IV SA/Wa 819/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz - Malec po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. T. G. w dniu 22 lutego 2016 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia skarżącego z 28 kwietnia 2016 r. oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że T. G. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jego dochód stanowi wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości średnio 2.159,84 zł. netto miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem domu z 1949 roku o powierzchni 120 m2, w połowie zamieszkiwanego przez jego rodziców, nieruchomości rolnej o powierzchni 1,9192 ha oraz trzech budynków gospodarczych z lat pięćdziesiątych, a także samochodu. Jak oświadczył wnioskujący, przewlekłe schorzenia, odległość od miejsca zatrudnienia i praca w systemie zmianowym czynią koniecznym utrzymanie samochodu służącego dojazdom do pracy (62 km dziennie). T. G. nie ma oszczędności, papierów wartościowych, ani innych zasobów pieniężnych. Płaci alimenty na rzecz dwóch córek w łącznej wysokości 860 zł miesięcznie. Ponosi także następujące wydatki: węgiel (średnio 230 zł miesięcznie), woda i kanalizacja (90,39 zł miesięcznie), gaz (48,30 zł miesięcznie), energia elektryczna (95,65 zł miesięcznie), leki (241 zł miesięcznie), podatek od nieruchomości (średnio 47,17 zł miesięcznie). Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (osoby bezrobotne, bez majątku i dochodu), gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Trzeba podkreślić, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimkolwiek stałym miesięcznym dochodem lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeżeli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem. Posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2013 r., II FZ 565/13, z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 406/13). Osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna wcześniej poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznego do swojego utrzymania. Dopiero gdyby okazało się, że zgromadzenie w ten sposób jakiejkolwiek kwoty nie jest możliwe albo oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84, Lex nr 8623; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2012 r., I FZ 10/12). T. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata z urzędu, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec tego powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zdaniem referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Trzeba przypomnieć, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje razem z rodzicami w domu jednorodzinnym o powierzchni 120 m2, osiąga stały, comiesięczny dochód z tytułu umowy o pracę (2.159,84 zł. netto). Wynagrodzenie skarżącego nie jest obciążone z tytułu wyroków sądowych lub innych tytułów (zaświadczenie o zarobkach z dnia 22 lutego 2016 r. k. 15). Skarżący jest właścicielem użytków rolnych o powierzchni 1,9192 ha (1,3011 ha przeliczeniowych), budynków gospodarczych, otrzymuje płatności bezpośrednie W świetle przedstawionych okoliczności, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie jest uzasadniony. Zdaniem referendarza sądowego odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (wpis od skargi wynosi 200 zł.) nie pozbawi skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż posiada on majątek wystarczający na ich pokrycie. W ocenie referendarza sądowego skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I FZ 437/07). Poniesienie przez skarżącego wydatków związanych z zastępstwem procesowym mogłoby stanowić dla skarżącego nadmierne obciążenie i zachwiać jego sytuacją materialną. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy, orzeczono jak w sentencji.