V SA/Wa 1678/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania decyzji W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju opisaną w komparycji przedmiotowego postanowienia M.M. (dalej: "skarżący") wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący wskazał, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wskazał, iż przewidywana szkoda będzie polegać na powstaniu trudnych do oszacowania dodatkowych kosztów, przekraczających znacznie wysokość samej ustalonej przez organ należności, w tym: - kosztów związanych z uzyskaniem kredytów bankowych lub pożyczek w krótkim terminie (w tym kosztów prowizji bankowych, opłat przygotowawczych, odsetek kredytowych, kosztów dodatkowych produktów i usług bankowych, których nabycie często jest warunkiem udzielenia kredytu), - straty związanej z ewentualną pilną sprzedażą nieruchomości lub innych składników majątkowych, a wynikającej z konieczności zaoferowania ich do sprzedaży po cenie niższej niż ich rzeczywista wartość rynkowa, - strat związanych z koniecznością sprzedaży nieruchomości lub składników majątkowych wchodzących w skład prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego (ogrodniczego), co przełoży się na brak możliwości prowadzenia działalności produkcyjnej i zarobkowania, a także konieczność zaspokajania roszczeń odszkodowawczych (ex contractu) wysuwanych przez kontrahentów skarżącego oraz Grupy Producentów Owoców i Warzyw "G." Sp. z o.o. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, których powstanie jest wysoce prawdopodobne, według skarżącego polegałyby na: - zakończeniu prowadzonej działalności produkcyjnej, utracie możliwości zarobkowania przez skarżącego, jak i dla innych osób, w tym 4 osób pozostających na jego utrzymaniu, a także 75 pracowników zatrudnianych przez skarżącego, z uwagi na fakt, iż strona nie dysponuje wolnymi środkami, gdyż na bieżąco spłaca wysokie kredyty bankowe zaciągnięte w celu rozwinięcia działalności produkcyjnej, a nieruchomości skarżącego stanowią przedmiot zabezpieczenia tych kredytów, co czyni nieprawdopodobnym zaciągnięcie kredytów w wys. niemal 4 mln złotych pozwalających na pokrycie całości należności objętej zaskarżoną decyzją. - braku możliwości odzyskania nieruchomości i innych składników majątkowych zbytych w celu zgromadzenia środków celem spłaty należności wynikającej z zaskarżonej decyzji i braku możliwości odtworzenia gospodarstwa ogrodniczego; - utraty zaufania kontrahentów wobec spodziewanej egzekucji należności w wysokości 3.224.407,87 zł Ponadto skarżący podkreślił, iż jest członkiem Grupy Producentów Owoców i Warzyw "G. " Sp. z o.o., w związku z czym realizacja skutku prawnego decyzji będzie skutkować wystąpieniem szkody także po stronie tegoż podmiotu. Do przedmiotowego wniosku dołączono wydruk treści ksiąg wieczystych. Pismem z dnia 24 sierpnia 2015 skarżący podtrzymał wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Następnie pismem z dnia 25 lipca 2016 r. skarżący uzupełnił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, wskazując iż zasadnym jest wstrzymanie wykonania decyzji, z uwagi na fakt, iż Prezes Agencji Rynku Rolnego podjął działania zmierzające do rozpoczęcia egzekucji należności, której dotyczy zaskarżona decyzja, tj. wystawił w dniu [...] maja 2016 r. tytuł wykonawczy i zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tego tytułu. W przedmiotowym piśmie skarżący wskazał, iż prowadzenie rodzinnego gospodarstwa rolnego wymaga bieżących nakładów w znacznej wysokości. Podkreślił, iż ponosi wydatki na wynagrodzenia pracowników, (ok. 100 000 zł w skali miesiąca) oraz wydatki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne dla pracowników (w okresie od marca do maja w kwocie 202 377,22 zł). Podniósł, iż posiada zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2016 r. w łącznej wysokości 162 000 zł. Skarżący wskazał ponadto, iż ponosi znaczne koszty związane z bieżącą produkcją owoców i warzyw (wydatki na środki ochrony roślin – łącznie 204 311,16 zł oraz koszt zakupu nowych sadzonek – wyłącznie w styczniu 2016 r. – 863 760,02 zł) oraz ponosi koszty opłat eksploatacyjnych w znacznej wysokości (wydatki na ogrzewanie 2 002 242,83 zł w I półroczu 2016 r., zakup energii elektrycznej – łącznie ok. 30 000 zł). Zaznaczył, iż spoczywają na nim bieżące zobowiązania kredytowe z tytułu umów zawartych z [...] Banku [...] w B., tj. umowy o konsolidacyjny kredyt inwestycyjny zawartej w dniu [...] października 2009 r. z kwotą zobowiązania 18 000 000, 00 zł, płatną w 29 ratach z bieżącą ratą kredytu 620 000 zł - płatność na koniec czerwca i września każdego roku; umowy o konsolidacyjny kredyt inwestycyjny w dniu [...] października 2010 r. z kwotą zobowiązania 17 500 000,00 zł, płatną w 29 ratach z bieżącą ratą kredytu 610 000 zł, - płatność na koniec czerwca i września każdego roku; umowy o pożyczkę hipoteczną zawartej w dniu [...] października 2013 r. z kwotą zobowiązania 2 000 000,00 zł, płatną w 35 ratach z bieżącą ratą 63 293, 04 zł; umowy o kredyt obrotowy na bieżącym rachunku zawartej w dniu [...] września 2015 r. z kwotą zobowiązania 1 500 000,00 zł. Z faktu obciążenia przedstawionymi powyżej wydatkami w łącznej kwocie 2 825 498,40 zł skarżący wywodził brak możliwości wyegzekwowania przez odpowiedni organ należności wynikającej z zaskarżonej decyzji w łącznej wysokości 4 134 234, 76 zł bez powstania znacznej szkody. W ocenie skarżącego uiszczenie spornej należności uniemożliwi mu bowiem regulowanie bieżących zobowiązań, w rezultacie doprowadzając do zaprzestania prowadzenia przez niego dalszej działalności. Do pisma dołączono podsumowanie listy płac, deklarację rozliczeniową ZUS, decyzję ustalającą zobowiązanie skarżącego z tytułu podatku rolnego i od nieruchomości za 2016 r., faktury dokumentujące wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz umowy kredytowe zawarte w latach 2009-2015. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu Sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w razie stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Tym samym rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu, Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej co oznacza, że wnioskodawca, dążąc do wstrzymania wykonania aktu, musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 363/14; to i następne przywołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym dla uwzględnienia wniosku nie są wystarczające przekonanie strony, iż wykonanie aktu wywoła szczególnie niekorzystne dla niej konsekwencje oraz uzasadniający to przekonanie wywód. Dokonując oceny wniosku o wstrzymanie Sąd musi oprzeć się na materiale dowodowym, pozwalającym zająć stanowisko. W przypadku, gdy zaskarżony akt nakłada na skarżącego zobowiązanie pieniężne nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do egzekucji kwoty tego zobowiązania. Skoro skarżący dąży do wykazania, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia szkody majątkowej, to dla oceny, czy w stanie faktycznym sprawy rzeczywiście może dojść do takiej szkody i że szkoda ta będzie znaczna, konieczne jest odniesienie kwoty zobowiązania do stanu majątkowego wnioskodawcy (postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 718/13). Uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić się do konkretnych okoliczności związanych z wykonaniem zaskarżonego aktu mogących wywołać znaczną szkodę majątkową, a zawarte w uzasadnieniu twierdzenia powinny znajdować odzwierciedlenie w odpowiednich dokumentach źródłowych. Brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku i nie poparcie go odpowiednimi do tego dowodami uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004 r., sygn. FZ 65/04). W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie, zarówno w pierwotnej wersji zawartej w skardze, jak i w pismach wniosek ten uzupełniających skarżący wywodził, iż wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji spowoduje załamanie jego sytuacji majątkowej. Do żadnego z pism zawierających rozpoznawany wniosek nie dołączył jednak dokumentacji pozwalającej na pełną ocenę jego sytuacji majątkowej. Wraz ze skargą zawierającą wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący złożył bowiem wyłącznie wydruk treści ksiąg wieczystych, potwierdzający obciążenie nieruchomości skarżącego hipoteką. Natomiast do pisma z dnia 25 lipca 2016 r. złożonego w celu uzupełnienia wniosku, dołączył dokumenty, które potwierdzają jedynie okoliczność, iż skarżący ponosi wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w znacznej wysokości, lecz nie obrazują one rzeczywistej, pełnej sytuacji majątkowej skarżącego. Zaznaczyć zaś należy, iż ocena przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym, którego wnioskodawca precyzyjnie nie określa, ograniczając się do wskazania nieruchomości obciążonych hipoteką), wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, kwotach posiadanych wierzytelności, wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Fakt istnienia zobowiązań, nawet w tak znacznej wysokości, jaką wskazuje skarżący, nie świadczy bowiem automatycznie o tym, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje ryzyko wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, skarżący może bowiem dysponować równie znaczącymi przychodami, bądź składnikami majątkowymi o dużej wartości, które pozwolą mu uiścić sporną należność bez znaczącego uszczerbku dla własnej sytuacji majątkowej. Niezależnie od powyższego Sąd podkreśla, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość, rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżący może otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 640/13). Sąd podkreśla ponadto, że pogorszenie sytuacji finansowej podmiotu na skutek prowadzonej egzekucji jest normalnym i zakładanym przez ustawodawcę skutkiem, stąd bez zaistnienia dodatkowych okoliczności nie może być rozpatrywane w kategorii szkody ani trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Dodania wymaga również to, że brak jest podstaw do oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pod kątem zasadności wniesionej skargi i w oparciu o przekonanie strony o wadliwości zaskarżonej decyzji. W postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2005 r. (sygn. akt II OZ 184/05, publ. Lex nr 302251) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż niezgodność danego aktu z prawem, która będzie przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji w toku rozprawy, i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to dwie różne kwestie. O ile bowiem pierwsza z nich (kontrola legalności aktu) jest celem postępowania sądowoadministracyjnego, to druga – jako poprzedzająca merytoryczne rozstrzygnięcie sądu – ma odmienną funkcję. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności danego aktu z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności zaskarżonego aktu. Podstawą do uwzględnienia wniosku strony w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie może być przeświadczenie strony o wadliwości zaskarżonego aktu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.