IV SAB/Wa 436/18

Dnia 4 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. W. na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie rozpatrzenia wniosku postanawia: odrzucić skargę. E. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. dotyczącego bezczynności Ministra Obrony Narodowej w zakresie mianowania go na pierwszy stopień oficerski podporucznika. W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niedopuszczalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) zgodnie z którym sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Do właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej zwanej "p.p.s.a.", należy orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Należy również wyjaśnić, że zaskarżenie bezczynności jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Bezczynność organu następuje zatem wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2017 r. dotyczącego bezczynności Ministra Obrony Narodowej w zakresie mianowania go na pierwszy stopień oficerski podporucznika. Wskazać należy, iż Rzecznik Praw Obywatelskich jest konstytucyjnym organem ochrony prawa niezależnym od pozostałych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie (art. 210 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Zgodnie z art. 208 Konstytucji RP Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych. W tym stanie rzeczy, skoro działania Rzecznika Praw Obywatelskich pozostają w sferze jego konstytucyjnej niezawisłości statuowanej w art. 210 Konstytucji RP, to brak podjęcia tych działań nie może być kwalifikowany jako bezprawny, bowiem znajduje podstawę w treści art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2017 r., poz. 958 ze zm.), zgodnie z którym Rzecznik po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem może: 1) podjąć sprawę, 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków działania, 3) przekazać sprawę według właściwości lub 4) nie podjąć sprawy – zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy. Z uwagi na powyższe w orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że rozpatrywanie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kierowanych do niego wniosków nie następuje w formach czynności z zakresu administracji publicznej przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Z tego względu ocena podejmowanych przez Rzecznika działań nie należy do kontroli sądu administracyjnego (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 kwietnia 1998 r. I SAB 41/98 z 9 lutego 2000 r. II SA 2652/99, z 17 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 1791/06 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 listopada 2004 r. II SAB/Wa 343/04, z 4 maja 2005 r. IV SA/Wa 659/05, z 25 września 2018 r. IV SAB/Wa 386/15, z 24 stycznia 2017 r. IV SAB/Wa 418/16). Mając zatem na względzie, że działania podejmowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich na podstawie przepisów ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego, należy stwierdzić, że niepodjęcie czynności w zakresie rozpoznania złożonego wniosku nie stanowi bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., a tym samym nie przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego. W konsekwencji Sąd uznał, że rozpoznawana skarga, jako nie mieszcząca się w katalogu aktów i czynności z zakresu administracji publicznej poddanych kontroli sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.