IV SAB/Wa 55/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego; 2. stwierdza, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz M. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 15 września 2008 r. r. M. Z. wniósł do Starostwa Powiatowego w P. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...].10.1966r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia za odszkodowaniem m.in. nieruchomości położonych w g. kat. [...], powiat P., ozn. jako działki cz. [...] o pow. [...] m.kw. z całości [...] m.kw oraz działki cz. [...] o pow. [...] m.kw., z całości [...] m.kw., stanowiących "faktyczną własność nieznanej K. M., nieznanej E. M. i nieznanej W. M. po 1/3 cz." (pkt 55 orzeczenia). Na skutek prowadzonego postępowania administracyjnego przed różnymi organami Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2012r. umorzył postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...].10.1966r. o wywłaszczeniu ze względu na to, że organem wyższego stopnia właściwym do prowadzenia postępowania nieważnościowego jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Odwołanie M. Z. od powyższej decyzji zostało przekazane organowi II stopnia w dniu [...] czerwca 2012r. Minister ten w dniu [...] marca 2013r. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...]. Następnie organ ten zawiadomieniem z dnia 16 lipca 2013r. poinformował, że zostało wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...].10.1966r. o wywłaszczeniu. Obecnie organem właściwym, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 2014 roku, jest Minister Infrastruktury i Rozwoju. Do dnia wniesienia przedmiotowej skargi organ nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia. W dniu 12 grudnia 2014 r. M. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie nie rozpatrzenia jego wniosku z dnia 15 września 2008 r. o stwierdzenie nieważności powołanego wyżej orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...]października 1966 r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o umorzenie postępowania podnosząc, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone jego decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...].10.1966 r., nr [...] w zaskarżonej części. Nadto podniósł, że postępowanie prowadzone w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, a w szczególności obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości dowodów zgromadzonych w sprawie oraz oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy badana okoliczność została udowodniona. W niniejszej sprawie występował obszerny materiał dowodowy oraz zawiły stan faktyczny sprawy wymagający jego wnikliwej analizy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w punktach 1 - 4a. W niniejszej sprawie wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność powoduje, że zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie sądowe w tym przedmiocie należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z treścią pkt I wyroku. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w art. 35 k.p.a. i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Z akt sprawy wynika, że na dzień wniesienia skargi do Sądu (data wpływu do Sądu – 18 grudnia 2014 r.), wniosek skarżącego z dnia 15 września 2008 r. o stwierdzenie nieważności wymienionego orzeczenia nie został załatwiony co oznacza, że organ pozostawał w bezczynności. Przy czym w ocenie Sądu nie jest możliwe w realiach niniejszej sprawy przyjęcie, że dopiero od zawiadomienia o wszczęciu postępowania nieważnościowego, co miało miejsce w dniu 16 lipca 2013r. możliwe jest ocenianie stanu bezczynności Ministra. Co prawda organ wszczął to postępowanie formalnie w dniu 16 lipca 2013r, jednak już w dniu 19 czerwca 2012r. wpłynęło do niego odwołanie, które rozstrzygnął dopiero decyzją z dnia [...] marca 2013r. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...] posiadał informację, którą zaakceptował, że jest organem właściwym w sprawie nieważności. Oczekiwanie zatem na rozpatrzenie odwołania przez tak długi czas nosi znamiona bezczynności. Nie jest bowiem uzasadnione badanie aktywności Ministra dopiero od daty formalnego wszczęcia postępowania nieważnościowego przez ten organ. Sąd ocenia bezczynność w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1966r. i w sprawie tej jednym z elementów postępowania było rozpatrzenie odwołania skarżącego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012r. Rozpoznając to odwołanie przez okres 9 miesięcy organ pozostawał w bezczynności. Następnie wszczął postępowanie nieważnościowe i następnych kilka miesięcy nie podjął żadnych istotnych czynności. Sąd podkreśla, że w niniejszym postepowaniu nie jest uprawniony do oceny legalności decyzji o umorzeniu postępowania przez Wojewodę [...], ale jak wynika z art. 65 § 1 k.p.a. w takiej sytuacji organ niewłaściwy przekazuje podanie strony organowi właściwemu, nie zaś umarza postępowanie. Taki tryb załatwienia sprawy przyjęty w k.p.a. usprawnia i przyspiesza postępowanie administracyjne. Jednak co bezsporne - w dniu orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny bezczynność organu nie występowała, gdyż wcześniej tj. w dniu [...] stycznia 2015r. organ wydał decyzję załatwiającą omawiany wniosek skarżącego. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd dodatkowo miał na uwadze treść art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 zd. 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1 zd. 2). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 481/13 (LEX 1299301), gdzie wskazano, że użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11.12.2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13, WSA w Poznaniu z dnia 19.02.2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. I SAB/Wa 415/13, dostępny orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ administracyjny nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco prowadził sprawę. Jednocześnie Sąd stwierdza, że mimo iż w niniejszej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażący, to w opisanym powyżej stanie rzeczy należało odstąpić od wymierzania organowi grzywny. Orzekając o kosztach postępowania Sąd miał na uwadze art. 201 § 1 p.p.s.a., w myśl którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3.