IV SA/Wa 843/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. - oddala skargę - Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania J. R. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 r. orzekającej o odmowie wymeldowania M. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu wymienionego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] stycznia 2011 r. na wniosek J. R. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania M. W. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent W. wydał w dniu [...] listopada 2011 r. decyzję orzekającą o odmowie wymeldowania M. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Od ww. decyzji odwołanie wniósł J. R. Rozpoznając sprawę organ stwierdził, że we wniosku o wymeldowanie J. R. wskazał, że M. W. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały co najmniej od 2009r. W trakcie postępowania wyjaśniającego M. W. oświadczył, że w miejscu zameldowania na pobyt stały nie może mieszkać na stałe od lata 2010 r. z uwagi na stan techniczny budynku. Właściciel budynku – J. R. odłączył w budynku media, tj. gaz i wodę. Nie może korzystać z energii elektrycznej, gdyż budynek jest notorycznie zalewany. Dodatkowo poinformował, że posiada klucze do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., przychodzi do niego codziennie po pracy, posiada tam swoje rzeczy osobiste, pod tym adresem odbiera korespondencję. Z uwagi na fakt, że w ww. lokalu nie ma prądu i gazu, a lokal jest zagrzybiony M. W. rzadko w nim nocuje. Dalej organ przywołał protokół oględzin spornego lokalu z dnia [...] marca 2011r., z którego wynika, że lokal nr [...] przy ul. [...] w W. był wyziębiony i sprawiał wrażenie opustoszałego. Dalej przywołano zeznania A. B. - administratora budynku, który stwierdził, że od około 2 lat nie spotyka w budynku M. W. Obecnie budynek ten jest pusty. Ostatni lokator wyprowadził się w sierpniu 2011 r. A. B. poinformował, że M. W. nie zgłaszał faktu zalewania instalacji elektrycznej. Dalej B. N. zeznała, że na posesji nie widuje M. W. Ponadto z informacji przekazanych przez straż miejską, która została poproszona o dokonanie ustaleń w niniejszej sprawie wynika, że przeprowadzone cztery próby kontaktu w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie przyniosły rezultatu. Posesja jest zamknięta i nikogo w niej nie zastano. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony został pogląd, że "o opuszczeniu miejsca pobytu stałego" w rozumieniu art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nie przebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli tej osoby. W niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do uznania, że M. W. opuścił lokal nr [...] położony przy ul. [...] w W. w rozumieniu art. 15 ust. 2 wyżej przywołanej ustawy. Bezspornym jest, że wymieniony nie zamieszkuje w tym lokalu co najmniej od lata 2010 r. Potwierdził to sam M. W. do protokołu w dniu [...] lutego 2011 r. Wymieniony stwierdził, że stan techniczny budynku nie pozwala na stałe w nim zamieszkiwanie (brak wody i gazu, zalana instalacja elektryczna). Z powodu zagrzybienia lokalu rzadko w nim nocuje, a jedynie do niego przychodzi. Jako powód odłączenia mediów podał celowe działanie właściciela budynku. Zdaniem organu M. W. nie udowodnił, aby właściciel podejmował tego typu działania. Ponadto z akt nie wynika, aby ww. podejmował kroki prawne w celu poprawy warunków mieszkaniowych w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W ocenie organu doświadczenie życiowe wskazuje, że nie jest możliwe zamieszkiwanie w lokalu pozbawionym elektryczności, ogrzewania, czy wody. W lokalu, w którym te media nie istnieją, nie sposób wykonywać większość podstawowych czynności życia codziennego, które składają się na pojęcie pobytu stałego. Samo deklarowanie przez M. W. woli zamieszkiwania w ww. lokalu, nie daje podstawy do uznania, że faktycznie lokal ten stanowi miejsce jego pobytu stałego. M. W. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w skardze do sądu administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że obowiązkiem organów jest ustalenie czy dana osoba trwale i dobrowolnie opuściła lokal mieszkalny. Skarżący kwestionuje stwierdzenie Wojewody, że nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] oraz że stan ten był jego świadomą i dobrowolną decyzją. Skarżący podkreślał wolę koncentracji spraw życiowych w tym lokalu, a wykonywanie czynności życiowych poza nim wymuszone zostało przez J. R. - właściciela budynku. Powołuje się na łączącą ich umowę najmu i obowiązki wynajmującego wynikające z ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. J. R. pozbawił go możliwości korzystania z mediów tłumacząc to nakazem inspekcji nadzoru budowlanego. Skarżący twierdzi, że jego zamiarem jest zamieszkiwanie w spornym lokalu, a jedynie stan techniczny, brak mediów i grzyb mu to uniemożliwia. Dalej podniesiono, że z uzasadnienia decyzji nie wynika aby Wojewoda ustalił fakt odcięcia mediów od budynku przy ul. [...], a jeśli to uczynił, czy ustalił przyczynę tego odcięcia. W ocenie skarżącego nie musiał udowadniać, że odłączenie mediów było wynikiem działania J. R., bowiem obowiązek zapewnienia tych mediów ciąży na właścicielu budynku, co wynika bezpośrednio z przepisu art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Natomiast organ winien ustalić okoliczność odcięcia od mediów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Na wstępie należy podkreślić, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z jego treścią organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. V S.A. 3169/00, LEX nr 50123). Celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest rejestracja danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku meldunkowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach (art. 1 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że zadanie organu polega m.in. na gromadzeniu informacji w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc zbadaniu, czy dana osoba faktycznie mieszka pod wskazanym adresem. Temu zadaniu towarzyszy obowiązek meldunkowy wynikający wprost z przepisu art. 10 ust. 1 ustawy, stanowiący, że osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego w stosunku do skarżącego z wniosku właściciela budynku zostało wszczęte postępowanie administracyjne o wymeldowanie z pobytu stałego. Przeprowadzone prawidłowo postępowanie wyjaśniające tj. przesłuchanie świadków, protokół oględzin spornego lokalu oraz notatki sporządzone przez straż miejską w sprawie prób przeprowadzenia kontroli w tym lokalu wykazało, że skarżący nie przebywa na stałe w miejscu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Posiada klucze i czasami przychodzi do tego lokalu, nie mniej jednak wszystkie jego czynności dnia codziennego koncentrują się pod innym adresem. W szczególności z protokołu oględzin wynika, że lokal nie nosi cech zamieszkania. Stwierdzenie powyższe należy uznać za wiarygodne w świetle pozostałych ustaleń faktycznych (do mieszkania odcięto dopływ wody i gazu, natomiast korzystanie z prądu jest niemożliwe ze względu na zamakanie przewodów elektrycznych co grozi spięciami) oraz dowodu z fotografii obrazujących stan techniczny całego budynku. W ocenie Sądu trafnie organy przyjęły, że zamieszkiwanie w takim mieszkaniu na obecnym etapie rozwoju cywilizacyjnego jest niemożliwe. Skarżący zresztą przyznał, że nie może mieszkać pod tym adresem z powodu zaniedbać właściciela budynku prowadzących do całkowitej dewastacji budynku oraz potwierdził brak mediów w mieszkaniu. Nie można jednak uznać za przesłankę warunkującą dalsze utrzymywanie meldunku faktu przychodzenia do lokalu, nawet regularnego i odbierania korespondencji. Przez zamieszkiwanie bowiem należy rozumieć skoncentrowanie w danym miejscu zwykłych czynności dnia codziennego, nocowanie oraz ześrodkowanie innych interesów życiowych. Doświadczenie życiowe wskazuje, jak trafnie przyjął organ, że wykonywanie podstawowych czynności życiowych w warunkach życia w mieście bez dostępu do wody, gazu i prądu nie jest możliwe. Dodatkowo stan techniczny budynku uniemożliwia stały pobyt ludzi ze względu na ich bezpieczeństwo. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 27 marca 2007r. (sygn. akt II OSK 521/06): "Z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mamy do czynienia wówczas, gdy w wyniku z reguły bezprawnych działań osób trzecich dana osoba nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. W takiej sytuacji w wyniku podjętych we właściwym czasie środków prawnych może nastąpić powrót do lokalu. Nie ma to zastosowania w przypadku złego stanu technicznego budynku, który jest faktem obiektywnym, wynikającym z wielu uwarunkowań, w tym często z zaniedbań jego właściciela. Taka okoliczność nie może być zaliczona do działań pozbawiających cech dobrowolności opuszczenie lokalu." Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 18 stycznia 2011r. (sygn. akt II OSK 46/10), przyjmując, że w wypadku gdy opuszczenie, nawet przymusowe, lokalu następuje na skutek okoliczności obiektywnych jakimi są bardzo zły stan techniczny budynku uniemożliwiający zamieszkiwanie w nim, wówczas wymeldowanie będzie uzasadnione. Skarżący pierwotnie wywodził, że musiał się wyprowadzić z lokalu bowiem został do tego zmuszony przez stan techniczny lokalu i brak mediów. Jednocześnie podnosił wolę powrotu, jeżeli właściciel dokona remontu budynku, aby możliwe było w nim zamieszkiwanie. To stanowisko uzasadnione zgromadzonym materiałem dowodowym potwierdza, że obiektywnie nastąpiło opuszczenie lokalu, choć niejako spowodowane niemożnością korzystania z niego, nie było zaś wynikiem jednoznacznej woli skarżącego. Mając na uwadze, że okoliczności obiektywne uniemożliwiają przebywanie w spornym lokalu, a jego opuszczenie przez skarżącego było związane głównie ze złym technicznym, nie zaś z bezprawnymi działaniami właściciela lokalu polegającymi na zakłócaniu lub uniemożliwianiu tego zamieszkania poprzez odcięcie mediów, wystąpiły przesłanki do wymeldowania. W ocenie skarżącego J. R. (właściciel budynku) celowo nie przeprowadza robót remontowych, aby "pozbyć" się lokatorów. W ocenie Sądu stwierdzenia te nie mają pokrycia w ustalonym stanie faktycznym, a skarżący nie udowodnił, jak podkreślił organ odwoławczy, że działania te mają w istocie miejsce. Jedynym faktem wykazanym w postępowaniu wyjaśniającym jest fatalny stan techniczny całego budynku, w tym także lokalu zajmowanego przez skarżącego. M. W. powołuje się na brzmienie art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, który nakłada na wynajmującego obowiązek zapewnienia sprawnego działania istniejących instalacji i urządzeń umożliwiających korzystanie z mediów. Sąd podziela stanowisko skarżącego, że przywołany przepis nakłada na wynajmującego określone w nim obowiązki, jednakże w niniejszej sprawie okoliczność powyższa nie ma decydującego znaczenia. Przede wszystkim sam stan techniczny całego budynku, co wynika z załączonych zdjęć uniemożliwia zamieszkiwanie w nim. Zatem nawet gdyby mieszkanie było zaopatrzone w te media korzystanie z niego zgodnie z jego przeznaczeniem mogłoby wiązać się z zagrożeniem choćby zdrowia. Druga kwestia, a mianowicie brak owych mediów także nie uzasadnia stanowiska, że skarżący został zmuszony do opuszczenia lokalu. Przede wszystkim M. W. mógł realizować swoje uprawnienia lokatorskie poprzez podjęcie działań prawnych mających na celu zapewnienie realizacji przez właściciela jego ustawowego obowiązku wynikającego z art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów. Tymczasem zwracał się jedynie raz do administratora aby zostały przywrócone te media (protokół rozprawy przed sądem administracyjnym). Nie pojął natomiast żadnych dalszych środków prawem dopuszczalnych, jak przykładowo powództwo przed sądem powszechnym. Wobec powyższego w ślad za poglądem prawnym wyrażonym w wyrokach NSA np. wyrok z 25 października 2005r. (sygn. akt II OSK 127/05) i wyrok NSA z 13 maja 2008 r. (sygn. akt II OSK 539/07), należy przyjąć tezę, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana w celu powrotu do lokalu nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających ten powrót. W ocenie Sądu ocena stanu faktycznego dokonana przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji jest prawidłowa, a wywiedzione z tej oceny zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać za prawidłowe. Z tych względów Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.