V SA/Wa 1083/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1083/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Postanowieniem z 18 czerwca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1083/14, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania W.S. (dalej skarżący) prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 15 lipca 2014 r. skarżący został zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W zakreślonym terminie skarżący uiścił żądany wpis. Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1083/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.S. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej wniesiono o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z 20 lutego 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPF. Wypełniony formularz PPF z dnia 4 marca 2015 r. nadesłano w dniu 9 marca 2015 r. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem, posiada dom z działką oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczył, iż uzyskuje dochód z tytułu działalności gospodarczej w wys. [...] zł brutto miesięcznie, zaś jego żona z takiego samego tytułu w wys. [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca wskazał ponadto, że posiada samochody ciężarowe służące do prowadzenia działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazać należy, iż wyżej wymieniony przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione pod warunkiem zmiany okoliczności sprawy, która to zmiana powinna zaistnieć po tym, gdy sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy odnosić się może nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1163/13, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W pierwotnym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 3 kwietnia 2014 r. wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem, posiada dom z działką oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczył, iż uzyskuje dochód z tytułu działalności gospodarczej w wys. [...] zł brutto miesięcznie, zaś jego żona z takiego samego tytułu w wys. [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca wskazał ponadto, że posiada samochody ciężarowe służące do prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z powyższym, Sąd stwierdza, iż wnioski skarżącego złożone na urzędowych formularzach PPF z dnia 3 kwietnia 2014 r. oraz 4 marca 2015 r. są tożsame przedmiotowo. Wobec tego przyjąć należy, iż wykazywana sytuacja majątkowa strony nie uległa pogorszeniu. W tej sytuacji wskazać trzeba, iż złożenie ponownego wniosku, tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpoznanym, stanowi podstawę do zastosowania art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20.11.2008 r. sygn. akt I FZ 431/08; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie ukształtowany jest także pogląd, iż sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej, jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z 15.04.2008 r. sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z 12.06.2007 r. sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z 7.11.2007 r. sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z 21.05.2009 r. sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z 15.04.2009 r. sygn. akt I OZ 330/09). Przyjmuje się również, iż "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek, za wadliwą. W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, iż nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r. Z tych względów, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 254 § 1 p.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji postanowienia.