V SA/Wa 157/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej D. A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca D. A.Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że kapitał zakładowy ma wartość ujemną (-540.125,11 zł), wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 7.883.146,23 zł, a za ostatni rok obrotowy wypracowała zysk w kwocie 67.726,80 zł. Oświadczyła, iż dysponuje jednym rachunkiem bankowym, na którym zgromadzono środki w wysokości 14,37 zł. W uzasadnieniu wniosku podała, iż nie posiada środków na ponoszenie opłat sądowych. Trwajace spory z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mają wpływ na jej sytuację finansową, gdyż do tej pory skarżaca nie otrzymała dopłat za rok 2015 i lata poprzednie (prowadzone są kontrole dotyczące dopłat za rok 2013). W piśmie z 26 kwietnia 2016 r. skarżąca wskazała, iż w roku ubiegłym otrzymała dotację w ramach "Modernizacji Gospodarstw Rolnych" w kwocie 288.000 zł. Do ww. pisma załączyła: - zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 r., z którego wynika, że zarówno przychody, jak i dochody skarżącej w roku 2014 wyniosły 0 zł (karty 31 – 32 verte akt sądowych sprawy), - bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 r., według którego wartość aktywów, jak i pasywów zamknęła się w kwocie 8.156.503,67 zł (karty 33 – 35 akt sądowych sprawy), - rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 r., z którego wynika, że spółka w 2014 r. poniosła stratę w wysokości 398.264,57 zł przy przychodach w kwocie 57.570,68 zł i kosztach działalności operacyjnej w wysokości 431.131,13 zł (karta 36 akt sądowych sprawy), - rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r., z którego wynika, że spółka w 2015 r. osiągnęła zysk w wysokości 67.726,80 zł przy przychodach w kwocie 31.221,71 zł i kosztach działalności operacyjnej w wysokości 264.903,74 zł (karta 37 akt sądowych sprawy), - wyciągi z rachunku bankowego skarżącej: nr (...) za okres od 23 stycznia 2016 r. do 1 lutego 2016 r., nr (...) za okres od 2 lutego 2016 r. do 1 marca 2016 r., nr (...) za okres od 2 marca 2016 r. do 7 marca 2016 r. i nr (...) za okres od 8 marca do 1 kwietnia 2016 r. (karty 38 - 41 akt sądowych sprawy) , - dowód wpłaty kwoty 288.000 zł na rachunek bankowy skarżącej (karta 42 akt sądowych sprawy). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (patrz: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006 s. 527). W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżąca spółka nie przedstawiła w sposób zupełny i klarowny swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim spółka nie przedłożyła pełnego rocznego sprawozdania finansowego za rok 2014. Zgodnie z art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 330 ze zm.), sprawozdanie finansowe składa się z: 1) bilansu; 2) rachunku zysków i strat; 3) informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. W niniejszej sprawie skarżąca nie nadesłała informacji dodatkowej, która wyjaśniłaby rozbieżność pomiędzy wartością 0 zł podaną w rubrykach Przychody i Dochód/strata w deklaracji CIT-8 za 2014 rok, a stratą w wysokości 398.264,57 zł wykazaną w rachunku zysków i strat na koniec 2014 r. Z żadnych nadesłanych przez skarżącą dokumentów nie wynika też dlaczego jej kapitał zakładowy ma wartość ujemną. W dalszej kolejności należy wskazać, że skarżąca została m.in. zobowiązana do nadesłania (w terminie 14 dni) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (vide pismo Sądu z dnia 7 kwietnia 2016 r.). Powyższe wezwanie zostało doręczone 12 kwietnia 2016 r., a zatem skarżąca powinna nadesłać wyciągi ze swoich rachunków bankowych za okres od 13 stycznia 2016 r. do 13 kwietnia 2016 r. Tymczasem przedłożone do akt sprawy wyciągi bankowe dotyczą wyłącznie wybranych okresów - obejmujących nawet kilka czy kilkanaście dni (vide wyciąg nr (...) obejmujący 5 dni – od 2 do 7 marca 2016 r.). Ponadto analiza nadesłanych (wybiórczych) wyciągów z rachunku bankowego wskazuje, że spółka dysponuje również innym rachunkiem bankowym (o numerze (...) ) Nie wiadomo natomiast jaki jest stan środków na nieujawnionym rachunku bankowym. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżąca nie wyjaśniła faktycznego stanu jej środków pieniężnych. Dodatkowo podkreślić należy, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia jej z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /NSA/ z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zauważyć przy tym wypada, że pomimo straty poniesionej w roku 2014 (398.264,57 zł), w roku następnym, tj. 2015 r. skarżąca wypracowała zysk w kwocie 67.726,80 zł. W orzecznictwie podnosi się, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć także wypada, że wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł, a wartość majątku trwałego skarżącej spółki zamyka się w kwocie 7.883.146,23 zł. Tymczasem w orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.