V SA/Wa 1725/16

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... kwietnia 2016 r. Nr ... w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W skardze z dnia 3 czerwca 2016 r. Spółka z o.o. S. z siedzibą w S. P. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi. Na zarządzenie z dnia 28 lipca 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPPr z dnia 16 sierpnia 2016 r., zakreślając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. wezwano Spółkę do złożenia określonych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową. Postanowieniem z dnia 7 października 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż Spółka nie złożyła dokumentów wskazanych w zarządzeniu z dnia 30 sierpnia 2016 r., wobec czego brak było możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Zarządzeniem z dnia 14 listopada 2016 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 51.083 zł. Pismem z dnia 28 listopada 2016 r. Spółka ponownie wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełniła na urzędowym formularzu PPPr z dnia 22 grudnia 2016 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 11.386,80 zł, natomiast wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 737.916,00 zł. Skarżąca wskazała, iż posiada dwa rachunki bankowe, na których nie zgromadzono środków pieniężnych. Dodatkowo wskazano, iż stan środków w kasie na dzień 31 listopada 2016 r. wynosił 0 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółka nie posiada nieruchomości ani ruchomości, nie posiada również środków na rachunkach bankowych ani w kasie, zaś prowadzono wobec skarżącej postępowania administracyjne uniemożliwiają jakąkolwiek działalność Spółki. Jednocześnie wskazano, iż w dniu 30 sierpnia 2016 r. Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, zaś pismem z dnia 24 października 2016 r. nadzorca sądowy złożył sprawozdanie z czynności, jakie poczynił w postępowaniu o ogłoszenie upadłości, prowadzonym przez Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie pod sygn. akt IX GU 334/16. Do wniosku załączono kopię pisma sporządzonego w dniu 24 października 2016 r. przez tymczasowego nadzorcę sądowego – syndyka K. G., zatytułowanego "Sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego", skierowanego do Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie. Ponadto załączono kopie innych dokumentów, obrazujących sytuację finansową skarżącej. Zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2017 r. wezwano wnioskującą do wykazania, że wobec Spółki prowadzone jest postępowanie upadłościowe poprzez złożenie wskazanych dokumentów. W odpowiedzi skarżąca złożyła pismo z dnia 7 lutego 2017 r., do którego załączyła kopię wniosku z dnia 30 sierpnia 2016 r. o ogłoszenie upadłości Spółki obejmującej likwidację majątku upadłego oraz kopię postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z dnia 16 września 2016 r. o sygn. akt IX GU 334/16. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wniosek o prawo pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu PPPr z dnia 22 grudnia 2016 r., jest kolejnym takim wnioskiem skarżącej w niniejszej sprawie. Pierwszym wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr z dnia 16 sierpnia 2016 r. (k. 47-50 akt), Spółka wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. We wniosku, który jest przedmiotem rozpoznawania w ramach niniejszego postępowania (k. 81-84 akt), wnioskująca również sformułowała żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Mając zatem na uwadze zakres przedmiotowy obu wskazanych wniosków o prawo pomocy, jak również brzmienie powołanego art. 245 § 3 p.p.s.a., stwierdzić należy, iż są one tożsame, bowiem w obu przypadkach skarżąca żąda przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając zatem przedmiotowy wniosek, należy mieć na uwadze prawomocne już postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2016 r., zapadłe uprzednio w niniejszej sprawie, którym odmówiono Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym, złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Dokonując oceny wniosku o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. należy mieć na uwadze wypracowane już stanowisko judykatury, zgodnie z którym, sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2007 r. o sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z dnia 7 listopada 2007 r. o sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. o sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I OZ 330/09). W ślad za przyjętym w piśmiennictwie poglądem, wyrażane jest równocześnie stanowisko, że "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek o przyznanie prawo pomocy i zawarte w niej argumenty, za wadliwą (por. R. Sawuła, Glosa do postanowienia NSA OZ w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 1995 r. o sygn. akt SA/Rz 461/95, ST 1996, nr 3, s. 72). Podstawą do zastosowania art. 165 p.p.s.a. jest zgłoszenie przez stronę wniosku o zmianę wcześniejszego postanowienia albo złożenie ponownego wniosku tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpatrzonym (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2008 r. o sygn. akt I FZ 431/08). Oceniając zatem wniosek w powyższym świetle, stwierdzić należy, że Spółka wykazała zmianę okoliczności faktycznych sprawy, co z kolei pozwala na przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2016 r. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia to, iż Spółka przedstawiła dokumenty obrazujące jej aktualną sytuację majątkową, w oparciu o które można stwierdzić, iż nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W szczególności należało mieć na uwadze, iż skarżąca wystąpiła w dniu 30 sierpnia 2016 r. z wnioskiem o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, inicjując w ten sposób postępowanie przed Sądem Rejonowym Lublin-Wschód w Lublinie pod sygn. akt IX GU 334/16. W dniu 16 września 2016 r. Sąd ten wydał postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia majątku dłużnika, którym zobowiązał tymczasowego nadzorcę sądowego do złożenia sprawozdania w trybie art. 38 ust. 3 ustawy – Prawo upadłościowe (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm.). Jak wynika z przedłożonej do akt sprawy kopii pisma z dnia 24 października 2016 r., zatytułowanego "Sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego", Spółka nie posiada majątku oprócz ruchomości w postaci drukarki fiskalnej o szacowanej wartości 2.000 zł oraz należności wymagalnych na dzień 5 czerwca 2016 r. w wysokości 15.017,30 zł od podmiotu mającego siedzibę na Ukrainie, natomiast posiada zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług w wysokości 26.426.673,00 zł. W ocenie tymczasowego nadzorcy sądowego, Spółka jest przedsiębiorcą niewypłacalnym w rozumieniu art. 11 Prawa upadłościowego. Wobec powyższego przyjąć należało, iż wnioskująca strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i na podstawie art. 165 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji postanowienia.