V SA/Wa 157/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2016 r. o sygn. akt V SA/Wa 157/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. w W. na postanowienie Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... grudnia 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Spółka z o.o. [...] z siedzibą w W. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, natomiast wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła [...]zł. Skarżąca wskazała, iż posiada rachunek bankowy, na którym zgromadzono [...] zł. Wniosek nie został uzasadniony, jednakże w rubryce nr 10 podniesiono, iż Spółka nie otrzymała żadnych dopłat unijnych i nie posiada środków na poniesienie opłat sądowych. Na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 6 kwietnia 2016 r. skarżąca złożyła kopie następujących dokumentów: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 r., bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 r., rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 r., rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego. Dodatkowo Spółka wskazała, iż w dniu [...] września 2015 r. otrzymała dotację w ramach działania "[...]" w wysokości [...] zł, na dowód czego przedłożyła potwierdzenie przelewu bankowego. Postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżąca nie nadesłała wszystkich dokumentów, które – w ocenie referendarza – były niezbędne do dokonania oceny sytuacji majątkowej Spółki, w szczególności dokumentu uprawdopodabniającego zerową (0 zł) wartość kapitału zakładowego skarżącej, a także wyciągów z rachunków bankowych Spółki za okres od [...] stycznia do [...] kwietnia 2016 r. Ponadto referendarz zauważył, iż skarżąca wypracowała zysk w roku 2015, zaś podnoszona strata podatkowa za rok 2014 nie mogła wpłynąć na negatywną ocenę wniosku. W sprzeciwie z dnia 20 czerwca 2016 r. skarżąca wniosła o zmianę postanowienia referendarza sądowego poprzez jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego. Uzasadniając sprzeciw strona wskazała, że referendarz dopuścił się błędów w ustaleniach stanu faktycznego, bowiem niezasadnie uznał, że Spółka nie złożyła wyciągów z rachunku bankowego, obejmujących cały żądany przedział czasowy. Nadto skarżąca podniosła, iż posiada tylko jeden rachunek bankowy, zaś wskazany przez referendarza jeszcze jeden rachunek, należy do innego podmiotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; zwanej dalej: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.). Skarżąca Spółka nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wnosząc jednocześnie w sprzeciwie o zwolnienie z wpisu sądowego od skargi. Mając zatem na względzie zakres sprzeciwu, jak również przywołane na wstępie regulacje, Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w całości, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia. Przed wyłożeniem motywów podjętego rozstrzygnięcia przypomnieć należy, iż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu stanu majątkowego posiadania wnioskującej strony z wysokością ciążących na niej kosztów sądowych. W niniejszej sprawie jest to wydatek w wysokości 100 zł (słownie: sto złotych), na który składa się wpis sądowy od skargi. W ocenie Sądu, skarżąca Spółka nie wykazała ani w postępowaniu zakończonym postanowieniem referendarza sądowego, ani wraz ze złożeniem sprzeciwu, iż spełnia przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim wskazać należy, iż wnioskująca strona jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, posiada majątek znacznej wartości, nie znajduje się w stanie upadłości czy likwidacji. Według oświadczeń złożonych na formularzu PPPr, które znajdują potwierdzenie w złożonym dokumencie finansowym w postaci "Rachunku zysków i strat" za rok 2015 (vide: k. 37 akt sądowych) – Spółka w roku 2015 osiągnęła zysk w wysokości [...] zł, posiada również majątek trwały o wartości [...] zł. Ponadto w roku 2015 uzyskała dofinansowanie ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej w ramach działania "[...]" w wysokości [...] zł (vide: potwierdzenie przelewu w dniu [...] września 2015 r., k. 42 akt sądowych). Stwierdzić zatem należy, iż wszystkie przedstawione wartości wielokrotnie przewyższający ciążącą na Spółce opłatę sądową w wysokości 100 zł. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 89/12; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 478/12). Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz także środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie NSA z dnia 1 maja 2012 r. o sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie NSA z dnia 10 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 144/11). Zatem przy ocenie przesłanek udzielenia prawa pomocy, uwzględnić należy, wartość nieruchomości i możliwości pozyskiwania z nich pożytków (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2015 r. o sygn. akt I FZ 67/15). Podnieść w końcu należy, iż prawo pomocy może być przyznane wyłącznie wówczas gdy wnioskująca strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), nie zaś w sytuacji, gdy środki takie wprawdzie posiada, jednakże przeznacza je na pokrycie innych wydatków czy zobowiązań. Odnosząc się do podniesionych w sprzeciwie zarzutów dotyczące przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych, Sąd stwierdza, iż zauważone przez referendarza sądowego braki nie stanowiły samoistnej podstawy podjętego rozstrzygnięcia. Wskazać należy, iż referendarz prawidłowo ocenił, iż z uwagi na posiadany majątek, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu sądowego, Spółka nie zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych. Słusznie również dostrzegł, że skarżąca wypracowała w 2015 r. zysk ([...] zł), zaś akcentowane trudności finansowe (strata podatkowa z roku 2014) nie mogły mieć – w świetle jednolitego stanowiska orzecznictwa – wpływu na ocenę zdolności Spółki do poniesienia opłaty sądowej w wysokości 100 zł. W pełni aprobując powołane przez referendarza sądowego stanowisko orzecznictwa odnoszące się do zasad oceny wniosku o prawo pomocy złożonego przez osobę prawną, przypomnieć jeszcze raz należy, iż w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2010 r. o sygn. akt I FZ 10/10). Wobec tego, twierdzenia Spółki w powyższym zakresie nie mogły wpłynąć na przekonanie Sądu o prawidłowości dokonanej przez referendarza sądowego negatywnej oceny wniosku. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie zwolnienia Spółki od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.