V SA/Wa 145/15
WyrokWSA w Warszawie2015-12-11
Skład orzekający: Marek Krawczak, Mirosława Pindelska, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych jest uzasadnione, gdy jednostka badająca, która przeprowadziła badanie sprawdzające, nie posiadała akredytacji w zakresie badań technicznych automatów, a jedynie w zakresie badań chemicznych i fizycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych było zasadne. Kluczowe znaczenie miało badanie sprawdzające przeprowadzone przez Izbę Celnej w [...], która posiadała upoważnienie Ministra Finansów. Sąd uznał, że przepisy ustawy o grach hazardowych nie wymagają od jednostki badającej posiadania akredytacji ściśle związanej z badaniem automatów, a jedynie akredytacji ogólnej (np. Polskiego Centrum Akredytacji), która potwierdza spełnienie ogólnych standardów badawczych. Weryfikacja prawidłowości udzielenia upoważnienia jednostce badającej należy wyłącznie do Ministra Finansów, a nie do organów celnych czy sądów w toku indywidualnych postępowań.Stan faktyczny
Spółka F. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. cofającą rejestrację automatu do gier o niskich wygranych. Decyzja ta została wydana po stwierdzeniu przez organy celne, a następnie potwierdzeniu przez jednostkę badającą (Izbę Celnej w [...]) oraz biegłego sądowego, że automat nie spełnia wymogów ustawy o grach hazardowych, w szczególności w zakresie maksymalnej stawki za grę, maksymalnej wygranej, ochrony przed modyfikacją oprogramowania oraz systemu trwałej rejestracji danych. Skarżąca kwestionowała status prawny jednostki badającej, zarzucając jej brak odpowiedniej akredytacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Anna Wesołowska, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr. [...], Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej DIC lub organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. (dalej NUC lub organ I instancji) z dnia [...] września 2013 r., nr. [...], cofającą F. Sp. z o.o. w W. (dalej skarżąca lub spółka) rejestrację automatu do gier o niskich wygranych [...]
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją nr [...], z dnia [...] czerwca 2008 r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. udzielił spółce z o.o. F. z siedzibą w W., na okres 6 lat, zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] w [...] punktach gier.
W dniu [...].06.2009 r. Minister Finansów, rozpatrując wniosek spółki, w sprawie rejestracji automatu lub urządzenia do gier, w oparciu o załączoną do wniosku pozytywną opinią techniczną z badania poprzedzającego rejestrację nr [...] z dnia [...].03.2009 r., dokonał rejestracji automatu do gier o niskich wygranych [...], wskazując nr poświadczenia rejestracji ww. automatu do gier o niskich wygranych: [...].
W dniu [...] kwietnia 2010 r. pracownicy Urzędu Celnego [...] w W. przeprowadzili kontrolę urządzania przez spółkę gier na automatach w punkcie gry zlokalizowanym w [...]. W toku przeprowadzonej kontroli w formie eksperymentu gry na automacie o niskich wygranych [...], wykazano przekroczenie wartości maksymalnej stawki za udział w jednej grze, tj. za stawkę wyższą niż 0,50 zł, co wskazywało na naruszenie przepisu zawartego w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, ze zm., dalej u.g.h.).
Zgodnie z treścią protokołu z powyższej czynności kontrolnej, w drodze dokonanego eksperymentu w trybie art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1404) stwierdzono, iż na badanym automacie o niskich wygranych istniała możliwość zagrania w jednej grze za maksymalną stawkę w wysokości [...] zł. Wskazana stawka przekraczała określoną w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych maksymalną stawkę za udział w jednej grze w wysokości 0,50 zł.
Postanowieniem z dnia [...] września 2011r. NUC w P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu do gier o niskich wygranych. Następnie zgodnie z dyspozycją art. 23b ust. 3 u.g.h. organ I instancji zlecił przeprowadzenie badań sprawdzających automatu do gier o niskich wygranych [...], jednostce badającej - Izbie Celnej w P., [...], upoważnionej przez Ministra Finansów, nr upoważnienia [...] z dnia [...] kwietnia 2011r.
Opinia została sporządzona przez jednostkę badającą w dniu [...] kwietnia 2013r., a poprzedziło ją badanie automatu dokonane w dniach [...] kwietnia 2013 r.
W opinii z badań sprawdzających nr [...] z dnia [...].04.2013r., stwierdzono niespełnienie przez automat warunku, o którym mowa w art. 129 ust 3 ustawy o grach hazardowych w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę: "(...) Stwierdzono przekroczenie maksymalnej stawki za grą. Zastana maksymalna stawka za grę w grach [...] wynosi [...].
"(...) Wysokość maksymalnej jednorazowej wygranej uzależniona jest od wybranej stawki za grę, będącej zarazem mnożnikiem wygranej uzyskiwanej dla danego układu symboli przy stawce za grę 1 pkt. W przypadku wyniku iloczynu wybranej stawki za grę i wygranej (dla danego układu symboli przy stawce za grę 1 pkt) przekraczającego [...] pkt. uzyskana wygrana wyświetlana jest w postaci [...]pkt. i ściśle określonej ilości [...], uzależnionej od ilości punktów będących różnicą wyniku iloczynu i [...]pkt. gracz za każde [...]pkt. powyżej [...] pkt. otrzymuje [...]."
Powyższą regułę potwierdzono w przebiegu gry w grze [...] przedstawiając uzyskanie przy stawce za grę [...]pkt – [...] PLN. (będącej zarazem mnożnikiem wygranej), wygranej złożonej z dwóch części: [...] pkt i [...], gdzie wartość [...] wyniosła [...] pkt. Łącznie wartość uzyskanej wygranej wyniosła [...] pkt – [...] PLN, gdzie gracz nie miał możliwości rezygnacji z rozegrania wygranych [...].
Ponadto w wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono nieprawidłowości polegające na braku systemu trwałej rejestracji i zapamiętywania danych. Potwierdzono możliwość wykasowania stanu liczników oraz statystyk z księgowości elektronicznej poprzez wybranie funkcji [...], gdzie funkcja ta służy do określenia ustawień początkowych. Wprowadzenie nowych ustawień i uruchomienie funkcji [...] powoduje całkowite wykasowanie danych z systemu trwałej rejestracji danych. Automat nie spełnia warunku zabezpieczenia liczników elektronicznych przed próbą zmiany wskazań. Stwierdzono możliwość zmiany wskazań liczników elektronicznych bez ingerencji w płytę logiczną, obudowę liczników oraz bez naruszenia plomb zabezpieczających.
Automat do gier o niskich wygranych będący przedmiotem badań nie posiadał widocznych dla grających informacji, umieszczonych w sposób uniemożliwiający ich usuniecie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.
Do materiału dowodowego organ I instancji włączył również kopię opinii biegłego sądowego mgr inż. R. R., biegłego z [...] przy Sądzie Okręgowym w [...], z dnia [...].08.2010r., sporządzonej na potrzeby prowadzonego postępowania karnego skarbowego sygn. akt [...], dotyczącą przedmiotowego automatu do gier o niskich wygranych [...]. Wnioskując końcowo, biegły sądowy w sporządzonej opinii wskazał, iż "(...) badany automat nie spełnia wymogów technicznych zgodnych dla automatów o niskich wygranych podlegających przepisom ustawy o grach hazardowych z dnia 19 listopada 2009 r.
Mając powyższe na uwadze NUC uznał, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do zastosowania art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych, którego konsekwencją jest cofnięcie rejestracji przedmiotowego automatu, czemu dał wyraz w treści decyzji z dnia [...] września 2013 r.
Rozpoznając odwołanie spółki od decyzji organu I instancji Dyrektor Izby Celnej w W. podzielił ustalenia faktyczne i prawne w sprawie. Wskazał, że powyższe dowody zostały zgromadzone w sprawie w sposób prawidłowy, są legalne i wystarczające do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie koniecznych do jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez spółkę w pismach procesowych z dnia [...] listopada 2011r., [...] lipca 2013 r. i [...] grudnia 2013 r. Wskazał, że nie znalazł podstaw do ich przeprowadzenia, gdyż wszystkie okoliczności dotyczące ustalenia faktów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy zostały już stwierdzone innymi dowodami.
Podniósł, iż zgodnie z art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej o.p.) żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy, uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
Natomiast zebrany w tej sprawie materiał dowodowy jest kompletny, a wyciągnięte na jego podstawie wnioski są w pełni uzasadnione.
Przypomniał, że spółka uzyskała uprawnienia do urządzania gier na przedmiotowym automacie na podstawie poświadczenia rejestracji udzielonego przez Ministra Finansów. Problematykę udzielania poświadczenia rejestracji w dacie wydania poświadczenia rejestracji dla danego automatu należącego do spółki regulowała wówczas ustawa z dnia 27 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27, ze zm., dalej u.g.z.w.).
Według art. 2 ust. 1 tej ustawy, grami na automatach o niskich wygranych są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro. Równowartość 15 euro i 0,07 euro ustala się według kursu kupna, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia poprzedniego roku kalendarzowego.
Z kolei art. 15b ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych stanowi, iż automaty i urządzenia do gier mogą być eksploatowane i użytkowane przez podmioty posiadające zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych lub przez podmioty wykonujące monopol Państwa, po dopuszczeniu ich eksploatacji i użytkowania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Organem uprawnionym do dokonania rejestracji był do dnia 30 października 2009 r. Minister Finansów, a od dnia 31 października 2009 r. są nimi wyznaczeni naczelnicy urzędów celnych.
W dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która w art. 129 ust. 1 u.g.h. stanowi, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Według art. 129 ust. 3 u.g.h. od dnia 1 stycznia 2010 r. przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nic może być wyższa niż 0,50 zł.
Ponadto przepisem art. 144 uchylono u.g.z.w., z wyjątkiem art. 14, art. 15b ust. 1 w zakresie dotyczącym kartonów do gry bingo pieniężne, ust. 2, 4, 4a, 5, art. 15d, art. 16 pkt 2 i 3, art. 18 ust. 1, 2, 4 i 5, art. 22 i art. 23. W konsekwencji automaty i urządzenia do gier o niskich wygranych nadal podlegają rejestracji przed dopuszczeniem ich do eksploatacji użytkowania.
Zgodnie z art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie.
Zatem za automaty o niskich wygranych należy uważać w aktualnym stanie prawnym takie automaty, które dotychczas posiadają ważne poświadczenie rejestracji, wydane do dnia 30 października 2009 r. przez Ministra Finansów lub od dnia 31 października 2009 r. przez poszczególnych naczelników urzędów celnych. Jednakże równowartość jednorazowej wygranej oraz maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 60 zł i 0,50 zł. Są to stawki bardzo zbliżone do stawek poprzednio obowiązujących, czyli 15 euro i 0,07 euro.
Organ podniósł, że już po przeprowadzeniu kontroli ([...] kwietnia 2010 r.) w drodze eksperymentu, pracownicy Urzędu Celnego w P. stwierdzili, iż możliwa jest gra na badanym automacie za stawkę za udział w jednej grze przekraczającą, określoną w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, stawkę wynoszącą 0,50 zł. Podczas eksperymentu kontrolujący rozegrał grę za stawkę [...] zł. Cały przebieg przeprowadzonej kontroli utrwalono protokołem oraz w formie zapisu cyfrowego na płycie DVD.
Powyższe ustalenia zostały potwierdzone przez mgr inż. R. R., biegłego z [...] przy Sądzie Okręgowym w [...], który to w dniu [...] sierpnia 2010 r. przeprowadził badanie ww. automatu.
W trakcie przeprowadzonego badania ustalono m.in., że przedmiotowy automat umożliwia pobieranie przez grającego z licznik [...] a stawka za udział w jednej grze może być wyższa od [...] zł; stawka za jeden punkt wynosi [...] zł; wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze prowadzonej z licznika [...] wynosi [...] punktów; wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze prowadzonej z licznika [...] wynosi [...] punkt; maksymalna wygrana dla gier prowadzonych w oparciu o punkty pochodzące z licznika [...] składa się z dwóch części: bezpośredniej (max [...] punktów) oraz pośredniej w postaci praw do gier premiowanych [...] - łączna jednorazowa wartość wygranej w grze liczona jako suma wygranej bezpośredniej oraz pośredniej może przekroczyć [...] zł; do przelewania punktów z licznika [...] do licznika [...] służy funkcja [...]; prawo do gier premiowych ([...]) nabywa się po zbyciu [...] punktów; przelanie [...]zł czyli [...] punktów z licznika [...] trwa około [...] sekund; możliwe jest prowadzenie gry w formie automatycznej poprzez przytrzymywanie klawisza [...]; maksymalna wygrana z uwzględnieniem wygranej pośredniej wynosi [...] punktów plus [...]; ilość i miejsca założenia plomb rejestracyjnych zgodne z opinią techniczną z dnia [...] marca 2009 r.; program zapisany jest w pamięci typu [...] zgodna z badaniem przedrejetracyjnym z dnia [...] marca 2009 r.; ingerencję w oprogramowanie automatu w zakresie ustalania maksymalnych stawek za grę, uaktywniania poszczególnych gier czy ustalania wysokości procentowej wygrywalności w zależności od typu automatu umożliwia dostęp do menu "Serwis", dostęp ten uzyskuje się najczęściej poprzez wykorzystywanie klucza serwisowego, nie są potrzebne dodatkowe wejścia czy gniazda; w badanym automacie za pomocą klucza serwisowego można zmienić parametry gier - włączać/wyłączać poszczególne gry.
Reasumując opinię biegły stwierdził, że opiniowany automat [...], nie jest zgodny z ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Podobnie upoważniona Jednostka Badająca stwierdziła w opinii z dnia [...] kwietnia 2013 r. że badany automat nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę.
W opinii stwierdzono, że w badanym automacie przekroczono maksymalną stawkę za udział w jednej grze, która wynosi [...] punktów (dalej: pkt), co stanowi równowartość [...] zł (1 pkt = [...] zł), że wysokość maksymalnej wygranej uzależniona jest od wybranej stawki za grę, będącej zarazem mnożnikiem wygranej uzyskiwanej dla danego układu symboli przy stawce za grę 1 pkt. W przypadku wyniku iloczynu wybranej stawki za grę i wygranej (dla danego układu symboli przy stawce za grę 1 pkt) przekraczającego [...] pkt uzyskana wygrana wyświetlana jest w postaci [...] pkt i ściśle określonej [...], uzależnionej od ilości punktów będących różnicą wyniku iloczynu i [...] punktów. Gracz za każde [...] pkt powyżej [...]pkt otrzymuje jedną [...]. Ponadto stwierdzono, niespełnienie warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, polegający na możliwości zmiany maksymalnej stawki za grę z poziomu opcji serwisowych nie wpływającej na zmianę sumy kontrolnej programu gier, bez ingerencji w płytę logiczną oraz bez naruszania plomb jednostki badającej, umożliwiającej ustawienie stawki za grę w wysokości wyższej od wartości dopuszczonej przepisami prawa.
Także stwierdzono, niespełnienie wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, tj. automat nie jest wyposażony w takiego rodzaju system. Istnieje możliwość wykasowania stanu liczników oraz statystyk z księgowości elektronicznej poprzez wybranie funkcji [...]. Jednocześnie dokonanie i zatwierdzenie nowych ustawień powoduje całkowite wykasowanie danych w systemie trwałej rejestracji i zapamiętywania danych.
Stwierdzono również niezapewnienie warunku zabezpieczenia liczników elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań, poprzez umożliwienie takiej zmiany bez ingerencji w płytę logiczną, obudowę liczników oraz bez naruszania plomb zabezpieczających.
W przedmiotowej opinii ustalono również, że informacje, o oznaczeniu zezwolenia oraz opis sterowania grą umieszczone są w sposób umożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.
Tym samym jednostka badająca wskazała, że wynik badania przedmiotowego automatu jest negatywny.
Organ wskazał też, w odpowiedzi na zarzut, że strona nie może kwestionować badania sprawdzającego dokonanego przez jednostkę badającą poprzez podnoszenie zarzutów co do prawidłowości działania Ministra Finansów przy udzieleniu upoważnienia, bądź co do zaniechanie odebrania upoważnienia - i w rezultacie stawiania tezy, że jednostka badająca nie miała uprawnienia do wykonania badania sprawdzającego.
Podniósł, że z treści art. 23f ust. 5 ustawy o grach hazardowych można wywieść, iż tylko minister właściwy do spraw finansów publicznych może badać, czy jednostka badająca utrzymuje warunki, których spełnienie było konieczne dla udzielnie upoważnienia - i ewentualnie wydać odpowiednią decyzję. Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że tylko ten organ właściwy jest do badania przesłanek udzielenia upoważnienia. Weryfikacja prawidłowości udzielenia upoważnienia przez Ministra Finansów nie może być dokonywana a casu ad casum przez organy celne prowadzące postępowania w poszczególnych sprawach, w których badania sprawdzające wykonują upoważnione jednostki badające.
Powołał się na treść załącznika do [...], z którego wynika, że Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] posiada od dnia [...] września 2007 r. akredytację jako laboratorium badawcze w dziedzinach/obiektach badań: badania chemiczne, analityka chemiczna chemikaliów; wyrobów konsumpcyjnych przeznaczonych dla ludzi - w tym żywności oraz badania właściwości fizycznych chemikaliów; wyrobów konsumpcyjnych przeznaczonych dla ludzi - w tym żywności. Zakres akredytacji udzielonej przez Polskie Centrum Akredytacji nie obejmuje badania automatów do gier o niskich wygranych, ani jakichkolwiek innych automatów, czy też badania urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych ale okoliczność ta nie ma jednak żadnego znaczenia w tym postępowaniu. Wynika to z treści art. 23f ust. 1 - 6 ustawy o grach hazardowych. Przepisy te nie wymagają bowiem, aby jednostka ubiegająca się o udzielenie upoważnienia przedstawiła sprecyzowaną zakresowo akredytację.
Organ odniósł się również do treści przepisów dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego ( Dz. UE L 98.204.37. ze zm.) oraz do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C-213/11. C-214/11 i C-217/11 F. i inni odnoszącego się do obowiązku notyfikacji niektórych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych , nie znajdując podstaw do uznania, że stosowane w tej sprawie przepisy u.g.h. mają charakter techniczny oraz aby istniały podstawy prawne do odmowy ich stosowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie Fortuna Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W skardze Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa:
1) art. 180 § 1 o.p. w zw. z art. 23b ust. 3 u.g.h. przez oparcie ustalenia, co do niespełniania przez przedmiotowy automat o niskich wygranych wymogów ustawowych, na dowodzie sprzecznym z prawem tj. opinii Izby Celnej w [...] z rzekomego badania sprawdzającego, podczas gdy zgodnie z art. 23b ust. 3 u.g.h. badanie takie może być przeprowadzone wyłącznie przez jednostkę mającą status jednostki badającej, a Izba Celna w [...] nie posiada ważnego upoważnienia Ministra Finansów, gdyż w świetle zebranego materiału dowodowego i art. 12 ust. 3 ustawy z dn. 26.05.2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2011 r., Nr 134, poz. 779, zwanej nowelizacją u.g.h.), wobec nieprzedłożenia przez Izbę Celną w [...] Ministrowi Finansów w zawitym terminie wskazanym w art. 12 ust. 2 nowelizacji u.g.h. właściwego certyfikatu akredytacji w rozumieniu art. 23f ust. 1 pkt. 1 u.g.h. w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy z dn. 30.08.2002 r. o systemie oceny zgodności (tekst jednolity: Dz.U. 2010 r., Nr 138, poz. 935 ze zm., dalej ustawa o systemie zgodności), upoważnienie to wygasło z mocy samego prawa z upływem dnia [...].07.2012 r,
2) naruszenie art. 23f ust. 6 u.g.h., w związku z art. 23f ust. 1 pkt. 1, ust. 2 pkt. 1 u.g.h. oraz w związku z art. 12 ust. 3 i art. 12 ust. 2 nowelizacji u.g.h. oraz w związku z art. 23b ust. 3 u.g.h. oraz w związku z art. 129 ust. 3 u.g.h. przez błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, że jeśli organ opiera decyzję na dowodzie z opinii jednostki podającej się za jednostkę badającą - o jakim to dowodzie mowa w art. 23b u.g.h. - zarejestrowanego automatu, a strona przedkłada w toku postępowania dowody świadczące o tym, że jednostka, która przeprowadziła takie badanie, przed badaniem automatu, utraciła status jednostki badającej z mocy samego prawa - na podstawie art. 12 ust. 3 nowelizacji u.g.h. z 2011 r - organ może przyjmować mimo to, że taka jednostka posiada ważne upoważnienie Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, jeśli widnieje nadal jako upoważniona jednostka na liście publikowanej przez Ministra Finansów na stronie internetowej, zgodnie z art. 23f ust. 6 u.g.h., podczas gdy lista o jakiej mowa w art. 23f ust. 6 u.g.h. kreuje co najwyżej domniemanie faktyczne, że jednostka widniejąca na tej liście jest upoważniona, które może być obalone np. przez stronę postępowania, poprzez przedłożenie dowodów na okoliczności świadczące o ziszczeniu się przesłanek określonych wart. 12 ust. 3 nowelizacji u.g.h. z 2011 r. powodujących wygaśnięcie upoważnienia takiej jednostki z mocy prawa.
3) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 120 o.p. przez wyartykułowanie w zaskarżonej decyzji stanowiska rażąco sprzecznego z zasadą legalizmu, a sprowadzającego się do poglądu, że przy umieszczeniu Izby Celnej w [...] przez Ministra Finansów na liście jednostek badających publikowanej na stronie internetowej www.mf.gov.pl i przy gołosłownym utrzymywaniu przez Ministra Finansów, iż rzekomo Izba Celna w [...] spełnia kryteria ustawowe przewidziane dla jednostek badających, Dyrektor Izby Celnej w [...] jest zwolniony z obowiązku działania na podstawie przepisów prawa, w a w szczególności działania na podstawie art. 12 ust. 2 i ust. 3 nowelizacji u.g.h.,
4) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 122 i art. 187 § 1 oraz art. 188 o.p. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zupełności materiału dowodowego polegające na "wyjaśnieniu sprawy" wymagającej z samego założenia wiadomości specjalnych z zakresu urządzeń elektronicznych (urządzeniem elektronicznym jest sporny automat), na podstawie opinii pochodzącej od podmiotu nie mającego w świetle [...] pojęcia o badaniach urządzeń elektronicznych, elektromechanicznych lub mechanicznych, jak również na zaniechaniu wnioskowanego przez stronę przeprowadzenia badania sprawdzającego przez jednostkę badającą z właściwym zakresem akredytacji,
5) naruszenie art. 129 ust. 3 u.g.h. w związku z jej art. 18 ust. 1 przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "stawką za udział w jednej grze" nie jest opłata/cena za przystąpienie do jednej gry pobierana z licznika wpłat, lecz również kwota poddawana ryzyku w toku gry pochodząca z licznika wygranych (licznika nie generującego punktów pochodzących z wpłat gracza),
6) naruszenie art. 129 ust. 3 u.g.h. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż "jednorazową wygraną" jest suma szeregu jednorazowych wygranych, które mogą być hipotetycznie uzyskane w szeregu odpłatnych gier z niepewnym (niezdatnym do przewidzenia z góry) wynikiem każdej z tych gier i możliwością odnotowania także przegranej, w sytuacji gdy z prawideł języka polskiego wynika, iż termin "jednorazowa" oznacza dana jeden raz, w jednej chwili, a w ślad za tym "jednorazowej wygranej" nie wolno utożsamiać z "wygraną wielorazową.
Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia- Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu:
1) z dokumentu w postaci wyroku WSA w Warszawie z dnia 13.03.2014 r. VI SA/Wa 3331/13 wraz z uzasadnieniem, na okoliczność ustalenia, że jedynym certyfikatem akredytacji kiedykolwiek posiadanym przez Izbę Celną w [...] jest certyfikat nr [...] z zakresem akredytacji kompletnie rozbieżnym z tematyką badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych jakimi są automaty o niskich wygranych, a Pani I. K. (osoba która w niniejszej sprawie podpisała opinię dyskredytującą automat o niskich wygranych [...], na podstawie której Naczelnik Urzędu Celnego w P., a następnie Dyrektor Izby Celnej w W. orzekli o cofnięciu rejestracji automatu o niskich wygranych - "spornego automatu"), jest z wykształcenia [...],
2) z dokumentu w postaci pisma Ministra Finansów z dnia [...].07.2012 r., nr [...] - na okoliczność przyznania przez Ministra Finansów, że jedynym certyfikatem akredytacji przedłożonym przez Izbę Celną w [...] w zawitym terminie do dnia [...].07.2012 r. jest certyfikat nr [...] z zakresem kompletnie rozbieżnym z tematyką badań urządzeń elektronicznych, elektromechanicznych lub mechanicznych,
3) z dokumentu urzędowego w postaci postanowienia Dyrektora Izby Celnej w . z dnia [...].03.2014 r. nr [...] - na okoliczność posiadanej przez organy Służby Celnej wiedzy o tym, że w świetle wyjaśnień Polskiego Centrum Akredytacji Izba Celna w [...] nie ma potwierdzonych akredytacją kompetencji do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, co z kolei determinuje konieczność uznania, że upoważnienie udzielone Izbie Celnej w [...] wygasło z mocy prawa z upływem dnia [...].07.2012 r."
4) z dokumentu urzędowego postaci analizy z dnia [...].06.2014 r. sporządzonej przez dr I. S. wraz z krótką notką biograficzną - na okoliczność potwierdzenia, że nie istnieje tryb prawny pozwalający na uzyskanie akredytacji "uniwersalnej" w oderwaniu od objętego wnioskiem o udzielenie akredytacji zakresu akredytacji (pola kompetencji), a [...] jako jednostka akredytująca bada tylko te obszary działania laboratorium, które są objęte wnioskowanym zakresem akredytacji,
5) protokołu przesłuchania w charakterze świadka A. C. w dniu [...].12.2010 r. przed Dyrektorem Izby Celnej w B. w sprawie [...], na okoliczność przyznania przez A. C., że przyjęcie założenia interpretacyjnego, iż ramy jednej gry na automacie o niskich wygranych wyznacza pobranie punktów z licznika [...] (licznika wpłat), sprawia, że badane przez niego automaty spełniałyby kryterium "stawki za udział w jednej grze", a udzielenie przez A. C. odpowiedzi negatywnych co do spełniania kryterium "stawki" było zdeterminowane pytaniami organu dochodzeniowego ( odpowiedzi na pytania nr 30, nr 33 i nr 34),
6) protokołu przesłuchania w charakterze świadka A. C. w dniu [...].03.2011 r. przez Naczelnikiem Urzędu Celnego w [...] w sprawach [...], na okoliczność przyznania przez A. C., że źródłem pochodzenia punktów na liczniku [...] w badanych przez niego automatach są wygrane w grach, a osiągnięcie wygranej, następnie jej zaryzykowanie i utracenie nie jest "stawką za udział w jednej grze",
7) protokołu z rozprawy głównej przed Sądem Rejonowym w M. z dnia [...].06.2013 r. w sprawie [...], na okoliczność przyznania przez A. C., iż niemal wszystkie z ponad [...] przebadanych przez niego automatów działały w sposób analogiczny, a w ramach tzw. gier dodatkowych ([...]) każdorazowo pobierana jest stawka za udział w jednej grze, a wynika każdego z odrębnych losowań nie jest znany z góry (gracz może odnotować także przegraną),
8) protokołu z rozprawy głównej przed Sądem Rejonowym w M. z dnia [...].02.2014 r. w sprawie [...], na okoliczność przyznania przez A. C., że wyłącznym źródłem pochodzenia punktów gromadzonych na liczniku [...] w przebadanych przez niego automatach o niskich wygranych, są wygrane w grach, a wpłaty kwot wpłaconych ze strony gracza są rejestrowane tylko na liczniku [...] (liczniku wpłat), co przy wykładni językowej zwrotu użytego w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych (UGH) i wykładni systemowej - powiązaniu cytowanej normy z dyspozycją art. 18 ust. 1 UGH, wytrąca argument o tym, że przez "stawkę za udział w jednej grze" rozumie się co innego niż opłatę wpłaconą przez gracza, stanowiącą ekwiwalent za przystąpienie do jednej gry,
9) opinii językowej prof. J. B. na okoliczność różnic znaczeniowych dzielących pojęcie "stawki za udział w jednej grze" od pojęcia "stawki w grze".
W obszernym uzasadnieniu skarżąca przedstawiła swoją argumentacje na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona niezasadna.
Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ wydający zaskarżoną decyzję.
Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, którym im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 14 lipca 2011 r., wprowadzono do ustawy o grach hazardowych procedurę weryfikacji dotychczasowych rejestracji automatów do gier o niskich wygranych. W art. 11 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej przewidziano, że poświadczenia rejestracji dokonane na podstawie dotychczasowych przepisów w celu dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier, o których mowa w art. 23 a ust. 1 ustawy zmienianej, zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia zgodnie z art. 23a ust. 6 i 7 ustawy zmienianej. Przepis art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi zaś, że przepisy art. 23 a – 23 c i 23 e ust. 1 i 2 ustawy zmienianej, stosuje się odpowiednio również do eksploatacji automatów i automatów do gier o niskich wygranych przez podmioty prowadzące działalność na podstawie art. 129 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia. Zgodnie z dodanym do ustawy o grach hazardowych i mającym - z mocy przytoczonego wyżej przepisu przejściowego ustawy zmieniającej oraz art. 14 tejże ustawy - zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, przepisem art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych, naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Podstawą do cofnięcia rejestracji jest zatem stwierdzenie przez organ, że automat nie spełnia wymogów ustawowych. Wymogi ustawowe dla automatów do gier o niskich wygranych określa przepis art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych poprzez wskazanie, że są to urządzenia mechaniczne, elektromechaniczne i elektroniczne, pozwalające na gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 złotych, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 złotych.
Zgodnie z art. 23 b ust. 1 ustawy o grach hazardowych, na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać urządzenie lub automat badaniu sprawdzającemu. Badanie sprawdzające przeprowadza jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (art. 23 a ust. 3 ustawy o grach hazardowych).
Z omawianych przepisów ustawy o grach hazardowych jednoznacznie wynika, że podstawą cofnięcia rejestracji automatu może być wyłącznie dowód w postaci badania sprawdzającego przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badającą, potwierdzający, iż zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Tylko bowiem jednostka badająca upoważniona przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, spełniająca warunki o których mowa w art. 23f ustawy hazardowej, może w badaniu sprawdzającym ustalić czy automat do gier spełnia warunki określone w ustawie.
W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w P. mając uzasadnione podejrzenie, że automat do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie zażądał przeprowadzenia badania sprawdzającego. Zgodnie z art. 23b ust. 2 ustawy o grach hazardowych organ w żądaniu wskazał automat do gier podlegający badaniu sprawdzającemu oraz jednostkę badającą przeprowadzającą badanie. Sporny automat przeszedł wymaganą ustawą procedurę sprawdzającą spełnianie warunków określonych w ustawie. Badanie przeprowadziła upoważniona przez Ministra Finansów jednostka badająca – Izba Celna w [...].
Sąd nie podziela zarzutu skargi dotyczącego dopuszczenia przez organy dowodu sprzecznego z prawem, tj. dowodu z opinii Izby Celnej w [...], gdyż jednostka ta nie posiada, w ocenie strony akredytacji wydanej przez Polskie Centrum Akredytacji w zakresie badań adekwatnego do badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych jakimi są automaty do gier w tym o niskich wygranych.
Skarżąca podnosiła, że jednostka badającą – Wydział Laboratorium Celne w Izbie Celnej w [...] – posiada jedynie certyfikat nr [...] wydany przez Polskie Centrum Akredytacji na badania chemiczne i właściwości fizycznych.
W ocenie Sąd ww. zarzut skarżącej jest nieuzasadniony.
Wyjaśnić należy, iż do wyłącznych kompetencji organu prowadzącego postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu należał wybór jednostki badającej. Jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest wybór jednostki badającej spośród wykazu jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier ogłoszonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Wykaz jednostek badających i upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier w myśl art. 23f ust. 6 ustawy, minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra. Jak prawidłowo ustaliły organy obu instancji, z treści wykazu jednostek upoważnionych przez ministra finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier opublikowanego na stronie internetowej ministra finansów wynika, że Izba Celna w [...] znajduje się na tym wykazie.
Należy zauważyć, że art. 23f ust. 1 u.g.h. stanowi, że upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia następujące warunki:
1) posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, będącej sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia EA (European cooperation for Accreditation Multilateral Agreement);
2) zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz dysponuje odpowiednim wyposażeniem technicznym;
3) osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier posiadają nienaganną opinię, w szczególności nie są osobami skazanymi za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
4) posiada autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, w szczególności osoby wymienione w pkt 3 nie pozostają z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych w stosunkach, które mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności".
Sąd dostrzega, że kwestia wykładni cytowanego wyżej art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. w zakresie rodzaju akredytacji, o jakim mowa w niniejszym przepisie, wywołała rozbieżność w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Część judykatury prezentuje pogląd, iż przedmiotowy przepis odnosi się do konkretnego rodzaju akredytacji w postaci certyfikatu akredytacji z zakresem akredytacji adekwatnym do badań urządzeń elektronicznych, elektromechanicznych lub mechanicznych, jakimi z racji definicji ustawowej są automaty do gry (art. 2 ust. 3 u.g.h., tak np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego 2014 r., VI SA/Wa 2174/13, z 13 marca 2014 r., VI SA/Wa 3331/13), czy też akredytację do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier (tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lutego 2014 r., sygn. akt 3014/13). Drugi natomiast pogląd wskazujący, że cytowany przepis nie precyzuje ani charakteru, ani zakresu akredytacji, został wyrażony np. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w: Warszawie z 4 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2627/13, z 8 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1629/14, Gliwicach z 13 czerwca 2014 r., III SA/Gl 2059/13, Gdańsku z 5 czerwca 2014 r., III SA/Gd 212/14).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do drugiego stanowiska, zgodnie z którym przedmiotowy przepis nie precyzuje ani charakteru, ani zakresu akredytacji, jaką powinna posiadać jednostka badająca, w związku z czym warunek ten spełnia każdy podmiot, który posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub innej jednostki akredytującej, o której mowa w omawianym przepisie.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 23f ust. 5 u.g.h. minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:
1) cofa upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w przypadku gdy jednostka badająca przestanie spełniać warunki określone w ust. 1 lub odmówi przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b;
2) może cofnąć upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, jeżeli jednostka badająca nie przeprowadzi badania sprawdzającego w terminie określonym w art. 23b ust. 3.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra, wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (art. 23f ust. 6 u.g.h.).
Z przepisów tych wynika, że jednostka badająca, działa na podstawie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, udzielonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Okoliczność, czy jednostka badająca spełnia ustawowe warunki do uzyskania upoważnienia, o którym mowa w art. 23b ust. 3 i w art. 23f ust. 1 u.g.h. sprawdzana jest wyłącznie w toku postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów wszczętego na wniosek zainteresowanej jednostki badającej. W przypadku pozytywnej weryfikacji przesłanek wymienionych w art. 23f ust. 1 u.g.h. jednostka otrzymuje upoważnienie, a jego udzielenie przez właściwego ministra przybiera postać czynności materialno-technicznej. Z kolei zaś w razie negatywnego wyniku weryfikacji tych przesłanek odmowa udzielenia upoważnienia następuje w drodze decyzji.
Przepis art. 23f ust. 5 pkt 1 u.g.h. określa konstytutywne przesłanki cofnięcia upoważnienia między innymi w przypadku, gdy jednostka badająca przestanie spełniać warunki określone w ust. 1, a więc także, kiedy utraci akredytację, o której mowa w tym przepisie. Okoliczność, że według art. 23f ust. 3 u.g.h. upoważnienie udzielane jest na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji, nie oznacza - w świetle treści art. 23f ust. 5 pkt 1, że utrata akredytacji na skutek innych okoliczności niż upływ okresu jej ważności, powoduje automatyczną utratę upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Czym innym jest bowiem upływ okresu ważności akredytacji, a czym innym jej utrata, mimo że okres ważności, na który akredytacja była wydana nie upłynął.
W tym miejscu wskazać trzeba, że Sąd orzekający w sprawie podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyrokach WSA z 12 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 67/14, z 27 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 846/13 dotyczące wskazanego problemu. Zatem Sąd przyjmuje jak w uzasadnieniach tych wyroków, że z treści art. 23f ust. 5 u.g.h. można wywieść, że tylko minister właściwy do spraw finansów publicznych może badać, czy jednostka badająca utrzymuje warunki, których spełnienie było konieczne dla udzielnie upoważnienia - i ewentualnie wydać odpowiednią decyzję odmawiającą przyznania upoważnienia. Weryfikacja prawidłowości udzielenia upoważnienia przez Ministra Finansów nie może być dokonywana przez organy celne prowadzące postępowania w poszczególnych sprawach, w których badania sprawdzające wykonują upoważnione jednostki badające. Strona może kwestionować badanie sprawdzające dokonane przez jednostkę badającą, poprzez wykazanie błędów merytorycznych badania ale nie poprzez zakwestionowanie prawidłowości działania Ministra Finansów w postaci udzielenia upoważnienia, bądź w postaci zaniechania odebrania upoważnienia - i w rezultacie przez postawienie tezy, że jednostka badająca nie miała uprawnienia do wykonania badania sprawdzającego. W przypadku wskazania błędów merytorycznych badania, organ winien się odnieść do tych zarzutów. Takich błędów skarżąca skutecznie nie wykazała.
Sąd zauważa, że okoliczność zamieszczenia, a w szczególności utrzymywania poszczególnych jednostek na stronie internetowej urzędu ministra w wykazie jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, nie stwarza domniemania, że jednostki zamieszczone w wykazie mają status jednostek upoważnionych. Wykaz ten ma bowiem jedynie charakter informacyjny. Rolą takiego wykazu jest ułatwienie zainteresowanym zidentyfikowania upoważnionych jednostek badających. O tym, czy jednostka badająca jest rzeczywiście upoważniona decyduje natomiast treść upoważnienia oraz okoliczność, czy nie upłynął okres, na który upoważnienie zostało udzielone albo czy nie została wydana decyzja o cofnięciu upoważnienia. Te okoliczności powinny być sprawdzone przez organ prowadzący postępowanie, w którym posłużono się badaniem sprawdzającym. Interpretacja przepisu art. 23f ust. 1 u.g.h. zaproponowana przez spółkę w konsekwencji prowadziłaby do konieczności badania przez organy rozpoznające konkretną sprawę nie tylko kwestii związanej z posiadaniem lub nie akredytacji przez tę jednostkę, ale również do konieczności badania przez te organy pozostałych warunków, od których uzależnione było wpisanie przez ministra danej jednostki jako upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier – do czego organy te w żaden sposób nie miałyby uprawnienia. Żaden bowiem z przepisów prawa nie upoważnia organów administracji do weryfikacji stanowiska Ministra Finansów i samodzielnej oceny, czy jednostka badająca spełniła wymogi ustawowe do udzielenia jej upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Zadaniem organów w prowadzonym przez siebie postępowaniu jest zlecenie przeprowadzenia badania automatu jednostce badającej, której minister udzielił upoważnienia, a nie weryfikacja upoważnienia jednostki badającej dokonanej przez ministra.
Zatem w niniejszej sprawie, skarżąca nie mogła skutecznie zakwestionować uprawnienia Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] do wykonania badania sprawdzającego przez zakwestionowanie statusu tego laboratorium jako jednostki badającej. Sąd nie podziela również stanowiska, które zostało zaprezentowane w opinii prywatnej autorstwa dr I.S. złożonej przez stronę skarżącą oraz w pozostałych dokumentach dołączonych przez stronę skarżącą do akt sprawy.
W ocenie Sądu bezzasadnie spółka zakwestionowała wymaganą przepisem art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. akredytację, którą Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] posłużył się ubiegając się o upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, albowiem w świetle tego przepisu nie musi to być akredytacja w dziedzinie badań technicznych automatów o niskich wygranych, ani w dziedzinie badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych (charakter urządzeń z definicji automatu o niskich wygranych).
Z zamieszczonego na stronie internetowej Polskiego Centrum Akredytacji (www.pca.gov.pl) załącznika do certyfikatu Akredytacji nr [...] wynika, że Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] posiada od dnia [...] czerwca 2011 r. akredytację jako laboratorium badawcze w dziedzinach/obiektach: badań chemicznych i właściwości fizycznych chemikaliów; badań chemicznych i właściwości fizycznych tekstyliów. Zatem tak określony zakres akredytacji udzielonej przez Polskie Centrum Akredytacji nie obejmuje badania automatów do gier o niskich wygranych, ani jakichkolwiek innych automatów, czy też badania urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych. Okoliczność ta nie ma jednak żadnego znaczenia, gdyż przepisy ustawy (w szczególności art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h.) nie wymagają aby jednostka ubiegająca się o udzielenie upoważnienia przedstawiła sprecyzowaną zakresowo akredytację, brak jest bowiem zapisu w u.g.h., odsyłającego do ustawy o systemie oceny zgodności. Dlatego też organy nie mogły naruszyć powołanych przepisów tej ustawy.
Stanowisko to potwierdza art. 23f ust. 1 pkt 2 u.g.h. nakładający na jednostkę badającą obowiązek zapewnienia odpowiedniego standardu przeprowadzanych badań, personelu o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz odpowiedniego wyposażenia technicznego. Treść przywołanego pkt 2 pozwala przyjąć, że w pkt. 1 omawianego przepisu ustawodawca nie odniósł się do konkretnej akredytacji, czy to z zakresem adekwatnym do badań urządzeń elektronicznych, elektromechanicznych lub mechanicznych, czy też do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier. W przeciwnym razie oba warunki (pkt 1 i pkt 2), pokrywałyby się w zakresie pkt 2, czyniąc zawartą w nim regulację zbędną, co też byłoby interpretacją normy prawnej niezgodną z jedną z językowych dyrektyw interpretacyjnych, zakazującą interpretacji przepisów prawnych tak, aby pewne ich fragmenty okazywały się zbędne (zakaz wykładni per non est).
Brak wymogu konkretnej akredytacji nie obniża natomiast standardów, jakie powinna spełniać jednostka badająca, które zapewnia regulacja z omawianego pkt 2. Rola akredytacji jako takiej sprowadza się, zdaniem sądu, w niniejszej regulacji prawnej, do wytyczenia określonych, wąskich granic co do podmiotów, które mogą ubiegać się o status jednostki badającej. Nie każdy zatem podmiot, który spełnia wymogi z pkt 2 omawianego przepisu, może starać się o ten status ale podmiot, który posiada ponadto akredytację m.in. Polskiego Centrum Akredytacji. W ten sposób regulacje zawarte w pkt 1 i w pkt 2 omawianego przepisu uzupełniają się wzajemnie, nie pokrywają.
Treść art. 23f została uregulowana w u.g.h. w wyniku nowelizacji zawartej w art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta weszła w życie w dniu 14 lipca 2011 r. Z art. 12 tej nowelizacji wynika natomiast, że podmioty, będące w dniu jej wejścia w życie jednostkami badającymi upoważnionymi przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydawania opinii będących podstawą dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier, uznaje się za jednostki badające upoważnione do badań technicznych automatów i urządzeń do gier zgodnie z dodawanymi przepisami art. 23f. Podmioty te jednak zostały zobowiązane do złożenia ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji, dokumentu określonego w dodawanym art. 23f ust. 2 pkt 1, czyli certyfikatu akredytacji. W terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej podmiot taki był natomiast zobowiązany do złożenia ww. ministrowi dokumentów określonych w art. 23f ust. 2 pkt 2-4 ustawy zmienianej. Chodziło tu zatem o złożenie:
- certyfikatów lub innych dokumentów określających standard przeprowadzanych badań;
- aktualnych zaświadczeń, że osoby zarządzające jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier nie były skazane za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
- oświadczeń złożonych, pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez ww. osoby nie pozostają z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych ani z osobami:
a) zarządzającymi takim podmiotem lub go reprezentującymi,
b) będącymi akcjonariuszami (wspólnikami) takiego podmiotu lub jego pracownikami
- w stosunku prawnym lub faktycznym, który może wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności.
W przypadku niewykonania tego obowiązku upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier wygasało, jak stanowi art. 12 ust. 3 przywołanej ustawy nowelizacyjnej.
Realizując powyższy obowiązek, Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] przy piśmie z dnia [...] października 2011 r. nr [...], przesłał do Ministerstwa Finansów wymaganą dokumentację, w tym kserokopię poświadczoną notarialnie aktualnego certyfikatu akredytacji nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Powyższą okoliczność Sąd zna z urzędu. Skarżąca natomiast potwierdza w skardze znajomość faktu, iż certyfikat akredytacji nr. [...]z dnia [...] czerwca 2011 r. był jedynym certyfikatem akredytacji przedłożonym przez Izbę Celną w [...] w zawitym terminie do dnia [...].07.2012r.
Akredytacja ta była honorowana przez Ministra, co zdaniem Sądu jest poniekąd, wskazówką interpretacji omawianych przepisów przez ich projektodawcę. Projekt przedmiotowej nowelizacji wpłynął bowiem do Sejmu RP w dniu 4 lutego 2011 r. jako rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3860). Można zatem przyjąć, że projektodawcą tych przepisów lub autorem założeń do nich był Minister Finansów.
Wobec powyższego należy uznać, że Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] uzyskało akredytację dla laboratoriów badawczych i spełniając wymogi ustawowe pozostało jednostką badającą, upoważnioną przez Ministra do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.
Dopóki to upoważnienie nie zostanie skutecznie cofnięte, do czego legitymowany jest jedynie Minister, dopóty zachowuje ono swoją ważność i uprawnia tę jednostkę do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a sporządzone przez nią opinie są pełnoprawnym dowodem, który podlega ocenie w postępowaniu administracyjnym.
Powyższe uwagi, dotyczące bezzasadności zarzutu, odnoszą się również do argumentacji skarżącej wskazującej na nieważność powyższego upoważnienia dla Laboratorium Celnego Izby Celnej w [...] z uwagi na fakt, iż zostało udzielone podmiotowi administracji publicznej. Dodatkowo wskazać należy, że przepis art. 23f u.g.h. nie ani nie zakreśla ram podmiotowych dla jednostek, które byłyby wykluczone z procesu ubiegania się o uzyskanie takiego upoważnienie przy spełnieniu wskazanych warunków, ani nie odsyła do stosowania przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz.121 j.t., ze zm.) w zakresie udzielania przez ministra właściwego do spraw finansowych pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. Podnoszona w tym zakresie argumentacja skarżącej jest nieuprawniona.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku bezstronności Jednostki Badającej przejawiającej się w jej podległości względem Dyrektora Izby Celnej w [...], wskazać należy, że jest to zarzut gołosłowny. Jego uzasadnienie opiera się bowiem na niczym nie popartych przypuszczeniach skarżącej.
Reasumując, rozstrzygając o charakterze gier prowadzonych na spornym automacie Dyrektor Izby Celnej w W. działał na podstawie przepisów prawa. Sąd nie dopatrzył się również uchybień proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim organ odniósł się do wnioskowanych przez skarżącą dowodów, dokonał ich merytorycznej analizy oraz oceny. Obszernie uzasadnił swoje stanowisko i rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, w sposób odpowiadający wymogom proceduralnym. Nie można uznać za uchybienie prawne odmiennej od strony oceny dowodów oraz stanu faktycznego, dokonanej przez organ, jeżeli ocena ta jest prawidłowo uzasadniona i wyjaśniona oraz połączona z prawidłowo dokonaną subsumpcją prawną stanu faktycznego.
W opinii sprawdzającej z dnia [...] kwietnia 2013 r. jednostka badająca stwierdziła negatywny wynik badania w zakresie zapewnienia grze na badanym automacie nieprzekraczania ustawowej maksymalnej stawki za udział w jednej grze oraz nieprzekraczania ustawowej maksymalnej wartości jednorazowej wygranej. Z treści opinii wprost wynika, że przedmiotowy automat nie spełnia wymogów art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych albowiem wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze oraz wartość jednorazowej wygranej są wyższe, niż dopuszczalne dla automatów o niskich wygranych. Ponadto stwierdzono niespełnienie warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, polegający na możliwości zmiany maksymalnej stawki za grę z poziomu opcji serwisowych nie wpływającej na zmianę sumy kontrolnej programu gier, bez ingerencji w płytę logiczną oraz bez naruszania plomb jednostki badającej, umożliwiającej ustawienie stawki za grę w wysokości wyższej od wartości dopuszczonej przepisami prawa. Także stwierdzono, niespełnienie wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, tj. automat nie jest wyposażony w takiego rodzaju system. Istnieje możliwość wykasowania stanu liczników oraz statystyk z księgowości elektronicznej poprzez wybranie funkcji [...]. Jednocześnie dokonanie i zatwierdzenie nowych ustawień powoduje całkowite wykasowanie danych w systemie trwałej rejestracji i zapamiętywania danych. Stwierdzono również niezapewnienie warunku zabezpieczenia liczników elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań, poprzez umożliwienie takiej zmiany bez ingerencji w płytę logiczną, obudowę liczników oraz bez naruszania plomb zabezpieczających.
Ustalenia i wnioski wynikającej z opinii jednostki badającej były wcześniej podnoszone i wskazywane, w tym samym zakresie, w opinii biegłego sądowego mgr inż. R. R. - biegłego z [...] przy Sądzie Okręgowym w [...], który to w dniu [...] sierpnia 2010 r. przeprowadził badanie ww. automatu na potrzeby postępowania karno-skarbowego. Powyższe potwierdza, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Podnoszone w tej kwestii zarzuty skarżącej są w rzeczywistości polemiką z prawidłowo dokonanymi ustaleniami faktycznymi w sprawie i jako takie nie zasługują na uwzględnienie.
W świetle stanowiącego podstawę prawną decyzji cofającej rejestrację automatu art. 23 a ust. 7 ustawy o grach hazardowych, wystarczające dla cofnięcia rejestracji jest stwierdzenie niezgodności automatu z warunkami określonymi w ustawie. W ustalonych okolicznościach sprawy organ zobligowany był zatem do wydania decyzji o cofnięciu rejestracji spornego automatu. Nie ma przy tym znaczenia fakt, czy automat utracił cechy techniczne pozwalające na prowadzenie gier odpowiadających definicji ustawowej gry na automatach o niskich wygranych, czy od początku ich nie posiadał, mimo że został zarejestrowany jako automat do takich gier.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest ponadto wyjaśnić, iż oddalając wnioski dowodowe skarżącej, złożone w toku postępowania sądowoadministracyjnego, działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (tak również: B. Dauter /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 257 i powołany tam wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00).
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło