoziemca w Polsce życia prywatnego lub rodzinnego podlegającego ochronie. W stwierdzeniu powyższego istotny jest fakt, iż przez okres prawie 3 lat cudzoziemiec przebywał w zakładzie karnym, gdzie nie był odwiedzany przez znajomych czy też rodzinę. Podsumowując, Szef Urzędu stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby wobec cudzoziemca w chwili obecnej zachodziły okoliczności wymienione w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w tym okoliczności z art. 348 i art. 351 ww. ustawy, mogące skutkować udzieleniem mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Stwierdzenie, że wobec strony zachodzą przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 1 i 9 ustawy o cudzoziemcach i nie zachodzą okoliczności z art. 303 ust. 1 ustawy obligowało Szefa Urzędu do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.
III.1. Z powyższą decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie zgodził się skarżący. W skardze sporządzonej przez adwokata cudzoziemiec wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania, mianowicie:
a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności, które winny być brane pod uwagę przy ocenie przez organ czy należy zobowiązać cudzoziemca do powrotu ze względu na obronność lub bezpieczeństwo państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej;
b) art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku w uzasadnieniu wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, wskazania dowodów, na których organ oparł zaskarżone orzeczenie;
2. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, polegające na przyjęciu, że względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej przemawiają za zobowiązaniem cudzoziemca do powrotu;
b) art. 2 w zw. z art. 7 oraz art. 32 Konstytucji RP poprzez nie realizowanie przez organ państwowy zasady państwa prawa oraz zasady równego traktowania przez organy publiczne;
c) naruszenie art. 18 Konstytucji RP, poprzez nie realizowanie przez organ państwowy prawa do ochrony rodziny.
W uzasadnieniu skargi wskazano m. in., że nie została należycie zbadana kwestia małżeństwa cudzoziemca, pominięto kwestię opieki psychologicznej, którą był on objęty, opinię psychologa z którym współpracował oraz opinię dyrektora Zakładu Karnego w [...], w którym to zakładzie cudzoziemiec odbywał karę pozbawienia wolności. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wnika jednoznacznie dlaczego został on zobowiązany do powrotu. Wskazuje się jedynie na fakt odbycia przez niego kary pozbawienia wolności, a z treści uzasadnienia nie wynika jednoznacznie, że cudzoziemiec może stanowić nawet potencjalne zagrożenie. Organ powołuje się na opinie psychologiczne, lecz nie wskazuje na które konkretnie. Podkreślono, że motywy działania cudzoziemca są nieaktualne, popełniał on czyny zabronione, jednakże został za nie skazany i odbył karę więzienia, co zmieniło jego postawę. Wskazano na resocjalizację skarżącego potwierdzoną jego deklaracjami, krytycznym stosunkiem do popełnionych czynów, opinią z zakładu karnego oraz opiniami psychologa. Wskazano, że organy władzy publicznej faktycznie dwukrotnie ukarały cudzoziemca za te same czyny - karą więzienia oraz następnie karą aresztu i deportacją z kraju, co jest niegodne z zasadą ne bis in idem. Wyjaśniono, że w czasie odbywania kary cudzoziemiec utracił kontakt z żoną, jednakże przyczyny tego faktu nie są znane, a zatem może to być spowodowane nie rozpadem związku, lecz zdarzeniem losowym (np. jej chorobą), a cudzoziemiec nie miał możliwości odnaleźć żony, albowiem najpierw przebywał w zakładzie karnym, a potem został wydalony z Polski.
III.2. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
IV.1. Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu.
IV.2. Zobowiązanie skarżącego do powrotu nastąpiło na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. W myśl tej regulacji, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy: (i) przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane lub (ii) wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej. Należy podkreślić, decyzja o zobowiązaniu do powrotu jest decyzją związaną (verba legis: "decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się"). Organom nie pozostawiono zatem uznania, czy w razie zajścia okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach można zastosować ten środek prawny kierując się np. względami słuszności. Teza o związanym charakterze decyzji o zobowiązaniu do powrotu przyjmowana jest również w piśmiennictwie (zob. np. P. Dąbrowski, [w:] Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2015, teza 6 komentarza do art. 302) oraz orzecznictwie (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2016 r., II OSK 1935/14, CBOSA). Organy nie mogły zatem, powołując się m. in. na wskazany w skardze art. 7 k.p.a., odstąpić od wydania decyzji zobowiązującej do powrotu w razie ustalenia, że zachodzi chociażby jedna z przesłanek wskazanych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto, obowiązek wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest niezależny od tego, czy w realiach danej sprawy cudzoziemiec miał świadomość okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Chodzi tu bowiem o obiektywną odpowiedzialność administracyjną, a nie odpowiedzialność karną opartą na zasadzie winy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2011 r., II OSK 1123/10, CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2013 r., IV SA/Wa 2918/12, CBOSA). Tylko zaistnienie okoliczności wyraźnie wskazanych w innych przepisach prawa może uzasadniać niewydanie w takim przypadku decyzji zobowiązującej do powrotu. Okoliczności takie zostały wskazane m. in. w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponieważ okoliczności te stanowią wyjątek od zasady wydawania decyzji o zobowiązaniu do powrotu w razie zajścia okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, nie mogą być one poddawane wykładni rozszerzającej (exceptiones non sunt extendendae). Na gruncie niniejszej sprawy należy wskazać przede wszystkim na art. 303 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście niniejszej ustawy. Ponadto, organy były zobowiązane uwzględnić m. in. na art. 303 ust. 1 pkt 2 (udzielanie cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zajście przesłanki do ich udzielenia). Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy trafnie przyjęły, że nie zachodzi żaden ze wskazanych wyżej wyjątków od zasady nakazującej orzeczenie o zobowiązaniu do powrotu. Należy podkreślić, że w sprawie nie było sporne zaistnienie przesłanek z art. 302 ust. 1 pkt 1 (brak tytułu pobytowego). Zarówno orzekające organy, jak i Sąd związane były ustaleniami wydanych w postępowaniu karnym prawomocnych wyroków skazujących co do popełnienia przestępstwa (art. 11 p.p.s.a.; odpisy wyroków znajdują się w tomie 4/4 akt administracyjnych).
IV.3.1. W niniejszej sprawie z uwagi na formalne pozostawanie przez skarżącego w związku małżeńskim z obywatelka polską [...] istotne znaczenie ma ustalenie, czy niewydawaniu decyzji zobowiązującej do powrotu nie sprzeciwiają się względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście niniejszej ustawy. Przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe uzasadnia w świetle zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) przyjęcie, że małżeństwo skarżącego z [...] od kilku lat (co najmniej od czasu osadzenia skarżącego w zakładzie karnym) w sensie faktycznym nie istnieje. Skarżący nie utrzymywał kontaktów z żoną (z zeznań skarżącego wynika m. in., że podczas pobytu w zakładzie karnym nie prowadził nawet korespondencji z żoną), nie ma wiedzy o jej aktualnej sytuacji, a nawet nie zna jej miejsca pobytu. Tym samym zasadne było przyjęcie przez organy, że skarżący nie może powoływać się na rzeczony związek małżeński jako przeszkodę w wydaleniu z terytorium Polski. Zaszła zatem przesłanka z art. art. 303 ust. 1 pkt 4 in fine ustawy o cudzoziemcach dotycząca istnienia związku małżeńskiego do obejście ustawy. Należy podkreślić, że z zasady suwerenności państwa wynika prawo do regulowania przez państwo zasad wjazdu i pobytu cudzoziemców, a Konstytucja RP nie gwarantuje cudzoziemcom nieograniczonego prawa do zamieszkania w Polsce z powodu zawarcia związku małżeńskiego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2015 r., II OSK 325/14 i cyt. tam orzeczenia). A fortiori, na ochronę nie zasługuje małżeństwo, które istnieje wyłącznie w sensie prawnym, a nie faktycznym. Tym samym bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia m.in. art. 18 i 32 Konstytucji.
IV.3.2. W ocenie Sądu, nie budzi również wątpliwości okoliczność, że dotychczasowe postępowanie skarżącego daje podstawy do przyjęcia, że wydalenie go z terytorium Polski uzasadniają względy porządku publicznego (art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach). Rozważania skargi w tej kwestii zdają się abstrahować od opisu czynów przestępczych popełnionych przez skarżącego. Rację ma oczywiście skarżący, że popełnienie pojedynczego przestępstwa per se nie może być utożsamiane z zagrożeniem dla porządku publicznego. Jeżeli w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach, należy w szczególności badać wagę i ilość popełnionych przez cudzoziemca czynów (por. np. wyrok Trybunału Sprawiedliwości EU z dnia 11 czerwca 2015 r., C-554/13 wydany na gruncie art. 7 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich - Dz.U. L 348, s. 98). W niniejszej sprawie za trafnością stanowiska Szefa Urzędu przemawia zarówno waga popełnionych czynów (wśród których znajdują m. in. przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu oraz z użyciem przemocy), jaki i ich częstotliwość. Godzi się podkreślić, że niektóre z czynów zostały popełnione w warunkach art. 12 k.k., czyli tzw. czynu ciągłego. W świetle tego przepisu trzeba przyjąć, że cudzoziemiec popełniał przedmiotowe przestępstwa działając – verba legis – "w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru". Reasumując, względy porządku publicznego przemawiają w sposób nie budzący wątpliwości za konicznością wydalenia cudzoziemca z terytorium Polski. Uzupełniająco należy dodać, że bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasady ne bis in idem oraz art. 2 Konstytucji RP. Zobowiązanie do powrotu nie jest karą, a przejawem odpowiedzialności administracyjnej niezależnej od przesłanki winy. Uprzednie skazania cudzoziemca prawomocnymi wyrokami są okolicznościami, które ustawodawca kwalifikuje jako istotne z punktu widzenia orzekania o zobowiązaniu do powrotu (w ramach przesłanki naruszenia porządku prawnego). Również bezzasadne jest odwoływanie się w skardze do opinii dyrektora zakładu karnego lub opinii psychologicznych. Skarżącemu nie udzielono warunkowego przedterminowego zwolnienia, a procedura związana ze zobowiązaniem do powrotu została wszczęta natychmiast po opuszczeniu przez niego zakładu karnego. Cudzoziemiec nie wykazał w sposób wiarygodny, że będzie w przyszłości przestrzegał porządku prawnego. Decydujące znaczenie mają tu zobiektywizowane oceny oparte na dotychczasowym zachowaniu cudzoziemca oraz zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Brak jest przy tym regulacji prawnych zobowiązujących Straż Graniczną do powstrzymywania się z realizacją art. 302 ustawy o cudzoziemcach i oczekiwania na przyszłe zachowanie cudzoziemca po opuszczeniu zakładu karnego.
IV.4. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że w sprawie nie zachodzą powody do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 348 ustawy o cudzoziemcach). Po pierwsze, za zobowiązaniem skarżącego do powrotu przemawiają względy ochrony porządku publicznego. Zatem zachodzi negatywna przesłanka z art. 349 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach). Po drugie, niezależnie od zaistnienia rzeczonej przesłanki negatywnej, należy podkreślić, że w sprawie brak jest okoliczności uzasadniających przyjęcie, że wydalenie skarżącego do [...] naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Z ustaleń poczynionych przez organy wynika, że małżeństwo skarżącego od dłuższego czasu nie istnieje w sensie faktycznym, a brak jest dowodów na inne związki rodzinne cudzoziemca z Polską, których rodzaj i intensywność mógłby być rozważany jako przesłanka odstąpienia od zobowiązania do powrotu. Po trzecie, skarżący zeznał [...] kwietnia 2016 r., że w [...] nie grozi mu niebezpieczeństwo, zatem brak jest przesłanek z art. 348 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Tym samym brak jest również przesłanek do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany (art. 351 pkt 1 ustawy u cudzoziemcach). Należy w tym miejscu przypomnieć, w aspekcie zbliżonej do art. 348 ust. 1 pkt 1 oraz art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach treści art. 15 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, że Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] odmówiła skarżącemu udzielenia ochrony uzupełniającej, a WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 24 marca 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 3160/16) oddalił skargę cudzoziemca na tę decyzję Rady. Brak jest również dowodów na to, że skarżący nie może kontynuować leczenia nadciśnienia tętniczego oraz zakażenia [...] na terenie [...] (co do tej ostatniej choroby skarżący zeznał zresztą, że nie przyjmuje żadnych leków, a przestrzega tylko diety).
IV.5. Bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące rzekomych uchybień przepisom postępowania. Przede wszystkim wypada zauważyć, że naruszenie przepisów postępowania może być przyczyną uchylenia decyzji tylko w sytuacji stwierdzenia, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.). Przez istotny wpływ na wynik sprawy - w omawianym kontekście - należy rozumieć sytuację, w której gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja lub postanowienie o innej treści (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2014 r., II OSK 566/14, CBOSA). Należy mieć również na uwadze, że kontrola sądowoadministracyjna dokonywania jest na podstawie nie tylko treści uzasadnienia decyzji, ale całych akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). W szczególności okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonej nie omówiono wszystkich zebranych w sprawie dowodów lub zgłoszonych twierdzeń nie oznacza jeszcze, że jest to per se powód do uchylenia tej decyzji. Kluczowe znaczenie ma to, czy poczynione przez organ ustalenia w kwestiach istotnych dla rozstrzygniecie mają oparcie w zebranym materiale (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2013 r., II OSK 1261/12, CBOSA). Analiza uzasadnień decyzji Szefa Urzędu oraz Komendanta, a także analiza akt administracyjnych wskazuje, że organy te zebrały materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia. Wnioski wyciągnięte z tych dokumentów przez organy nie naruszają zasad swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Kluczowe znaczenie miały przy tym wiążące dla organów prawomocne orzeczenia sądów w sprawach dotyczących licznych przestępstw popełnionych przez cudzoziemca na terytorium Polski. To, że skarżący nie podziela konkluzji organów wyprowadzonych z zebranego materiału dowodowego nie jest jeszcze przyczyną do stwierdzenia, że doszło do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.). Wbrew zarzutom skargi, nie naruszono również art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala zrekonstruować podstawowe motywy, jakimi kierował się Szef Urzędu, zaś poczynione przez organ ustalenia mają oparcie w zebranym w aktach materiale dowodowym.
IV.6. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło