V SA/Wa 151/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. oraz ... wspólników A. s.c. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia ... października 2013 r. nr ... w przedmiocie określenia wartości celnej towaru oraz kwoty długu celnego p o s t a n a w i a odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 400/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych Postanowieniem z 15 lipca 2014 r. wydanym pod sygn. akt V SA/Wa 400/14, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania M. M. (dalej skarżący) prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na rozprawie przed Sądem w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawa o sygn. akt V SA/Wa 400/14 została połączona ze sprawą niniejszą do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą niniejszą. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 151/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. M. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej wniesiono o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z zarządzeniem z 27 marca 2015 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika został wezwany do wskazania zmiany okoliczności sprawy w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy poprzez wykazanie, że sytuacja majątkowa uległa zmianie w sposób uzasadniający zmianę postanowienia z dnia 15 lipca 2014 r. – w terminie 7 dni, pod rygorem oddalenia wniosku. Wezwanie zostało doręczone 9 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazać należy, iż wyżej wymieniony przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione pod warunkiem zmiany okoliczności sprawy, która to zmiana powinna zaistnieć po tym, gdy sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy odnosić się może nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1163/13, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 15 lipca 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W tej sytuacji wskazać trzeba, iż złożenie ponownego wniosku, tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpoznanym, stanowi podstawę do zastosowania art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20.11.2008 r. sygn. akt I FZ 431/08; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie ukształtowany jest także pogląd, iż sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej, jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z 15.04.2008 r. sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z 12.06.2007 r. sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z 7.11.2007 r. sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z 21.05.2009 r. sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z 15.04.2009 r. sygn. akt I OZ 330/09). Przyjmuje się również, iż "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek, za wadliwą. Sąd stwierdza w aktach sprawy brak jakiejkolwiek dokumentacji przemawiających za tym, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2014 r. Z tych względów, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 254 § 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.