V SA/Wa 118/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-11
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Arkadiusz Tomczak, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieterminowe opłacenie przez pracodawcę składek na ubezpieczenia społeczne za wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych, pozbawia go prawa do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, nawet jeśli składki za samych pracowników niepełnosprawnych zostały opłacone terminowo?Ratio decidendi
Nieterminowe opłacenie przez pracodawcę składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników, nawet jeśli dotyczy to pracowników pełnosprawnych, stanowi podstawę do stwierdzenia, że miesięczne koszty płacy nie zostały poniesione terminowo w rozumieniu ustawy o rehabilitacji. W konsekwencji, pracodawca traci prawo do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, a przyznane dofinansowanie podlega zwrotowi w całości. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję jedynie w części dotyczącej 14-dniowego terminu zwrotu środków, uznając go za nieuzasadniony prawnie, a w pozostałej części oddalił skargę.Stan faktyczny
Spółka Z. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Prezesa PFRON nakazującą zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres styczeń-lipiec 2015 r. Organ ustalił, że spółka opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne za okresy rozliczeniowe luty-sierpień 2015 r. z uchybieniem terminów przekraczającym 14 dni. Spółka twierdziła, że koszty płacy zostały poniesione terminowo, a nawet jeśli nie, to prawo do dofinansowania powinno być zachowane w części dotyczącej terminowo opłaconych składek. Sąd uchylił decyzję w części dotyczącej 14-dniowego terminu zwrotu, uznając go za nieuzasadniony, a w pozostałej części oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej 14-dniowego terminu zwrotu środków PFRON, a w pozostałej części oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję organu I instancji z [...] lipca 2018 r. w zakresie w jakim nakazuje Z. Sp. z o.o. z siedzibą w G. zwrot w terminie 14 dni od otrzymania tej decyzji środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, 2) w pozostałej części oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] sp. z o.o. w G. (dalej: skarżąca, strona lub spółka) jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON lub organ) z [...] listopada 2018 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] lipca 2018 r., nr [...] nakazującą stronie zwrot w terminie 14 dni nienależnie pobranych środków PFRON wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące: od stycznia do lipca 2015 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] grudnia 2015 r. organ uzyskał z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) informację o nieprawidłowościach w opłacaniu składek przez stronę w okresie od lutego do sierpnia 2015 r. W odpowiedzi na zapytania (dwukrotne) organu ZUS pismem z 4 grudnia 2017 r. poinformował, m.in., że strona opłaciła składki na ubezpieczenia z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Wskazano, że składki na ubezpieczenia za okres rozliczeniowy: luty 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 30 kwietnia 2015 r., marzec 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 20 maja 2015 r., kwiecień 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 5 czerwca 2015 r., maj 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 26 września 2015 r., czerwiec 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 7 września 2015 r., lipiec 2015 r,, zostały opłacone ostatecznie w dniu 21 października 2015 r., sierpień 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 21 października 2015 r.
W związku z powyższym, pismem z 8 stycznia 2018 r. Prezes PFRON wezwał stronę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w łącznej kwocie 422.215,60 zł w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania wraz z odsetkami. Dodatkowo strona została wezwana do przedstawienia wyciągów bankowych lub innych dokumentów potwierdzających daty wpływu na rachunek bankowy strony kwot dofinansowania przekazanego przez Fundusz za okresy sprawozdawcze PFRON: styczeń - lipiec 2015 r.
Pismem z 9 kwietnia 2018 r. (data nadania) skarżąca poinformowała, że "koszty płacy w postaci składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników niepełnosprawnych dotyczące ww. okresów zostały opłacone terminowo". Na dowód czego strona załączyła pismo z 4 stycznia 2016 r. skierowane do ZUS wskazujące na wniosek o konkretne rozliczenie dokonanych wpłat, w szczególności wskazujące na konieczność dokonania pokrycia należności za pracowników niepełnosprawnych. Jako podstawę prawną żądania strona podała art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej: usus) i art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej op).
W związku z brakiem zwrotu środków organ pismem z 13 kwietnia 2018 r. poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nienależnie pobranych środków PFRON za ww. okresy sprawozdawcze.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes PFRON decyzją z [...] lipca 2018 r. nakazał stronie zwrot w terminie 14 dni nienależnie pobranych środków PFRON wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące: od stycznia do lipca 2015 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskom Wn-D za okresy sprawozdawcze PFRON: styczeń - lipiec 2015 r., odpowiadają deklaracje ZUS za okresy rozliczeniowe: luty - sierpień 2015 r. Wynika to z faktu, iż wynagrodzenie za miesiące styczeń - lipiec 2015 r. wypłacone było w miesiącach luty - sierpień 2015 r. Zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 200, ze zm., dalej: updfo). Zgodnie z art. 11 ust. 1 updfo przychodami (także ze stosunku pracy) są otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne. Podstawę naliczenia składek ZUS stanowi przychód w rozumieniu ww. ustawy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W związku z powyższym obowiązek zapłaty składek powstaje z chwilą wypłaty wynagrodzenia.
Organ przywołał w szczególności treść art. 26a ust. 1a1 pkt 3, ust. 11 pkt 1 oraz art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 511 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) i podkreślił, że w wyniku analizy dokumentów przedstawionych przez stronę nie wynika z nich żeby składki na ZUS za okresy objęte postępowaniem opłacone były w obowiązującym płatnika terminie. Zdaniem organu sam fakt, że płatnik powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej, zwraca się do ZUS, wskazując w jaki sposób ZUS powinien rozliczyć wpłaty nie dowodzi terminowości dokonania tych wpłat. W cenie organu sposób rozliczania wpłat na poszczególne fundusze ZUS, określa nie Ordynacja podatkowa tylko akt wykonawczy do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. poz. 465, ze zm., dalej rozporządzenie Rady Ministrów). Zgodnie z tym rozporządzeniem składki rozliczane są proporcjonalnie na wszystkich ubezpieczonych, w ramach poszczególnych funduszy. Potwierdził to również ZUS w piśmie do PFRON z [...] listopada 2017 r., w którym jednoznacznie stwierdza, że nie ma możliwości rozliczenia wpłat na poszczególnych ubezpieczonych.
W związku z faktem, że strona nie przedstawiła dokumentów, które przeczyłyby ustaleniom Funduszu, na podstawie informacji przekazanych przez ZUS w piśmie z [...] listopada 2017 r. ustalono, iż składki na ZUS za okresy rozliczeniowe: luty - sierpień 2015 r. (odpowiadające okresom sprawozdawczym PFRON: styczeń - lipiec 2015 r.), nie zostały opłacone w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 usus, ani z uchybieniem tego terminu, nie przekraczającym 14 dni. Dlatego też organ uznał, że nienależnie pobrane zostało przez stronę miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze PFRON: styczeń - lipiec 2015 r. W oparciu o powyższe organ stwierdził, że spółka pobrała nienależne środki PFRON w łącznej kwocie 422.215,60 zł.
Organ również stwierdził, że skarżąca mimo wezwania nie nadesłała wyciągów bankowych potwierdzających daty wpływu na rachunek bankowy kwot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okresy sprawozdawcze. Dlatego też organ ustalił te daty na podstawie dowodów własnych i podał konkretne daty w których skarżąca otrzymała w jego ocenie dofinansowanie.
W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes PFRON decyzją z [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lipca 2018 r.
Organ ponownie stanął na stanowisku, że w przypadku okresów wskazanych w decyzji pierwszoinstancyjnej składki nie zostały opłacone zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.
Podkreślił, że zawarte w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji sformułowanie "miesięczne dofinansowanie nie przysługuje" oznacza, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu nie ma charakteru uznaniowego charakteryzującego się swobodą decyzyjną organu, lecz jest to tzw. decyzja związana, tj. taka, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. Skoro zatem zaistniała przesłanka określona w pkt 3 omawianego przepisu, organ miał obowiązek wezwać stronę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania.
Ponownie organ powołując się na rozporządzenie Rady Ministrów stanął na stanowisku, że przepisy te jednoznacznie określają, iż składki na ubezpieczenia społeczne są rozliczane proporcjonalnie na każdego ubezpieczonego, bez wskazania czy wpłacona kwota w pierwszej kolejności pokrywa składki na ubezpieczenia społeczne pracowników niepełnosprawnych. Zauważył również, że ani przepisy usus, ani przepisy wykonawcze nie przewidują możliwości składania odrębnych deklaracji na osoby niepełnosprawne, wobec czego niemożliwym jest uznanie, że strona terminowo poniosła część kosztów płacy w postaci składek ZUS.
Organ potwierdził, że ewentualne nieterminowe opłacenie części kosztów płacy (składki na ubezpieczenia społeczne) pozbawia w całości prawa do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych i tym samym, wbrew twierdzeniom strony, nie zachowuje ona prawa do 75% kosztów płacy opłaconych terminowo. W tym zakresie powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 kwietnia 2017 r. (V SA/Wa 1209/16) i wskazał, że pojęcie "zakres nieprawidłowości", nie może być utożsamiany z wysokością nieopłaconych w terminie składek i określeniem kwoty dofinansowania do zwrotu w odniesieniu do tej tylko części składek, które nie zostały opłacone przez nią w terminie jak twierdzi strona, lecz z samym faktem nieprawidłowości w postaci rodzaju naruszenia lub jak w tym wypadku - okresu czasu za jaki składki nie zostały opłacone w terminie. W art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji jest mowa o "środkach Funduszu" wraz z odsetkami, nie zaś o "równowartości kwoty dofinansowania w zakresie nieopłaconych terminowo przez skarżącą składek".
Odnosząc się do pozostałych zarzutów organ uznał je za niezasadne.
Strona na ww. decyzję złożyła skargę wnosząc o uchylenie obydwu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo skarżąca wniosła na podstawie art. 145a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej ppsa) o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy i jej rozstrzygnięcia. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 78 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, w związku z art. 26a ust. 11 pkt 1 i ust. 12 ustawy o rehabilitacji poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania;
2) art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w związku z art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji oraz art. 31 usus i art. 62 § 1 op poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy koszty płacy dotyczące okresów: styczeń - lipiec 2015, spółka poniosła terminowo, albowiem wynagrodzenia pracowników, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, w całości, a składki na ubezpieczenia społeczne od pracowników niepełnosprawnych zostały opłacone terminowo, a zatem pracodawca zachował prawo do uzyskania dofinansowania za ww. miesiące. Strona udokumentowała terminowość opłacenia składek za pracowników niepełnosprawnych w szczególności pismem do ZUS zawierającym oświadczenie pracodawcy odnośnie sposobu zaliczenia dokonanych przelewów oraz wskazaniem pracowników niepełnosprawnych, za których zostały opłacone składki na ubezpieczenia społeczne;
3) z ostrożności procesowej, na wypadek uznania, że składki na ubezpieczenia społeczne zostały opłacone po terminie, zarzuciła naruszenie art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w związku z art. 26a ust. 4 i art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji poprzez uznanie, iż ewentualne nieterminowe opłacenie części kosztów płacy (składki na ubezpieczenia społeczne) pozbawia w całości prawa do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, w sytuacji gdy analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosków zgoła odmiennych, a pracodawca zachowuje prawo do 75% kosztów płacy opłaconych terminowo;
4) art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej poprzez nakazanie zwrotu dofinansowania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji zamiast w terminie 3 miesięcy od dnia jej otrzymania;
5) art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie w sprawie jako prawidłowej podstawy rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu dofinansowania, a zastosowanie jedynie ogólnego art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji odnoszącego się do zwrotu środków PFRON;
6) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 w związku z art. 77 § 1, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej kpa) poprzez przeprowadzenie postępowania bez uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, brak oparcia decyzji na całokształcie zebranego w sprawie materiału, nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, które w szczególności przejawiało się na nieprawidłowym ustaleniu, iż pracodawca nie opłacił składek na ubezpieczenia społeczne za osoby niepełnosprawne terminowo, pominięcie złożonych zaświadczeń o niezaleganiu w zakresie należności składkowych wobec ZUS, odmowie przeprowadzenia dowodu mającego na celu weryfikację tych zaświadczeń, brak wskazania właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia;
7) art. 8 § 2 kpa oraz art. 9 kpa poprzez: (prawdopodobnie odstąpienie – dopisek sądu) przez organ I instancji od wcześniej obowiązującej - zgodnej ze stanowiskiem odwołującego się - wykładni art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i nieuzasadnione i niezapowiedziane jakimikolwiek uprzednimi czynnościami informacyjnymi PFRON zastosowanie z mocą wsteczną nowej niekorzystnej dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne i korzystających z dofinansowania PFRON interpretacji wyżej wymienionego przepisu oraz nadużycie prawa przez organ poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie dla osiągania celów innych niż cele zamierzone przez ustawodawcę.
Prezes PFRON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes PFRON, co do zasady wydał prawidłową decyzję. Nieprawidłowość decyzji tkwi w jej osnowie. Mianowicie organ bez podstawy prawnej zażądał od strony zwrotu w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, nienależnie pobranych środków. Prezes PFRON nie podał żadnej podstawy prawnej wskazującej na 14-dniowy termin zwrotu środków. Co więcej z przepisów ustawy o rehabilitacji nie wynika, aby elementem koniecznym decyzji było wskazanie terminu zwrotu środków. Żaden bowiem z przepisów ustawy o rehabilitacji, nie wskazuje na konieczność określenia terminu zwrotu środków.
Tym samym wskazany powyżej element decyzji związany z 14-dniowym terminem jest w ocenie sądu wadliwy i wymaga wyeliminowania z obiegu prawnego. Wyeliminowanie tej części decyzji nie jest działaniem na niekorzyść skarżącej, gdyż ten termin upłynął już bezskutecznie.
W tym miejscu sąd wskazuje również, że bezzasadnie skarżąca twierdzi, iż zamiast 14-dniowego terminu organ winien zastosować termin 3 miesięczny wynikający z art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji, który stanowi, że zwrotu, o którym mowa w ust. 1 (środków funduszu), dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu. Powyższy 3-miesięczny termin dotyczy bezdecyzyjnego zwrotu środków przez zobowiązanych, a więc zwrotu środków dokonywanych w sposób dobrowolny, przed wszczęciem postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca została wezwana do zwrotu środków w terminie 3 miesięcy (pismo z 8 stycznia 2018 r. – doręczone 11 stycznia 2018 r.). Skarżąca nie skorzystała z prawa dobrowolnego zwrotu tych środków w ww. terminie i dlatego też organ wszczął postępowanie administracyjne i następnie wydał decyzję zobowiązujący skarżącą do zwrotu środków. Tym samym bezzasadnie strona wskazuje na konieczność ponownego zastosowania tego terminu w decyzji nakazującej zwrot środków, gdyż terminu tego nie stosuje się do decyzji nakazującej zwrot środków funduszu.
Przechodząc do merytorycznej analizy sprawy sąd zauważa, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika niepełnosprawnego w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014), które wskazuje w art. 2 pkt 28, że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ten pogląd nie jest kwestionowany (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 765/12; z 25 lutego 2015r., sygn. akt II GSK 464/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3594/15).
Pomoc dotyczy zatem pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych.
W sprawie ustalono, że spółka wg organu, w stosunku do pracowników nie opłaciła składek ZUS od wynagrodzeń za okresy rozliczeniowe: luty - sierpień 2015 r. (okresom tym odpowiadają okresy sprawozdawcze PFRON: styczeń - lipiec 2015 r.) zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.
Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.
Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, zwane dalej "miesięcznym dofinansowaniem", przysługuje w kwocie: 1) 1.800 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności; 2) 1.125 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; 3) 450 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.
Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. W myśl bowiem art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.
Zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).
Rozporządzenie 651/2104 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w art. 2 pkt 3 i wg tego przepisu pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Zgodnie z art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014 intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych. Z kolei koszty kwalifikowalne to koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego (art. 33 ust. 2)
Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samym, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.
Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.
Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).
W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.
Jak stanowi art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.
Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z cytowanym art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.
Zasadnie zatem skarżąca stwierdza, że nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. Sąd wyjaśnia, że rola Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji). Ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników pełnosprawnych. Dlatego też w ocenie sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. W sprawie w takiego ustalenia organ dokonał i jednoznacznie ustalił, że za wskazane okresy strona nie poniosła kosztów płacy (składek na ubezpieczenia) w terminie wskazanym w art. 26 ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Na podstawie przedstawionych informacji pochodzących od ZUS, a więc informacji mających walor dokumentu urzędowego ustalił, że składki na ubezpieczenia za okresy rozliczeniowe: luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r. zostały opłacone ostatecznie odpowiednio w dniu 30 kwietnia, 20 maja 2015 r., 5 czerwca, 26 września, 7 września 2015 r., 21 października i 21 października 2015 r., tj. z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
Brak terminowego opłacenia składek potwierdza także pismo strony z 4 stycznia 2016 r. skierowane do ZUS, w którym strona wnosi o rozliczenie składek na ZUS za okresy sprawozdawcze ZUS luty-sierpień 2015 r. (odpowiadają im okresy sprawozdawcze PFRON styczeń-lipiec 2015 r.) w pierwszej kolejności na pracowników niepełnosprawnych wg załączonych do tego pisma imiennego zestawienia kosztów ZUS. Tym samym także strona jest świadoma, że za wskazane okresy opłaciła koszty płacy z uchybieniem terminu przekraczającym 14 dni.
W tym miejscu sąd zaznacza, że nie podziela zarówno stanowiska Prezesa PFRON, jak i skarżącej w zakresie stosowania art. 62 § 1 op. Myli się bowiem Prezes PFRON wskazując, że sposób rozliczania wpłat na poszczególne fundusze ZUS, określa nie Ordynacja podatkowa tylko akt wykonawczy do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie sądu powołane rozporządzenie Rady Ministrów istotnie co do zasady wskazuje na konkretny sposób zaliczania wpłat na poszczególne fundusze. Jednakże strona może wystąpić z żądaniem do ZUS o inny sposób rozliczenia wpłaty niż wskazany przez powołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów. Słusznie w tym zakresie skarżąca wskazuje na treść art. 62 § 1 op, który to przepis stosuje się odpowiednio na mocy odesłania zawartego w art. 31 usus.
Art. 62 § 1 op wskazuje, że jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę, z zastrzeżeniem § 2, zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Tym samym sam zobowiązany może wskazać fundusze na które dokonuje wpłaty środków, a ZUS w myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów dokonuje rozliczenia dokonanej przez płatnika składek wpłaty na koncie płatnika i zewidencjonowania danych na koncie ubezpieczonego za dany miesiąc kalendarzowy na podstawie deklaracji oraz raportów lub deklaracji korygującej i raportów korygujących, w części przypadającej na dany fundusz według podziału ustalonego zgodnie z § 7 ust. 1. Jednakże takie wskazanie musi nastąpić w dacie dokonania wpłaty, a nie po dokonaniu już rozliczenia zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów. Skarżąca zupełnie nie zwraca uwagi, że nie składając takiego wniosku wraz z dokonaniem wpłaty, traci prawo do innego niż zgodnego z przepisami prawa rozliczenia wpłaty. Powyższe stanowisko sądu jest zgodnie zarówno z poglądami doktryny, jak i orzecznictwem sądowoadministracyjnym w tym zakresie. Zgodnie bowiem z komentarzem do art. 62 op (Andrzej Huchla, w Dzwonkowski Henryk, Huchla Andrzej, Kosikowski Cezary, Ordynacja podatkowa, Komentarz) zaliczenie to dokonywane jest przede wszystkim zgodnie ze wskazaniem podatnika, jeżeli podatnik w tej kwestii się wypowiedział. Wskazanie takie może nastąpić równocześnie z wpłatą albo wcześniej, jako zapowiedź przyszłego trybu zaliczania wpłat. Wskazanie późniejsze jest bezskuteczne, ponieważ, wobec nieistnienia wypowiedzi podatnika w tej kwestii, zaliczenie z mocy prawa odpowiadać powinno zasadzie opisanej w pierwszym fragmencie art. 62 § 1 op (patrz także wyrok NSA z 5 marca 2013 r., II FSK 760/12 wskazujący na moment, w którym strona może złożyć wniosek o zaliczenie nadpłaty wraz ze wskazaniem kolejności jej zaliczania). Dlatego też wskazany wniosek spółki z 4 stycznia 2016 r. nie mógł wywrzeć żadnych skutków prawnych, dla prawidłowości ustaleń Prezesa PFRON. Podkreślenia wymaga, że z akt wynika, iż skarżąca złożyła deklaracje ZUSowskie (DRA) i nie wpłaciła środków finansowych pozwalających na opłacenie całości składek. Tym sposobem na koncie spółki powstały zaległości, które proporcjonalnie obciążyły wszystkich pracowników strony, zarówno niepełnosprawnych jak i pełnosprawnych. Zaległości te przekraczały 14 dni. Złożone do akt administracyjnych zaświadczenia ZUS z 3 lutego 2015 r. i 9 czerwca 2015 r. w żaden sposób nie przeczą ustaleniom Prezesa PFRON. Odnośnie tych zaświadczeń należy zwrócić uwagę na daty ich wystawienia i wskazać, że na datę ich wystawienia istotnie skarżąca nie posiadała zaległości. Pierwsze zaświadczenie z 3 lutego 2015 r. ze względu na datę wydania i terminy płatności należności składkowych nie obejmuje bowiem wskazanych w decyzji okresów rozliczeniowych, w których spółka przekroczyła terminy opłacania składek (deklaracja ZUS za m-c styczeń podlega zapłacie do 15 lutego, a za luty podlegała zapłacie dopiero w marcu; organ także nie stwierdził zaległości wg deklaracji ZUS za m-ce grudzień 2014 r. i styczeń 2015 r.). Natomiast porównując drugie zaświadczenie z 9 czerwca 2016 r. oraz dane otrzymane od ZUS, to należy stwierdzić, że zaświadczenie jest zbieżne z tymi danymi i wskazuje jedynie, że na tę datę strona nie posiadała zadłużenia. Podkreślenia bowiem wymaga, że środki finansowe pokrywające deklarację ZUS za kwiecień 2015 r. (strona winna opłacić do 15 maja 2015 r.) ostatecznie strona zapłaciła w dniu 5 czerwca 2015 r., a zatem na dzień 9 czerwca 2015 r. spółka nie posiadała zaległości, gdyż termin zapłaty za deklarację za miesiąc maj 2015 r. jeszcze nie upłynął. Tym samym złożone dokumenty w żaden sposób nie przeczą dokonanym ustaleniom.
Należy wskazać, że z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, iż funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in. kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje, a przyznane dofinansowanie podlega zwrotowi. Dlatego też niezasadny jest zarzut naruszenia art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w związku z art. 26a ust. 4 i art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, poprzez uznanie, iż ewentualne nieterminowe opłacenie części kosztów płacy pozbawia w całości prawa do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, w sytuacji gdy analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosków zgoła odmiennych, a pracodawca zachowuje prawo do 75% kosztów płacy opłaconych terminowo. Wbrew twierdzeniom strony analiza powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje, że w wypadku nawet częściowego nieuiszczenia w wymaganym terminie kosztów płacy, dofinansowanie w jakiejkolwiek wysokości nie przysługuje, o czym wprost wskazuje cytowany wyżej art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Tym samym skoro stwierdzono, że strona koszty płacy pokryła po terminie wynikającym z powyższego przepisu, to na mocy art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji organ był zobowiązany wydać decyzję nakazującą zwrot środków. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Sytuacja stron nie może różnić się w zależności od momentu wykrycia nieprawidłowości. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja w której w przypadku wykrycia opłacenia kosztów płacy po terminie, przed udzieleniem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, odmawiać w całości takiego dofinansowania, a w przypadku wykrycia opłacenia kosztów płacy po terminie, po udzieleniu dofinansowania, nakazywać zwrot środków proporcjonalnie do nieuregulowanej części. Słusznie w tym zakresie organ powołał się na wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2017 r. (V SA/Wa 1209/16), w którym sąd zasadnie podał, że pojęcie "zakres nieprawidłowości", nie może być utożsamiany z wysokością nieopłaconych w terminie składek i określeniem kwoty dofinansowania do zwrotu w odniesieniu do tej tylko części składek, które nie zostały opłacone przez nią w terminie jak twierdzi strona, lecz z samym faktem nieprawidłowości w postaci rodzaju naruszenia lub jak w tym wypadku - okresu czasu za jaki składki nie zostały opłacone w terminie. Podkreślenia wymaga, że w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji jest mowa o "środkach Funduszu" wraz z odsetkami, nie zaś o "równowartości kwoty dofinansowania w zakresie nieopłaconych terminowo przez skarżącą składek". Dlatego też organ nie naruszył wskazanych przepisów i prawidłowo zażądał zwrotu określonej w decyzji kwoty dofinansowania. Tym samy za niezasadny należy uznać zarzut 7 skargi odnoszący się do naruszenia art. 8 § 2 oraz art. 9 kpa poprzez odstąpienie od wcześniej obowiązującej wykładni art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Wbrew bowiem twierdzeniom strony organ nie odstąpił od utartej praktyki. Wskazany przepis jest jasny i nie wymaga żadnych szczególnych zabiegów interpretacyjnych. Jednoznacznie wskazuje, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie będzie przysługiwało, jeśli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, przekraczającym 14 dni. A contrario skoro takie dofinansowanie zostało wypłacone, to zwrotowi podlega cała kwota takiego dofinansowania. Skarżąca oprócz wskazania tego zarzutu nie przytacza żadnych dowodów świadczących o odstąpieniu organu od określonej praktyki. Tym samym także z tego powodu sąd nie może w pełni odnieść się do tego zarzutu, gdyż sądowi z urzędu nie jest znana praktyka, na którą wskazuje skarżąca. Znana jest natomiast praktyka, taka jak została zastosowana w sprawie.
Zupełnie bezzasadny jest zarzut wskazujący na naruszenie dwuinstancyjności postępowania (w I i II instancji decyzję wydawał Prezes PFRON). Zgodnie z art. 78 Konstytucji RP każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. W sprawie taki wyjątek występuje i co najważniejsze został wprowadzony mocą przepisu ustawowego. Na podstawie art. 26a ust. 12 ustawy o rehabilitacji stronie przysługiwał od decyzji wydanej w pierwszej instancji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z czego strona skorzystała, mimo że nie musiała i mogła złożyć skargę do sądu bez konieczności składania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (art. 52 § 3 ppsa), o czym właściwie organ pouczył stronę. W ocenie sądu wskazany tryb postępowania nie jest trybem nieznanym dla polskiego prawodawstwa i występuje często w odniesieniu do szeregu zagadnień. Ustawodawca krajowy dał wybór skarżącej do skorzystania bądź z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bądź ze skargi do sądu. To od woli strony zależało wybranie trybu. Tryb administracyjny, tj. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest trybem przewidziany w art. 127 § 3 kpa i do jego zastosowania stosuje się wszystkie zasady dotyczące odwołań, w tym m.in. zasady dotyczące wyłączeń pracowników rozpoznających sprawę. Tym samym w ocenie sądu w sprawie zgodnie z przepisami Konstytucji RP, w tym art. 31 ust. 3, wprowadzono możliwości złożenia od decyzji pierwszoinstancyjnej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub ewentualnie skargi do sądu.
Niezasadny okazał się również zarzut 5 skargi, gdyż wbrew twierdzeniom skarżącej organ przy rozpoznawaniu sprawy stosował zarówno art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji wymieniony w sentencji decyzji, jak również art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Ten ostatni przepis został przywołany i omówiony w uzasadnieniu decyzji. Tym samym w tym zakresie podstawa prawna decyzji był pełna. Organ bowiem w osnowie decyzji nie ma obowiązku przedstawiania wszystkich stosowanych przepisów. Taki obowiązek nie wynika z żadnych przepisów. Organ ma obowiązek jedynie powołać podstawę prawną decyzji (art. 107 § 1 pkt 4 kpa) i ją wyjaśnić z przytoczeniem przepisów, co w sprawie uczynił (art. 107 § 3 kpa). Przepisy natomiast nie mówią, gdzie taka podstawa prawna powinna się znajdować, zatem może ona się znajdować także w części poświęconej uzasadnieniu.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych sąd stwierdza, że w żaden sposób nie zostały one naruszone. Organ zebrał dowody, z których jednoznacznie wynikają fakty, które przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Skarżąca żadnych dowodów przeciwnych, zaprzeczających tym faktom nie przedstawiła. Z kolei przedstawione dowody przez stronę, nie zaprzeczają dokonanym ustaleniom, stąd też brak było potrzeby prowadzić dalszego postępowanie wyjaśniającego w sprawie. Decyzja organu (za wyjątkiem kwestii związanej z terminem 14 dniowym) co do zasady została właściwie sporządzona i uzasadniona. Jednoznacznie wynika z niej, że w wypadku nieopłacenia w całości w wymaganym terminie deklaracji ZUS (DRA), powstają zaległości, które w proporcjonalny sposób obciążają pracowników pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Sąd jedynie wskazuje, że w aspekcie dotyczącym odniesienia się do dowodów przedstawionych przez stronę decyzja jest lakoniczna, jednakże poddaje się kontroli, gdyż organ wyjaśnił, że wskazane pismo strony z 4 stycznia 2016 r. i zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek nie wskazują na terminowe opłacenie składek do ZUS przez stronę. Co więcej powyższa wada nie ma znaczenia, gdyż w żaden sposób nie wpływa na wynik sprawy.
Słusznie organ podkreślał w zaskarżonej decyzji, że przepisy ustawy o rehabilitacji, a w szczególności art. 26a ust. 1a1 nie pozostawiają organowi żadnego luzu decyzyjnego i decyzja wydawana w takim jak przedmiotowy stan faktyczny jest tzw. decyzją związaną, tj. taką, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. Tym samym w żaden sposób organ przy jej wydawaniu nie mógł uwzględniać wskazywanego interesu społecznego czy też słusznego interesu strony.
Na koniec Sąd wyjaśnia, że nie uwzględnił zawartego w piśmie z 7 czerwca 2019 r. wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci skierowanych do ZUS zapytań pracowników niepełnosprawnych spółki o opłacenie za nich składek i odpowiedzi ZUS w tym zakresie. Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zdaniem Sądu treść powyższych dokumentów nie mogłaby mieć wpływu zarówno na prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy jak i dokonanie właściwej oceny w zakresie terminowości opłacenia przez spółkę składek ZUS za pracowników niepełnosprawnych. Daty opłacenia składek Prezes PFRON ustalił w oparciu o pismo ZUS z 4 grudnia 2017 r. w którym wyraźnie wskazano, że składki na ubezpieczenia za okres rozliczeniowy: luty 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 30 kwietnia 2015 r., marzec 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 20 maja 2015 r., kwiecień 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 5 czerwca 2015 r., maj 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 26 września 2015 r., czerwiec 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 7 września 2015 r., lipiec 2015 r,, zostały opłacone ostatecznie w dniu 21 października 2015 r., sierpień 2015 r., zostały opłacone ostatecznie w dniu 21 października 2015 r. Odpowiadając zaś na pisma pracowników skarżącej ZUS potwierdził jedynie fakt opłacenia składek przez spółkę i załączył zestawienie wskazujące rodzaj i wysokość składek. Z pism ZUS nie wynika natomiast w żaden sposób kiedy opłacono składki, zatem w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że nastąpiło to w dniach sugerowanych w zapytaniach pracowników. Pisma ZUS w których nie wskazano żadnej daty opłacenia składek nie mogą stanowić przeciwwagi dla ww. pisma tego organu z 4 grudnia 2017 r.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu 14 dni, a w pozostałej części na podstawie art.151 ppsa oddalił skargę.
Na podstawie art. 206 ppsa Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej z uwagi na fakt, że Prezes PFRON wydał merytorycznie właściwą decyzję, a stwierdzone uchybienie, tj. określenie terminu zwrotu środków PFRON, nie miało żadnego wpływu na zasadność zobowiązania do zwrotu wypłaconego dofinansowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło