V SA/Wa 1519/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania postanawia: odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie Skarżąca T. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca, spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania. W skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 15 listopada 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z 10 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej. Wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że z powodu braku środków finansowych nie stać jej na pełnomocnika z wyboru. Spółka nie posiada majątku trwałego, nie generuje przychodów i dochodów od stycznia 2017 r., nie posiada żadnych środków finansowych ani w kasie ani na rachunku bankowym (banki [...] wypowiedziały umowę prowadzenia rachunku firmowego). Spółka wskazała na zobowiązania wobec P. na kwotę 161 372,04 zł oraz wobec Drugiego [...] Urzędu Skarbowego na kwotę 80 634 zł. Jako wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok obrotowy skarżąca wykazała 0 zł, tak jak wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu. Do wniosku skarżąca załączyła postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z 14 listopada 2017 r. Z uwagi, iż złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, skarżąca została wezwana do przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wniosła o przedłużenie terminu na złożenie dokumentów, następnie wskazała, że nie jest w stanie zatrudnić biura księgowego lub osoby z odpowiednimi kompetencjami aby uporządkowała dokumentację księgową, tak aby możliwe było złożenie jej zgodnie z wezwaniem w Sądzie. Spółka wskazała, że konta bankowe zostały zamknięte, na koncie [...] brak dostępnych środków. Spółka nie posiada żadnych nieruchomości i majątku trwałego. W późniejszym terminie spółka złożyła wyciąg z konta prowadzonego przez [...] z 30 czerwca 2018 r., z 31 lipca 2018 r., z 30 kwietnia 2018 r., z 31 maja 2018 r. oraz fragmenty wyciągów z 2016 r. Ponadto wyjaśniła, że nie generuje dochodów oraz nie ponosi wydatków związanych z prowadzoną działalnością od 2016 r., co potwierdza CIT-8 za 2016 r. Spółka nie posiada środków trwałych, nie posiada i nie zbyła żadnych ruchomości i nieruchomości w latach 2017-2018, Prezes spółki nie otrzymywał w latach 2017-2018 żadnego wynagrodzenia, spółka nie zatrudnia pracowników, sprawozdania finansowe za 2016 i 2017 nie zostały sporządzone, raporty kasowe zostaną dołączone do sprawozdań finansowych, które zostaną sporządzone w późniejszym terminie. Spółka stwierdziła, że nie zgłaszała wniosku o upadłość gdyż nie ma podstaw prawnych do złożenia takiego wniosku. W myśl art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykonała w pełni skierowanego do niej wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. Przede wszystkim nie przedstawiła rocznego sprawozdania finansowego za rok 2017 r., dokumentu odnośnie wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2017 i 2018 r., jak również nie przedstawiła pełnych wyciągów z posiadanego rachunku bankowego. Przedstawione wyciągi obejmują tylko poszczególne dni w danym miesiącu (saldo na dzień 30 czerwca, 31 lipca, 30 kwietnia i 31 maja 2018 r.) – powyższe nie wskazuje, czy na rachunku bankowym były dokonywane jakiekolwiek transakcje uznaniowe czy też obciążeniowe. Podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, że spółka wnosząc o przyznanie prawa pomocy, na etapie składania skargi, także nie przedstawiła sprawozdania finansowego (wtedy za 2016 r.). Wobec powyższego brak jest aktualnych danych dotyczących sytuacji finansowej skarżącej a same oświadczenia dotyczące braku posiadania ruchomości, nieruchomości, niezatrudniania pracowników, niepobierania wynagrodzenia przez prezesa spółki, czy braku dochodów od 2016 r. są niewystarczające dla uznania, że została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego CIT-8 za 2016 r. nie potwierdza, tego że spółka w 2017 czy 2018 r. nie osiągnęła żadnego przychodu. Skarżąca uchylając się zaś od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego, uniemożliwiła dokonanie oceny spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywał w tym zakresie na skarżącej. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). Natomiast złożenie zawiadomienia z listopada 2017 r. o wykreśleniu skarżącej z rejestru podatników VAT nie oznacza, że skarżąca w późniejszym terminie deklaracji VAT nie mogła składać. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano również uwagę, że zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (postanowienie NSA z 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 607/17). Ponadto osoba prawna czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, musi wykazać także, że nie ma ich, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/09). Natomiast jak sama skarżącą podała nie stwierdza podstaw prawnych do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, spółka nie zawiesiła działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.